Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 2370/23

Wyrok NSA z 11 marca 2026 r., II OSK 2370/23 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
11 marca 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant: asystent sędziego Joanna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. T. i A. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 361/23 w sprawie ze skargi M. T. i A. T. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 24 stycznia 2023 r. nr OA.7721.4.1.2022 w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 361/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. T. i A. T. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Rzeszowie z dnia 24 stycznia 2023 r., nr OA.7721.4.1.2022, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w [...] z dnia 18 marca 2022 r., nr PINB.5160.16.2017, nakazującą skarżącym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), zwanej dalej "P.b.", rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach w obrysie w rzucie poziomym 8,90 x 8,88 m, wybudowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...]. Sąd I instancji wskazał, że ww. decyzje zapadły w administracyjnym toku instancji oraz po wiążących na podstawie art. 153 i art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.", prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1056/18, oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 747/19, w których przesądzono, że postępowanie w sprawie legalności budowy ww. budynku gospodarczego powinno toczyć się w trybie art. 50-51 P.b. oraz, że wymaga wyjaśnienia kwestia lokalizacji przedmiotowego budynku w odniesieniu do postanowień uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] (Dz. Urz. Woj. [...] [...]), zwanej dalej "MPZP", niezależnie od tego, że skarżący dokonali skutecznego zgłoszenia budowy, jednak końcowo powstał budynek w sposób powodujący przekroczenie wymiarów wskazanych w zgłoszeniu, a więc niezgodnie ze zgłoszeniem. Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego, wykonując wskazania zawarte w ww. wyrokach uzyskały od Gminy [...] wyjaśnienie, zawarte w piśmie z 21 września 2021 r., że sporny budynek gospodarczy usytuowany jest na terenie o symbolu 1.US.ZZ.1, tj. na terenie usług sportu zagrożonym zalaniem wodą stuletnią poniżej 70 cm z podstawowym przeznaczeniem pod terenowe obiekty i urządzenia sportu. W granicach terenu 1.US.ZZ.1 poza podstawowym przeznaczeniem dopuszcza się: realizację urządzeń terenowych i obiektów małej architektury, realizację ciągów pieszo-jezdnych i ścieżek rowerowych. W granicach terenów 1.US.ZZ.1 obowiązuje zakaz realizacji zabudowy kubaturowej (patrz: § 25 MPZP). Na ww. okoliczność Gmina przedstawiła wyciąg z MPZP wraz z czytelnym wyrysem z części graficznej planu, na którym można dostrzec, że granica działki nr [...] (obecnie dz. [...]) przebiega poza granicami konturu terenu o symbolu 2.US.ZZ.1, na którym dopuszczono budowę obiektów szatniowo-gospodarczych. Działka inwestycyjna leży natomiast w części na obszarze 1.US.ZZ.1, na którym ustanowiono zakaz zabudowy kubaturowej. Przeważająca część dz. [...] znajdowała się na terenie 1.WS.6 – tereny wód śródlądowych płynących. Ponadto organ przeprowadził również własną weryfikację położenia spornego budynku względem konturów obszarów MPZP. Mając to na względzie Sąd stwierdził, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy nadzoru budowlanego na obecnym etapie postępowania nie budzą już wątpliwości co do tego, że sporny budynek o wymiarach 4,22 m x 8,90 m z dobudowana wiatą o wymiarach 4,66 m x 8,69 m (łącznie o wymiarach 8,90 x 8,88 m), położony jest w obszarze, oznaczonym w MPZP symbolem 1.US.ZZ.1, na którym istnieje zakaz realizacji zabudowy kubaturowej (§ 25 ust. 3 MPZP). Wbrew twierdzeniom skargi, powyższe wnioski znajdują odzwierciedlenie również w mapach geoportalu, dołączonych do odwołania. Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, jak należy rozumieć pojęcie "zabudowy kubaturowej" , a mianowicie – to nic innego jak budynki i inne obiekty budowlane, którym można przypisać parametr objętości. Oznacza to, że zakaz sformułowany w MPZP dotyczy postawionego przez skarżących z przekroczeniem warunków zgłoszenia budynku gospodarczego. Odnośnie do dobudowanej wiaty, której, z uwagi na brak pełnych przegród zewnętrznych, nie można przypisać parametru objętości, Sąd rozważył, czy było dopuszczalne jej posadowienie z uwzględnieniem § 25 MPZP. W § 25 ust. 2 MPZP dopuszczono na obszarze 1.US.ZZ.1 realizację urządzeń terenowych oraz obiektów małej architektury. Sąd doszedł do przekonania, że z uwagi na wielkość wiaty i sposób jej konstrukcji – tj. wymiary 4,66 m x 8,69 m, powierzchnię 40,49 m2, osadzenie na 6 słupach o około 25 cm x 25 cm, między którymi jest podmurówka z gazobetonu na wysokości 83 cm od posadzki betonowej pomalowanej farbą; a słupy wiaty znajdują się w odległości około 20 cm od ściany frontowej budynku, a przestrzeń ta wypełniona jest styropianem; dach konstrukcji drewnianej z trzema połaciami pokrytymi blachą trapezową i instalacją oświetleniową – nie można jej uznać za obiekt małej architektury. Dla tej oceny nie ma znaczenia wskazywana przez skarżących nowelizacja MPZP, ponieważ zmiana dotyczyła § 39 MPZP, a więc terenu o innym przeznaczeniu niż obszar o symbolu 1.US.ZZ.1. Mając na względzie powyższe, Sąd zaakceptował wnioski organów nadzoru budowlanego co do tego, że w niniejszej sprawie doszło do samowoli budowlanej polegającej na posadowieniu budynku gospodarczego w sposób niezgodny z ustaleniami MPZP, przy czym niezgodność ta ma charakter nieusuwalny z przyczyn powyżej wskazanych. Z tego względu zaistniały podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ponadto zawnioskowano o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w przedmiocie zgodności art. 48 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 6 P.b. z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP przez przyjęcie, że istnieje możliwość wydania decyzji nakazującej rozbiórkę budynku postawionego na podstawie zgłoszenia budowy, co do którego nie zgłoszono sprzeciwu właściwych organów, z uwagi na brak zgodności lokalizacji budynku z postanowieniami MPZP, podczas gdy na etapie postępowania zgłoszeniowego informacja z gminy wskazywała na możliwość budowy przedmiotowego budynku. Przedmiotowy budynek powstał na podstawie zgłoszenia do organu architektonicznego, który nie zgłosił w terminie sprzeciwu, zatem milczące rozstrzygnięcie istnieje, a organ nadzoru budowlanego powinien w pierwszej kolejności rozważyć możliwość doprowadzenia budynku do stanu zgodnego ze zgłoszeniem, a argument, że taki budynek byłby i tak niezgodny z MPZP narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego i wynikających z niej zasady ochrony zaufania do państwa i związanego z nią zakazu działania prawa wstecz, zasady pewności prawa, zasady ochrony praw nabytych, a także prawa do własności i innych praw majątkowych oraz ich równej dla wszystkich ochrony (art. 64 ust. 1-3 Konstytucji). Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. 1) art. 48 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1a P.b. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że budynek gospodarczy na nieruchomości skarżących został wybudowany niezgodnie z MPZP, gdyż znajduje się w obszarze 1.US.ZZ.1, gdzie obowiązuje zakaz realizacji zabudowy kubaturowej, podczas gdy w aktach sprawy zgłoszenia budowy budynku gospodarczego znajduje się zaświadczenie z dnia 23.06.2009 r., z którego wynika, że działka, na której znajduje się budynek położona jest na obszarze 2.US.ZZ.1, na którym dopuszcza się lokalizację obiektów szatniowo-gospodarczych, a ponadto z załączonych map wydrukowanych z portalu geoportal.gov.pl jednoznacznie wynika, że przedmiotowy budynek znajduje się na obszarze 2.US.ZZ.1. Sprawa dotyczy budynku, co do którego skarżący dokonali zgłoszenia, ale po wybudowaniu budynku, podczas kontroli organu nadzoru budowlanego okazało się, iż w ocenie PINB w [...] powstał on w miejscu, w którym wg MPZP nie powinien stać żaden budynek. Podstawowym zagadnieniem w sprawie była zatem kwestia związania organu trwałością milczącego załatwienia sprawy. W ocenie skarżących, fakt, że do budynku posadowionego zgodnie ze zgłoszeniem przylega wiata, którą można rozebrać, tak aby budynek był zgodny ze zgłoszeniem uniemożliwia wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę całego budynku, a uzasadnia jedynie wydanie rozstrzygnięcie w zakresie doprowadzenia budynku do stanu zgodnego ze zgłoszeniem; 2) art. 48 ust. 2 w zw. z art. 49b ust. 2 P.b. