II OSK 2423/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Gdesz Sędzia del. WSA Grzegorz Antas (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych P.1 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.2 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.3 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.4 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.5 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.6 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.7 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.8 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.9 sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz P.10 sp. z o.o. z siedzibą w W. i P.11 sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1896/20 w sprawie ze skargi P.1 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.2 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.10 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.3 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.4 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.5. sp. z o.o. z siedzibą w W., P.6. sp. z o.o. z siedzibą w W., P.7 sp. z o.o., P.8 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.11 sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz P.9 sp. z o.o. z siedzibą w W. na zarządzenie Prezydent [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji zabytków Miasta [...] 1. uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w zakresie włączenia karty adresowej zabytku nieruchomego – [...] ([...]) do ewidencji zabytków Miasta [...]; 2. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz P.1 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.2 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.3 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.4 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.5 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.6 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.7 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.8 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.9 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.10 sp. z o.o. z siedzibą w W. i P.11 sp. z o.o. z siedzibą w W. solidarnie kwotę 7591 (siedem tysięcy pięćset dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 lipca 2023 r., VII SA/Wa 1896/20 oddalił skargę P.1. sp. z o.o. z siedzibą w W., P.2 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.10 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.3 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.4 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.5 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.6 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.7 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.8 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.11 sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz P.9 sp. z o.o. z siedzibą w W. na zarządzenie Prezydenta [...] z [...], nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji zabytków Miasta [...] w zakresie włączenia do niej karty adresowej zabytku – [...] ([...]). Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżone zarządzenie zostało podjęte na podstawie art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2067), dalej: u.o.z.o.z., i zgodzić się należy z twierdzeniem Prezydenta [...], że w niniejszej sprawie wpis do gminnej ewidencji zabytków (dalej: GEZ) stanowił konsekwencję wcześniejszego ujęcia [...] w wojewódzkiej ewidencji zabytków (dalej: WEZ). Nie ulega bowiem wątpliwości, że [...] był objęty wpisem do WEZ i dlatego właściwą podstawą prawną było w tym przypadku zastosowanie przez organ art. 22 ust. 5 pkt 2, a nie pkt 3 u.o.z.o.z. Sąd I instancji podkreślił, że Prezydent [...] był nie tylko uprawniony, ale wręcz zobligowany do ujęcia w GEZ [...] w oparciu o art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z. Zarzut skarżących, że nie nastąpiło to w momencie utworzenia gminnej ewidencji, tj. w 2012 r. nie powoduje wadliwości zaskarżonego zarządzenia, które uzupełnia ww. lukę i wypełnia dyspozycję ustawową. Zdaniem Sądu, porozumienie Prezydenta [...] ([...]) z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków (dalej: [...]WKZ) w części odnoszącej się do [...], jakkolwiek bez odwołania się do art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z., dotyczyło nie tyle konstytutywnego wpisu do GEZ, lecz akceptacji granic zespołu [...] w karcie adresowej włączanej do GEZ, a zatem potwierdzenia, że określenie w inny sposób granic obiektu nie prowadzi do rozbieżności z zapisem ujętym w WEZ. Sąd I instancji stwierdził, że nie można podzielić stanowiska skarżących, iż obszar wskazany w GEZ nie odpowiada temu, który został określony w WEZ. Wprawdzie brak jest w WEZ graficznego oznaczenia granic [...], jednakże karta adresowa objęta zaskarżonym zarządzeniem zawiera wyrażone graficznie granice obiektu, co pozwala na precyzyjne określenie granic tego obszaru. Fakt, że obszar [...] oznaczony graficznie na karcie adresowej włączonej do GEZ zaskarżonym zarządzeniem jest zgodny z opisem granic tego obiektu zawartym w karcie ewidencyjnej potwierdza korespondencja pomiędzy organem a [...]WKZ, na którą powołały się skarżące. Nie zmienia tego opinia dotycząca prawidłowości ujęcia [...] w gminnej ewidencji zabytków sporządzona w czerwcu 2020 r., ani opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa (dalej: NID) z [...] znak: [...], albowiem twierdzenia w tych opiniach zawarte mogą co najwyżej stanowić polemikę z granicami obszaru [...] uzgodnionego przez [...]WKZ, który w pełni zaaprobował wyznaczenie granic tego obszaru w GEZ. Prezydent [...], będąc zobligowany do ujęcia w GEZ zabytku nieruchomego wynikającego z WEZ w oparciu o art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z. nie miał podstaw do kwestionowania stanowiska [...]WKZ w zakresie zgodności granic obszaru. Podobnie, znaczenia dla wyniku sprawy nie miało zaświadczenie [...]WKZ z 20 kwietnia 2022 r. Sąd podkreślił, że w świetle dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie ulega wątpliwości zabytkowy charakter obszaru ujętego w GEZ. Jak wskazał Prezydent [...], [...] stanowi zabytek mający charakter założenia przestrzenno–funkcjonalnego i pozostaje jednym z trzech historycznych portów rzecznych w [...]. Podkreślić należy w szczególności wartość historyczną oraz naukową zabytku oraz wartość krajobrazu kulturowego [...], co uzasadnia w pełni zastosowanie ochrony zgodnie z art. 3 pkt 14 i art. 6 pkt 1a u.o.z.o.z. Sam fakt ograniczeń w korzystaniu z prawa własności przez skarżące, wynikających z konieczności zastosowania ochrony konserwatorskiej, przejawiających się chociażby w konieczności uzyskania uzgodnień w zakresie warunków zabudowy i pozwoleń na budowę, nie stanowi argumentu przemawiającego za uznaniem wadliwości zarządzenia Prezydenta [...] realizującego ustawowe obowiązki w zakresie ww. ochrony. P.1 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.2 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.3 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.4 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.5 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.6 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.7 sp. z o.o. z siedzibą w W., P.8 sp. z o.o. z siedzibą w W. i P.9 sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyły skargę kasacyjną, którą zaskarżyły powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 22 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ujęcie w GEZ zabytku nieruchomego wcześniej znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków ([...]), może nastąpić w inny sposób niż tylko przez dokładne, proste odwzorowanie wpisu z karty ewidencyjnej tego zabytku wprowadzonej do WEZ oraz że dopuszczalne jest ujęcie tego zabytku w GEZ z określeniem jego kształtu, formuły i granic niewynikających wprost z WEZ, na podstawie dodatkowych ocen, akceptacji lub potwierdzeń organów administracji publicznej; poprzez błędne zastosowanie tego przepisu do stanu faktycznego sprawy niniejszej, w którym wpis [...] do GEZ na mocy skarżonego zarządzenia nastąpił w istocie na podstawie wskazania Prezydenta [...] działającego w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, tj. na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. Powyższe skutkowało błędnym uznaniem przez Sąd I instancji, iż zabytek nieruchomy - [...] został ujęty w GEZ tylko jako konsekwencja wcześniejszego ujęcia tego zabytku w WEZ; 2) art. 22 ust. 4 i art. 22 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 u.o.z.o.z. oraz art. 7, art. 31 ust. 3, oraz art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i brak weryfikacji skarżonego zarządzenia (w zakresie wpisu [...] do GEZ) na płaszczyźnie powyższych przepisów, tj. bez uprzedniej merytorycznej weryfikacji: czy obiekt ten spełnia przesłanki uznania za zabytek (zabytek nieruchomy) w rozumieniu art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z.; czy wpis [...] do GEZ należycie i wystarczająco indywidualizuje ten zabytek w sytuacji, gdy wpis tego zabytku do GEZ nie wyjaśnia, czy zabytek ten stanowi nieruchomość, jej część, czy też zespół nieruchomości, jak również brak wskazania konkretnych nieruchomości ewidencyjnych, wieczystoksięgowych, a także infrastruktury portowej (urządzeń i budynków o takiej funkcji), które tworzą "[...]"; czy wpis [...] do GEZ nie został dokonany z naruszeniem norm kompetencyjnych zawartych w powołanych wyżej przepisach u.o.z.o.z., a tym samym, czy nie narusza wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, jak również, czy wpis [...] do GEZ, w granicach wynikających z karty adresowej GEZ, nie narusza praw skarżących zagwarantowanych w art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP jako właścicieli nieruchomości gruntowych objętych wpisem do GEZ; 3) art. 151 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 i art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360), dalej: k.p.c., oraz w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku bezzasadnie oddalającego skargę, tj. na podstawie dowolnych, błędnych