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że budynek gospodarczy został wybudowany niezgodnie ze zgłoszeniem i posiada powierzchnię zabudowy przekraczającą powierzchnię maksymalną, przy której możliwe jest dokonanie zgłoszenia, która obecnie wynosi 35 m2, i w związku z tą niezgodnością nie jest możliwe zalegalizowanie przedmiotowego obiektu, podczas gdy organ nie ustalił jaka była powierzchnia zabudowy budynku bez dobudowania do niego wiaty ewentualnie czy po usunięciu wiaty budynek będzie miał powierzchnię nieprzekraczającą 35 metrów, a zatem będzie zgodny z dokonanym przez inwestora zgłoszeniem. Sąd oraz organy I i II instancji powinny ustalić, czy budynek w pierwotnym kształcie (bez wiaty obok budynku) jest zgodny ze zgłoszeniem, a więc czy inwestor korzysta z dobrodziejstwa milczącego załatwienia sprawy poprzez brak sprzeciwu do zgłoszenia. Ponadto organy nie wezwały do przedstawienia dokumentów, o których mowa w art. 49 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 P.b. Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 3) art. 122g ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej "K.p.a.", przez pominięcie rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszenia inwestycji, które pozwalało na wykonanie obiektu wskazanego w decyzji, pomimo braku postępowania w przedmiocie zmiany rozstrzygnięcia w trybie przepisów z rozdz. 12 i 13 K.p.a. Organ nadzoru budowlanego stoi na stanowisku, że budynek został postawiony w miejscu, w którym MPZP nie pozwala na budowę i w żaden sposób nie odnosi się do faktu, iż przedmiotowy budynek powstał na podstawie zgłoszenia do organu architektonicznego, który nie zgłosił w terminie sprzeciwu, zatem milczące rozstrzygnięcie istnieje, a organ powinien w pierwszej kolejności rozważyć możliwość doprowadzenia budynku do stanu zgodnego ze zgłoszeniem lub legalizacji budynku istniejącego z uwagi na nieznaczne odstępstwo od zgłoszenia; 4) art. 50 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 "kpa" [powinno być: P.b.] przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na ich pominięciu i niezastosowaniu procedury naprawczej w nim określonej, co było konsekwencją błędów w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że przedmiotowy budynek położony jest na obszarze 1.US.ZZ.1 oraz naruszenie przepisów postępowania polegających na błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także oparciu się na niepełnym materiale dowodowym; 5) "art. 3 pkt 4 lic 3" P.b. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że wiata nie może stanowić obiektu małej architektury, podczas gdy jest to niezgodne z prawidłową wykładnią powołanego przepisu, a ponadto MPZP obejmującego przedmiotową nieruchomość, który w "§ 4 pkt 9b" [uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] o zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]] zalicza do obiektów małej architektury m.in. wiaty; 6) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak w uzasadnieniu wyroku wymaganych elementów przewidzianych dla uzasadnienia, a mianowicie Sąd nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do podniesionych przez skarżących w odwołaniu zarzutów, ponadto nie podał i nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a co więcej Sąd, ograniczył się do przedstawienia stanu faktycznego i przytoczenia zarzutów skarżących. Jednocześnie Sąd w uzasadnieniu nie zawarł podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia, ani żadnych wskazówek do dalszego postępowania, czy chociażby nie analizował jakie uchybienia miały wpływ na wynik postępowania, a jakie nie miały, całkowicie je pomijając. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że ani strony postępowania, w tym skarżący, ani organy administracyjne, ani sądy administracyjne nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Dlatego w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji trafnie wskazał, że w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1056/18, oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 747/19, przesądzono, że postępowanie w sprawie legalności budowy ww. budynku gospodarczego powinno toczyć się w trybie art. 50-51 P.b. oraz, że wymaga wyjaśnienia kwestia lokalizacji przedmiotowego budynku w odniesieniu do postanowień MPZP, niezależnie od tego, iż skarżący dokonali skutecznego zgłoszenia budowy. W takim też zakresie zostało przeprowadzone postępowanie przez organy nadzoru budowlanego, tj. zastosowano tryb naprawczy postępowania z art. 50-51 P.b., i ustalono, że przedmiotowa inwestycja jest niezgodna z MPZP. Dlatego zachodziły podstawy do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. i wydania nakazu rozbiórki. Odnośnie do tej oceny w skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia art. 48 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1a P.b.; art. 48 ust. 2 w zw. z art. 49b ust. 2 P.b., które zasadniczo nie mogły zostać naruszone, ponieważ w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego, zgodnie z oceną prawą zawartą w ww. wyrokach, zastosowały nie tryb legalizacyjny z art. 48 P.b., lecz tryb naprawczy z art. 50-51 P.b. Ponadto w związku z tą wiążącą oceną prawną nie mogło dojść do naruszenia art. 122g K.p.a., który dotyczy odpowiedniego stosowania trybów nadzwyczajnych do tzw. "milczącej zgody", a w niniejszej sprawie przedmiotem wywołanym skargą "zwykłą" była wyłącznie ocena legalności wydanych w trybie zwykłym postępowania administracyjnego decyzji organów obu instancji o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego. Należy też wskazać, że skarżący nie mogą skutecznie za pomocą zarzutu naruszenia art. 122g K.p.a. zwalczać legalności decyzji o nakazie rozbiórki z powołaniem się na okoliczność, że uprzednio dokonali skutecznego zgłoszenia budowy budynku gospodarczego. Zgodnie bowiem z wiążącą oceną prawną zawartą w ww. wyrokach, pomimo dokonanego zgłoszenia, wymagane w sprawie było wdrożenie trybu naprawczego z art. 50-51 P.b. i dokonanie oceny co do zgodności inwestycji z MPZP, albowiem – jak wskazał NSA w ww. wyroku o sygn. akt II OSK 747/19 – stan zgodności z prawem w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. oznacza również zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie. Do przepisów tych zaliczają się postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ww. wyroku NSA nie zakwestionował zatem oceny WSA w Rzeszowie, zgodnie z którą w postępowaniu naprawczym, prowadzonym w oparciu o art. 51 P.b., organ nadzoru budowlanego powinien oceniać wykonane roboty pod względem ich zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W tej zaś sprawie, organy nadzoru budowlanego ustaliły, że przedmiotowy budynek został zrealizowany w miejscu, w którym MPZP nie dopuszcza realizacji tego rodzaju inwestycji. Dlatego nie było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania celem legalizacji inwestycji zrealizowanej niezgodnie ze zgłoszeniem. Nie można było doprowadzić przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem w sposób inny niż nakaz rozbiórki z art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. skoro inwestycja jest niezgodna z MPZP. Dlatego nie można doszukać się wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 50 ust. 1 w zw. art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. Wynika to z tego, że odnośnie do stanu istniejącego na gruncie, organy uzyskały od Gminy [...] wyjaśnienie (pismo z 21 września 2021 r.), że przedmiotowy obiekt znajduje się na terenie o symbolu 1.US.ZZ.1, a nie na terenie wskazywanym przez skarżących – 2.US.ZZ.1. Dokonały też samodzielnej oceny zgromadzonych dowodów, ponieważ dokonano weryfikacji położenia spornego budynku względem konturów obszarów miejscowego planu. Tej oceny dokonano na podstawie graficznego załącznika (mapy, skala 1:2000) do wypisu z MPZP Obszar [...] obejmującego działkę nr [...], na której usytuowany jest wybudowany budynek gospodarczy, powiększonego wydruku w skali 1:500 wycinka terenu obejmującego tą działkę z gminnego systemu GISON oraz wydruku w skali 1:100 tego wycinka mapy z systemu IntraEWID. W ten sposób ustalono, że granica terenu o symbolu 2.US.ZZ.1 przebiega nad koroną skarpy znajdującą się w odległości około 8 m od północno-zachodniej granicy działki nr [...], natomiast rozpatrywany budynek jest odsunięty od tej granicy działki około 1,6-2,4 m w kierunku przeciwnym, południowo-wschodnim. Ponadto ustalenia te znalazły swoje potwierdzenie w protokole kontroli, w trakcie której ustalono położenie spornego budynku względem granicy działki i skarpy. Tych ustaleń nie podważono skutecznie w skardze kasacyjnej z powołaniem się na zaświadczenie organu Gminy z 23 czerwca 2009 r. Otóż z powoływanego przez skarżących zaświadczenia z 2009 r., wydanego na potrzeby zgłoszenia, wynika tylko tyle, że na części działki nr [...] (obecnie wchodzi w skład działki nr [...]) w [...] dopuszcza się lokalizację obiektów szatniowo-gospodarczych, a nie – że lokalizacja zgłaszanego budynku jest zgodna z MPZP. Poza tym w postępowaniu dotyczącym oceny legalności budowy ma pierwszorzędne znaczenie to w jakim faktycznie miejscu został zrealizowany budynek, a w sprawie ustalono, że przedmiotowy budynek powstał na terenie o symbolu 1.US.ZZ.1, gdzie MPZP nie dopuszcza realizacji tego rodzaju obiektów budowlanych (budynków gospodarczych w części posiadających także zadaszenie w formie wiaty, ale tworzących całość techniczno-użytkową). Skarżący nie podważyli zaś skutecznie tej oceny, wywodząc jedynie przeciwne wnioski z zebranego materiału dowodowego. Ponadto należy wskazać, że niezależnie od braku skuteczności argumentacji skarżących powołujących się na dokonane zgłoszenie, i tak nie znajduje oparcia w aktach sprawy wywód skarżących dotyczący możliwości likwidacji wiaty (a więc w drodze częściowej rozbiórki obiektu) i uzyskania tym samym budynku o wymiarach do 35 m2, jak i to, że w sprawie nie ustalono wymiarów budynku. Otóż w sprawie ustalono wymiary budynku bez wiaty – 4,22 m x 8,90 m, co daje powierzchnię zabudowy 37,55 m2, co nie potwierdza twierdzenia skarżących, że po usunięciu wiaty budynek będzie miał powierzchnię nieprzekraczającą 35 m2, a zatem będzie zgodny z dokonanym przez inwestora zgłoszeniem. Poza tym – co wymaga powtórzenia – okoliczność zgłoszenia nie miała w okolicznościach niniejszej sprawy przesądzającego znaczenia dla wyniku sprawy, ponieważ tego rodzaju okoliczność nie zwalniała organów nadzoru budowlanego od oceny zgodności inwestycji z przepisami MPZP, a te zakazywały realizacji zabudowy kubaturowej, a więc i budynków gospodarczych (nawet po ewentualnej rozbiórce tylko "wiaty"). Odnośnie do wskazywanej w skardze kasacyjnej problematyki kwalifikacji wiaty jako "obiektu małej architektury", należy wskazać, że przepisy Prawa budowlanego nie wprowadzają ostrego kryterium, na podstawie którego w prosty sposób można by odróżnić budowlę od obiektu małej architektury. W art. 3 pkt 4 P.b. zdefiniowano "obiekt małej architektury", wskazując, że obiektami małej architektury są obiekty niewielkie, a w szczególności: kultu religijnego, jak: a) kapliczki, krzyże przydrożne, figury; b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej; c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Obiekty budowlane niebędące budynkami lub obiektami małej architektury są natomiast budowlami (art. 3 pkt 3 P.b.). A zatem wiata może być zakwalifikowana jako budowla, ale także jako obiekt małej architektury, np. wiata śmietnikowa. O tym, czy wiata jest budowlą, czy też