ustaleń - sprzecznych ze stanem faktycznym wynikającym z akt sprawy oraz dowodów uzupełniających przeprowadzonych przez Sąd I instancji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności na podstawie dowolnego i błędnego ustalenia, iż [...] jako zabytek nieruchomy został wpisany do GEZ na podstawie przepisu art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z., tj. tylko jako konsekwencja wcześniejszego ujęcia tego zabytku w WEZ; na podstawie dowolnego i błędnego ustalenia, iż [...] jako zabytek nieruchomy został wpisany do GEZ w kształcie, formule i granicach wynikających z WEZ w sytuacji, gdy materiał zgromadzony w aktach sprawy i wnioski wynikające z przeprowadzonych dowodów uzupełniających (w tym dokumentów urzędowych, których prawdziwość i moc dowodowa nie zostały w żaden sposób podważone) nie dają podstaw do takich ustaleń Sądu, a wręcz pozostają z nimi w sprzeczności; w konsekwencji ustalenia prawidłowe - oparte na znajdującym się w aktach sprawy materiale dowodowym oraz przeprowadzonych przez Sąd dowodach uzupełniających winny skutkować uwzględnieniem skarg wniesionych na zarządzenie; 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, w którym Sąd nie dopełnił wymogów wynikających z ww. przepisu, w szczególności poprzez brak należytego wyjaśnienia, dlaczego Sąd ten zakwestionował fakty wynikające z dokumentów (w tym urzędowych), znajdujących się w aktach sprawy bez wskazania dowodów przeciwko osnowie tych dokumentów. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżące kasacyjnie spółki wniosły o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie, tj. uchylenie zaskarżonego zarządzenia w części dotyczącej wpisu [...] do GEZ, ewentualnie stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia w tej części, bądź uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. P.10 sp. z o.o. z siedzibą w W. i P.11 sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyły również skargę kasacyjną, którą zaskarżyły powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 2 i art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. oraz art. 76 § 1 i art. 217 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), dalej: k.p.a., poprzez oddalenie skargi na zaskarżone zarządzenie w wyniku uznania, że wpis [...] do GEZ wynika wyłącznie z wcześniejszego ujęcia obszaru [...] w WEZ, podczas gdy wpisany teren [...] do GEZ obejmuje szerszy obszar niż obszar tego [...] wpisany do WEZ, co wynika z dokumentu urzędowego - zaświadczenia z 20 kwietnia 2022 r., znak: [...] wydanego przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: [...]WKZ), w którym stwierdzono, że wpisana na podstawie zaskarżonego zarządzenia do GEZ działka nr ew. [...], obręb [...], dzielnica [...] w [...] nie znajduje się w WEZ i nie została wyznaczona do włączenia do tejże ewidencji, a także z opinii NID z 15 marca 2021 r. oraz z opinii dotyczącej prawidłowości ujęcia [...] w GEZ autorstwa mgr. hist. sztuki M. S. i mgr. inż. arch. J. S. z czerwca 2020 r., co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego uznania przez Sąd I instancji, że wpisanie [...] do GEZ na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z. w zakresie niespójnym z WEZ jest prawidłowe; 2) art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 3 i art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. w zw. z art. 76 § 1 i art. 217 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy istniały podstawy do tego, aby uchylić zaskarżone zarządzenia ze względu na to, że wpisanie [...] do GEZ zostało dokonane w większym zakresie niż wpis [...] do WEZ, co wynika w szczególności z dokumentu urzędowego - zaświadczenia [...]WKZ, opinii NID oraz ww. opinii waloryzacyjnej, a w związku z tym Prezydent [...] nie dokonał samoistnej waloryzacji (merytorycznej weryfikacji) zabytkowej obszaru [...] wpisanego do GEZ, tylko niezasadnie automatycznie dokonał jego wpisu do GEZ jako rzekomo odpowiadającego wpisowi do WEZ, stosownie do art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z 3) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1, art. 252 oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 76 § 1 i art. 217 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne nieuwzględnienie treści zaświadczenia [...]WKZ, z którego wynika, że wpisana na podstawie zaskarżonego zarządzenia działka nr ew. [...], obręb [...], dzielnica [...] w [...] nie znajduje się w WEZ i nie została wyznaczona do włączenia do tejże ewidencji oraz wskazanie przez Sąd, że "jego treść budzi wątpliwości i jest niezrozumiała", podczas gdy dokument sporządzony w przepisanej formie przez właściwy organ korzysta z domniemania prawdziwości stosownie do art. 244 § 1 k.p.c. oraz art. 76 § 1 k.p.a., a więc poświadcza to, że obszar [...] wpisany do GEZ nie jest tożsamy z obszarem [...] wpisanym do WEZ, przy czym Sąd I instancji ani organ, kwestionując prawdziwość tego dokumentu, nie przeprowadzili dowodu przeciwko jego treści; 4) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niespełnienie wymogów sporządzenia zgodnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienia wyroku w wyniku lakonicznego odniesienia się w tym uzasadnieniu do treści zaświadczenia [...]WKZ, nie wyjaśniając przy tym, z jakich powodów Sąd zakwestionował jego treść, co uniemożliwia ocenę tego, na jakich przesłankach oparł się Sąd I instancji; 5) art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 3 i art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. w zw. z art. 76 § 1 i art. 217 § 1 k.p.a. (gdyby Sąd nie uznał powołanych wcześniej zarzutów) poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy istniały podstawy do tego, aby stwierdzić nieważność w części zaskarżonego zarządzenia, w istocie swojej dokonanego na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z., ze względu na to, że wpisanie [...] do GEZ zostało dokonane w większym zakresie niż wpis [...] do WEZ, a Prezydent [...] nie dokonał samoistnej waloryzacji (merytorycznej weryfikacji) zabytkowej obszaru [...] wpisanego do GEZ, tylko niezasadnie automatycznie dokonał jego wpisu do GEZ jako odpowiadającemu wpisowi do WEZ, stosownie do art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z., co niewłaściwie Sąd I instancji I uznał za prawidłowe; 6) art. 22 ust. 5 pkt 2 oraz art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. w zw. z art. 76 § 1 i art. 217 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w wyniku uznania, że wpis [...] do GEZ wynika wyłącznie z wcześniejszego ujęcia obszaru [...] w WEZ, podczas gdy wpisany teren [...] do GEZ obejmuje szerszy obszar niż obszar tego [...] wpisany do WEZ, co wynika w szczególności z dokumentu urzędowego - zaświadczenia [...]WKZ, opinii NID oraz opinii waloryzacyjnej; 7) art. 22 ust. 5 pkt 3 oraz art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. w zw. z art. 76 § 1 i art. 217 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy wpisanie [...] do GEZ zostało dokonane w swej istocie nie na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2, ale na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z, na co wskazuje fakt przeprowadzenia uzgodnień pomiędzy [...] WKZ a Prezydentem [...] oraz dokonanie tego wpisu w większym zakresie niż wpis [...] do WEZ, co wynika w szczególności z dokumentu urzędowego - zaświadczenia [...]WKZ, opinii NID oraz opinii waloryzacyjnej, co doprowadziło do tego, że Sąd nie uwzględnił, iż Prezydent [...] nie dokonał samoistnej waloryzacji (merytorycznej weryfikacji) zabytkowej obszaru [...] wpisanego do GEZ (co jest wymagane przy wpisywaniu do GEZ obiektów w trybie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z.); 8) art. 22 ust. 5 pkt 3 oraz art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. poprzez uznanie za zgodny z prawem wpis do GEZ [...], pomimo tego, że obiekt w tym kształcie nie stanowi w całości zabytku, co zostało potwierdzone w opinii waloryzacyjnej przyjętej jako dowód w sprawie przez Sąd I instancji podczas rozprawy 18 lipca 2023 r.; 9) art. 22 ust. 5 pkt 2 i 3 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez zaaprobowanie przez Sąd I instancji nierzetelnego przeprocedowania wpisu obszaru [...] do GEZ w wyniku tego, że do momentu wpisu obszaru [...] do GEZ Prezydent [...] procedował ten wpis w trybie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z., zwracając się jednocześnie o uzgodnienie obszaru wpisu do [...]WKZ, po czym w toku postępowania sądowoadministracyjnego stwierdził, że działania w tym trybie podjęte jednak były w wyniku omyłki, a wpis dokonywany był w rzeczywistości w trybie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z., podczas gdy z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika obowiązek zagwarantowania prawa obywatelom do rzetelnego i merytorycznego rozpatrzenia ich sprawy, a z sekwencji wymiany korespondencji Prezydenta [...] z [...]WKZ oraz z Sądem I instancji wynika, że wpisu do GEZ dokonano nierzetelnie, co stanowi naruszenie wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego zasady sprawiedliwości proceduralnej; 10) art. 22 ust. 5 pkt 2 oraz art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez uznanie wpisu [...] do GEZ za zgodny z prawem, podczas gdy wpis [...] do GEZ został dokonany z rażącym naruszeniem ww. przepisów oraz naruszeniem zawartych w tym przepisie norm kompetencyjnych do dokonania wpisu w GEZ w trybie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z., podczas gdy wymagane było przeprowadzenie zabytkowej waloryzacji obiektu [...], stosownie do art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z., który nie jest tożsamy z obiektem wpisanym do WEZ; 11) art. 22 ust. 5 pkt 2 oraz art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 21 ust. 1 w zw. art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że istnieją podstawy do uznania, iż określony przez Prezydenta [...] obszar [...] stanowi w całości zabytek i jest spójny z wpisem tego obszaru do WEZ oraz w związku z tym powinien podlegać "automatycznemu" wpisowi do GEZ, podczas gdy z dokumentu urzędowego - zaświadczenia [...]WKZ, opinii NID oraz opinii waloryzacyjnej wynika, że obszar [...] nie jest spójny z WEZ i został wpisany bez przeprowadzenia samoistnej waloryzacji (merytorycznej weryfikacji) zabytkowej, co w konsekwencji doprowadziło do wpisania [...] do GEZ na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z., pomimo braku wystąpienia do tego przesłanek, i tym samym nieuwzględnienia zasady proporcjonalności pomiędzy ochroną interesu społecznego a uzasadnioną ochroną interesu skarżących kasacyjnie oraz ograniczenia ich prawa własności wyrażającego się w bezpodstawnym wpisaniu wymienionego obszaru do GEZ; 12) art. 22 ust. 5 pkt 3 oraz art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez usankcjonowanie przez Sąd I instancji dokonania przez Prezydenta [...] wpisu [...] do GEZ bez zapewnienia skarżącym kasacyjnie gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia prawa własności nieruchomości, co w świetle wyroku TK z 11 maja 2023 r., P 12/18 należy uznać za niezgodne z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżące kasacyjnie wniosły o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie, tj. uchylenie zaskarżonego zarządzenia w części dotyczącej wpisu [...] do GEZ, ewentualnie stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia w tej części, bądź uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skargach kasacyjnych przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargi kasacyjne wniesione w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że zostały one oparte przez strony skarżące na usprawiedliwionych podstawach. W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za ugruntowany uznać trzeba pogląd, zgodnie z którym działanie organu podjęte na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1–3 u.o.z.o.z. należy kwalifikować jako czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a nie akt jednostki samorządu terytorialnego, do którego nawiązuje art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 18 października 2023 r., II OSK 3029/18, ONSAiWSA 2024/3/34). Jakkolwiek z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności zmiany ewidencji zabytków Miasta [...] obejmującej włączenie do niej karty adresowej zabytku - [...] oparł się na odmiennym założeniu, jednakże nie może ulegać wątpliwości, że złożona przez skarżące spółki skarga, która została rozpoznana zaskarżonym wyrokiem, pomimo wskazania w niej, iż jej przedmiotem jest zarządzenie Prezydenta [...] z [...], nr [...], w rzeczywistości stanowi skargę na czynność ww. organu opisaną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zakresie, w jakim organ ten włączył do ewidencji zabytków Miasta [...] kartę adresową zabytku - [...] ([...]). Ocena dopuszczalności skargi w zakresie zachowania przez skarżące warunku, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a., powinna uwzględniać brak jednolitości w orzecznictwie sądów administracyjnych co do charakteru działań organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1-3 u.o.z.o.z., a także treść dyspozycji art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Sąd I instancji zasadnie podzielił stanowisko Prezydenta [...], stwierdzając, że ujęcie [...] w ewidencji zabytków Miasta [...] swoją podstawę prawną znajdowało w przepisie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z., a przy tym czynność ta nie wiązała się z poszerzeniem granic obszaru [...] wskazanego w GEZ względem tego, który został określony w WEZ. W obu skargach kasacyjnych podnoszących zasadniczo zbieżne argumenty stanowisko Sądu I instancji zostało zakwestionowane jako nieodpowiadające zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, który został rozważony wadliwie, z czym - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - należy się zgodzić. W myśl art. 22 ust. 2 u.o.z.o.z. wojewódzki konserwator zabytków prowadzi WEZ w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. Zgodnie z art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z. czynność włączenia do GEZ karty adresowej zabytku uprzednio ujętego w WEZ, jest czynnością pochodną w stosunku do czynności włączenia karty ewidencyjnej zabytku do WEZ, co ma wpływ na zakres obowiązków ciążących na wójcie (burmistrzu, prezydencie miasta) w toku prowadzonej w tym trybie procedury i rodzaj ustaleń, jakie tenże organ jest zobowiązany w niej poczynić. Paragraf 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2011 r. Nr 113, poz. 661), dalej: r.p.r.z., w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 października 2019 r., przyjmował, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) powinien włączyć kartę adresową zabytku nieruchomego do GEZ po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym. Kwestia sposobu rozumienia wskazanego obowiązku, w tym konieczności przeprowadzenia odpowiedniej weryfikacji celem sporządzenia prawidłowej, zgodnej ze stanem faktycznym i wyczerpującej karty adresowej zabytku nieruchomego stanowiła przedmiot wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., II OSK 2745/19, ONSAiWSA 2021/1/12), w którego orzecznictwie za niesporny należy uznać również pogląd, że zachodząca pomiędzy WEZ i GEZ relacja powinna być rozumiana jako stojąca na przeszkodzie, by podejmując czynność włączenia karty adresowej zabytku nieruchomego do GEZ na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z., organ mógł nadać jej postać wykraczającą poza "przeniesienie" wpisu (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., II OSK 2086/21). Pojęcie to nie oznacza jednak konieczności dosłownego odwzorowania w karcie adresowej wpisu wprowadzonego w karcie ewidencyjnej. Nie można z tego względu postawić Sądowi I instancji zarzutu dopuszczenia się błędnej wykładni art. 22 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. Biorąc pod uwagę informacyjno-dokumentacyjny charakter WEZ oraz wymogi z § 18 r.p.r.z., zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ może posłużyć się odmiennymi sformułowaniami służącymi opisowi zabytku, pod warunkiem jednak, że nie doprowadzi to do zniekształcenia merytorycznego jego znaczenia i zachowana zostanie ścisła tożsamość tego obiektu. Zgodzić się jednakże trzeba z zarzutami podniesionymi w obu skargach kasacyjnych wskazującymi na niemożność potwierdzenia w okolicznościach faktycznych sprawy rozpoznanej przez Sąd I instancji, że wskazany warunek w odniesieniu do kwestionowanej czynności z 19 listopada 2018 r. został spełniony. Przeczy temu bezpośrednio zgromadzona w sprawie dokumentacja, z której - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - należy wyprowadzić wniosek, że obszar [...] ujęty w GEZ nie jest odzwierciedleniem granic [...] zgodnie z ujęciem, jakim posłużył się organ konserwatorski, wpisując tenże zabytek do WEZ. Jakkolwiek w karcie ewidencyjnej znajduje się wskazanie, że teren [...] ograniczony jest od strony [...] [...], biegnącym historycznym [...] z mostem drogowym, ul. [...], ul. [...] i drogą zjazdową z [...] oraz linią kolei [...] (rubryka [...] Opis), jednakże informacja ta, podobnie jak mapa stanowiąca orientację zabytku (rubryka [...]), nie mogą stanowić graficznego oznaczenia granic ww. obiektu, co uniemożliwia obszar wskazany w GEZ kwalifikować jako teren w całości ujęty uprzednio w WEZ. Kluczowe znaczenie powinno być przypisane wyjaśnieniu zamieszczonemu w sporządzonej karcie ewidencyjnej zabytku architektury i budownictwa, służącemu jego identyfikacji, że na zabytkowy zespół [...] składa się "[...]", którymi są, jak wskazują poczynione w karcie uwagi: "[...]", "[...]", "[...]", a także "[...]". Organ konserwatorski stwierdził, że w zespole znajdują się obiekty nie objęte ewidencją historyczno-konserwatorską, wzniesione w późniejszych latach o wybitnie użytkowym charakterze, pozbawione wartości architektonicznych. Przytoczona treść karty ewidencyjnej, uwzględniając informacje ujawnione również w jej rubrykach [...] i [...], a także wyjaśnienia dotyczące stanu zachowania obiektu (rubryka [...]) i najpilniejszych postulatów konserwatorskich go dotyczących (rubryka [...]) każą stwierdzić, że wartościowanie dziedzictwa dotyczącego d. [...] na [...], stanowiącego przykład budownictwa hydrotechnicznego (portowego) lat 20. ubiegłego wieku, nakazywało organowi konserwatorskiemu oprzeć wpis do WEZ na ocenie różnicującej sam teren [...] oraz zachowany układ przestrzenno-funkcjonalny basenów portowych i innych znajdujących się na nim obiektów prezentujących walory zabytkowe. Granic nieruchomości gruntowych zajętych pod ten obiekt rozumianych jako zwarty obszar działek ewidencyjnych nie można utożsamiać z zabytkiem - pojęciem materialnym, odwołującym się w analizowanym przypadku do konkretnej kompozycji przestrzennej i historycznej funkcji tego terenu. Ochrona konserwatorska nie miała w świetle karty ewidencyjnej sporządzonej dla zespołu [...] charakteru terytorialnego (strefowego), lecz ściśle przedmiotowy, co wykluczało automatyczne rozciąganie jej rygorów na wszystkie nieruchomości gruntowe znajdujące się w granicach wyznaczonych ulicami: [...], [...], [...] i [...]. Każe to uznać, że zaskarżona czynność Prezydenta [...], jak trafnie zwróciły uwagę skarżące kasacyjnie spółki, nie sprowadzała się do wpisu do GEZ spornego zabytku w "kształcie, formule i granicach" wynikających z WEZ. W sposób bezpośredni tenże wniosek potwierdza prowadzony przez [...]WKZ wykaz zabytków WEZ (wpisy dotyczące [...] – [...]), a także dopuszczony przez Sąd I instancji uzupełniający dowód z dokumentu - zaświadczenie [...]WKZ z 20 kwietnia 2022 r., znak: WRD.5136.86.2022.RP (zał. nr 6 pisma z 13 lipca 2023 r., k. 256 akt sąd.). Wskazuje ono, że działka nr ew. [...], obręb [...], której teren - co stanowi okoliczność niesporną - położony jest w granicach obszaru [...] ujętego w GEZ, nie figuruje w WEZ ani nie została wyznaczona do włączenia do tejże ewidencji. Takiej treści oświadczenie wiedzy zostało zamieszczone w zaświadczeniu wydanym przez [...]WKZ. Nie jest zrozumiała wypowiedź Sądu I instancji, który w kontekście argumentacji skargi powołującej się na fakt wydania takiej treści zaświadczenia stwierdził, że "postanowienie to nie było przedmiotem oceny pod kątem prawidłowości i legalności" (s. 11 uzasadnienia wyroku). Nie może budzić wątpliwości, że zgłoszone przez jedną ze skarżących spółek (P.11 sp. z o.o.) żądanie zostało przez [...]WKZ rozpatrzone na podstawie art. 217 § 1 i 2 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie wnioskowanego zaświadczenia, co niewątpliwie czyniło bezprzedmiotowym skorzystanie przez organ z (alternatywnej do wydania zaświadczenia) kompetencji wskazanej w art. 219 k.p.a., do której nawiązał Sąd I instancji. Uwaga Sądu, że treść zaświadczenia budzi wątpliwości i jest niezrozumiała nie respektuje mocy dowodowej ww. dokumentu, w którym organ administracji publicznej do tego uprawniony, zgodnie z treścią art. 218 § 1 k.p.a., potwierdził status prawny spornej nieruchomości w oparciu o prowadzoną przez ten organ "ewidencję" w rozumieniu przywołanego przepisu. Domniemanie, że treść dokumentu urzędowego, jakim jest zaświadczenie [...]WKZ, jest zgodna z prawdą, jest domniemaniem wzruszalnym. W toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego wyroku nie został jednakże przeprowadzony jakikolwiek dowód pozwalający wykazać, że treść omawianego dokumentu urzędowego nie jest zgodna ze stanem rzeczywistym, a więc WEZ. Trafnie wskazuje się, że dokument urzędowy, który zawiera oświadczenie wiedzy organu administracji publicznej zaświadczające o danym stanie, będzie podstawą wyprowadzenia domniemania co do zgodności z prawdą tego, co zaświadczono w dokumencie i dopóki nie zostanie przeprowadzony przeciwdowód, nie jest możliwe odrzucenie istnienia faktu potwierdzonego zaświadczeniem. Wobec tego jego nieuznanie bez przeprowadzenia przeciwdowodu stanowi naruszenie prawa procesowego (por. Z. R. Kmiecik, Instytucja zaświadczenia w prawie administracyjnym, Lublin 2002, s. 46). W tych warunkach uzasadniony charakter należało przypisać postawionemu przez skarżące kasacyjnie zarzutowi dopuszczenia się przez Sąd I instancji naruszenia art. 233 § 1 w zw. z art. 244 § 1 i art. 252 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Powyższy wniosek pozostaje spójny ze stwierdzeniem, że treść przedłożonych przez organ dokumentów dotyczących zmian wprowadzanych przez Prezydenta [...] w ewidencji zabytków Miasta [...] wskazuje na zastosowanie przez ten organ trybu wyznaczenia zabytku do ujęcia w GEZ w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z.). To tenże przepis został przytoczony w piśmie z 18 października 2018 r., znak [...] wskazującym "propozycję zmian w gminnej ewidencji zabytków [...]" z prośbą o ich pisemną akceptację, czemu towarzyszyło przedstawienie szczegółowej tabeli obiektów podlegających zmianom. W ramach ustaleń podjętych na spotkaniu w dniu 16 października 2018 r. w grupie obiektów wskazanych do włączenia do gminnej ewidencji zabytków [...] (pkt [...]) znalazł się "[...]" (nr [...]). Odpowiadając na to pismo [...]WKZ w piśmie z 7 listopada 2018 r., znak WRD.5133.1.24.2018.OS (k. 276 akt sąd.) potwierdził swoją aprobatę dla treści zmian w gminnej ewidencji zabytków [...], wskazując, że to działanie wynika z art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. Uwaga Prezydenta [...], że włączenie karty adresowej [...] do GEZ w porozumieniu z [...]WKZ byłoby "działaniem zbędnym" z uwagi na jego wcześniejsze ujęcie w WEZ, a przedłożenie temu organowi karty służyło wyłącznie potwierdzeniu prawidłowości nadanej jej treści w celu uniknięcia w tym zakresie rozbieżności, z czym w pełni zgodził się w wyroku Sąd I instancji, nie odpowiada ramom prawnym procedury, która była faktycznie prowadzona na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z., a przede wszystkim treści oświadczeń zamieszczonych w przywołanych wyżej pismach, które jako dokumenty urzędowe stanowiły dowód w sprawie. Twierdzeniu, że wbrew tym oświadczeniom w prowadzonej korespondencji chodziło jedynie o akceptację granic [...] jako odpowiadających treści WEZ, słusznie skarżące kasacyjnie zarzuciły dowolność wynikającą z faktu, że tenże wniosek nie znajduje potwierdzenia w jakimkolwiek dokumencie lub innym dowodzie znajdującym się w aktach. Działanie [...]WKZ przedmiotowo dotyczyło zaproponowanej przez Prezydenta [...] Zabytków w karcie adresowej strefy ochrony konserwatorskiej, niemniej tę strefę, z racji sposobu ujęcia zespołu [...] w karcie ewidencyjnej na potrzeby WEZ, organ konserwatorski, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, mógł postrzegać w ramach procedury wynikającej z art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. jako wskazanie nakierowane na zabezpieczenie przed niekontrolowanym przekształceniem terenu [...] jako istotnej części krajobrazu kulturowego [...], które nie stanowi jedynie następstwa ujawnienia tego zabytku w WEZ, ale jest wynikiem stwierdzonej przez [...] Konserwatora Zabytków potrzeby poszerzenia granic zapewnianej obiektowi ochrony uwzględniającej historyczne granice założenia portowego i jego otoczenia. Stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym kluczowe znaczenie powinno być przypisywane nie tyle podstawie prawnej wymienionej w pismach Prezydenta [...] i [...]WKZ, ale wcześniejszemu objęciu [...] w WEZ, narusza tym samym art. 133 § 1 p.p.s.a. Nie nadaje ono właściwego znaczenia temu, że uzupełnienie przez Prezydenta m[...] wskazywanej w wyroku "luki" wynikającej z niewłączenia [...] do GEZ zarządzeniem z [...], nr [...] o utworzeniu gminnej ewidencji zabytków [...] nie opierało się na przeniesieniu do GEZ zabytkowego zespołu [...], stanowiącego układ [...], ale skutkowało faktyczną jego redefinicją. Koncepcja przedstawiona przez Prezydenta [...] w piśmie procesowym z 20 lipca 2023 r. (k. 339 akt sąd.) wymusza przeciwstawienie "ujęcia" zespołu [...] w GEZ zdeterminowanego jego wpisaniem do WEZ wymiarowi materialnemu porozumienia dotyczącego "uwidocznienia granic obszaru" tego obiektu w karcie adresowej. Nadana tejże karcie treść w zakresie poszerzającym wpis zespołu [...] do WEZ wiązała się z zastosowaniem procedury, o której mowa w art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. W konsekwencji przyjęte w toku kontroli sądowej oceny odnoszące się do zastosowanego trybu podjęcia przez Prezydenta [...] zaskarżonej czynności z 19 listopada 2018 r. prowadziły do posłużenia się przez Sąd, jak trafnie przyjęto w złożonych skargach kasacyjnych, ustaleniami o charakterze kontrfaktycznym. Wymóg stwierdzenia, że zmiana w ewidencji zabytków Miasta [...] w zakresie włączenia do niej karty adresowej zabytku - [...] ze względu na omówione uwarunkowania nie mieściła się w hipotezie przepisu art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z., stoi na przeszkodzie, by legalność zaskarżonej czynności Prezydenta [...], za Sądem I instancji, mogła być wiązana z ujęciem tego obiektu w WEZ i ponoszeniem przez [...]WKZ odpowiedzialności za jego waloryzację jako zabytku, znajdującą swój formalny wyraz w sporządzeniu karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego i włączeniu jej do WEZ. Obowiązek odniesienia do tejże czynności normy art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. i traktowanie jej jako rzeczywistej podstawy działania Prezydenta [...] prowadzi do wniosku, że prawidłowość wyznaczenia przez tenże organ w porozumieniu z [...]WKZ [...] do ujęcia w GEZ, jak trafnie podnoszą to skarżące kasacyjnie, powinna była zostać przez Sąd I instancji oceniona z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2023 r., P 12/18, OTK-A 2023/46, w którym to orzeczeniu Trybunał stwierdził, że art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w GEZ, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości zapatrywanie, że wzorzec konstytucyjny, na którym oparł się Trybunał Konstytucyjny, musi być brany pod uwagę przy ocenie legalności czynności włączania na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. obiektów do GEZ dokonanych przed wydaniem tego orzeczenia (por. wyrok NSA z 10 marca 2026 r., II OSK 2224/23; wyrok NSA z 5 lutego 2026 r., II OSK 441/25; wyrok NSA z 30 października 2025 r., II OSK 2801/24; wyrok NSA z 3 września 2025 r., II OSK 2447/23; wyrok NSA z 17 czerwca 2025 r., II OSK 2176/23; wyrok NSA z 5 lutego 2025 r., II OSK 404/24; wyrok NSA z 30 października 2024 r., II OSK 2430/23; wyrok NSA z 27 listopada 2023 r., II OSK 1573/22). Konsekwencją prawną powyższego jest konieczność uznania, że każda czynność włączenia obiektu do GEZ dokonana w procedurze niezapewniającej odpowiednich gwarancji procesowych właścicielowi zabytku ujmowanego w tej ewidencji, zwłaszcza prawa do czynnego w nim udziału, stanowi czynność wadliwą. Z akt sprawy wynika, że zamiar włączenia karty adresowej [...] do ewidencji zabytków Miasta [...], co nastąpiło na mocy zarządzenia Prezydenta [...] z [...], nr [...], nie został zakomunikowany właścicielom nieruchomości gruntowych objętych wpisem do GEZ. Nie mieli oni możliwości wypowiedzenia się odnośnie do zasadności podjęcia takiego działania i treści danych, jakie zamieszczone mają być w karcie adresowej zabytku, co w sytuacji zwalczania czynności organu opierającego się na wskazywaniu przez skarżące spółki w ślad za przedstawionymi w postępowaniu opiniami, iż granice [...] określone w karcie adresowej zabytku mają charakter uznaniowy, niezgodny z granicami historycznego założenia portowego, w żaden sposób nie pozwala zastosowanej przez Prezydenta [...] procedury postrzegać na płaszczyźnie odnoszącej się do przyjętych w jej ramach ustaleń faktycznych jako prawidłowej. Nie uwzględnia ona, jak trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej, zasady proporcjonalności pomiędzy ochroną interesu społecznego a uzasadnioną ochroną interesu skarżących kasacyjnie. Zauważenia równocześnie wymaga, że ze względu na zaistniałe uchybienie procesowe dotyczące postępowania w przedmiocie ujęcia nieruchomości zabytkowej w GEZ nie stanowi przedmiotu oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądzenie na tym etapie rozpatrzenia sprawy dopuszczalności objęcia [...]strefą ochrony konserwatorskiej w sposób, jaki wynika z treści nadanej karcie adresowej tego zabytku. Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności organu na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.