obiektem małej architektury, decyduje przede wszystkim jej wielkość, sposób konstrukcji, przeznaczenie oraz sposób, w jaki jest wykorzystywana (por. wyrok NSA z 3 sierpnia 2021 r., II OSK 291/21). W okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na treść § 25 ust. 2 pkt 1 MPZP (której nie przeczy § 4 pkt 9 lit. b ww. uchwały zmieniającej z 2018 r.), który dopuszcza na terenie 1.US.ZZ.1 realizację obiektów małej architektury, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niewadliwie oceniono, że wskazywana przez skarżących "wiata", w związku z jej indywidualnymi cechami, nie mogła zostać zaliczona do obiektów małej architektury. Przypomnijmy, że "wiata" ta ma wymiary 4,66 m x 8,69 m, a zatem powierzchnię 40,49 m2. Konstrukcja wiaty to 6 słupów żelbetowych wylewanych o wymiarach około 25 cm x 25 cm. Między słupami jest podmurówka z gazobetonu na wysokości 83 cm od posadzki betonowej pomalowanej farbą. Słupy wiaty znajdują się w odległości około 20 cm od ściany frontowej budynku, a przestrzeń ta wypełniona jest styropianem. Dach ma konstrukcję drewnianą z trzema połaciami pokrytymi blachą trapezową. Pod dachem wykonano również instalację oświetleniową doprowadzoną policznikowo z budynku gospodarczego. W tych warunkach, ma rację Sąd I instancji, że z uwagi na sposób konstrukcji wiaty, nie można uznać wiaty za obiekt małej architektury. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z ww. ustaleń wynika także, że wskazywana "wiata" (niemałych rozmiarów) wraz z budynkiem gospodarczym tworzy całość techniczno-użytkową, a więc w istocie ma funkcję odpowiadającą funkcji budynku gospodarczego. Takie okoliczności uzasadniały nadto zaliczenie tej części przedmiotowej inwestycji do obrysu budynku gospodarczego, a tym samym orzeczenia nakazu rozbiórki, który dotyczy budynku gospodarczego o wymiarach w obrysie w rzucie poziomym 8,90 m x 8,88 m, wybudowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...]. Końcowo nie można w niniejszej sprawie doszukać się wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i to w stopniu, który mógłby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zasadniczo wadliwość uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Taki przypadek w niniejszej sprawie nie zachodzi. Poza tym z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Uzasadnienie wyroku ma być "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanego, a przez to niejasnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało skonstruowane właśnie w taki sposób, że możliwa była instancyjna kontrola zaskarżonego wyroku, o czym też świadczy taka ocena dokonana przez NSA co do innych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Należy dostrzec – wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej – że Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia z powołaniem się na konkretne przepisy p.p.s.a., P.b., K.p.a. i MPZP. Ponadto należy mieć na względzie, że art. 141 § 4 p.p.s.a. dotyczy takich elementów konstrukcyjnych uzasadnienia, jak: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (ewentualnie wskazania co do dalszego postępowania). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie z wymienionych w tym przepisie elementów. Dlatego wszystkie sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. W świetle przedstawionej powyżej oceny nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek zawarty w skardze kasacyjnej o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w przedmiocie zgodności art. 48 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 6 P.b. z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP. W okolicznościach niniejszej sprawy nie znalazł końcowo zastosowania tryb legalizacyjny z art. 48 P.b., lecz tryb naprawczy z art. 50-51 P.b. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
14 listopada 2023
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Grzegorz Rząsa Jerzy Stankowski /przewodniczący/ Paweł Miładowski /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny