II OSK 2353/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 959/14 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 959/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] czerwca 2013 r. odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] sierpnia 2012 r. w części uzgadniającej projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i towarzyszącą infrastrukturą, planowanej w Łodzi przy ul. R. (działki A,B,C,D obręb S-2), w stosunku do budynku dawnej stróżówki, w pozostałej części stwierdzające nieważność ww. postanowienia. Sąd I instancji odrzucił ww. skargę wskazując, iż została ona wniesiona po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast jak wynika z akt administracyjnych, doręczenie przesyłki dla skarżącej Spółki, reprezentowanej w postępowaniu administracyjnym przez radcę prawnego M.M., działającego z substytucji radcy prawnego D.K., zawierającej odpis zaskarżonego postanowienia, nastąpiło w dniu 4 marca 2014 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął zatem bezskutecznie w dniu 3 kwietnia 2014 r. Sąd I instancji wskazał, iż ze stempla pocztowego zamieszonego na kopercie, w której wniesiono skargę wynika, iż przedmiotowa skarga została nadana w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 7 kwietnia 2014 r. (k. 17 akt sądowych). Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, iż wniesienie skargi nastąpiło po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie reprezentowana przez radcę prawnego. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż skarga na Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2014 r. została złożona z przekroczeniem ustawowego trzydziestodniowego terminu do złożenia skargi liczonego od dnia doręczenia decyzji (postanowienia), podczas gdy ww. postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2014 r., w ogóle nie zostało skarżącej kasacyjnie skutecznie doręczone, a tym samym bieg terminu do wniesienia skargi na ww. postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie rozpoczął swojego biegu. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż dnia 23 lipca 2013 r., skarżąca kasacyjnie, reprezentowany przez pełnomocnika substytucyjnego radcę prawnego M.M., w związku z postanowieniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2013 r., złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do przedmiotowego wniosku radca prawny M.M. załączył pełnomocnictwo substytucyjne, w którym wskazane było, że: niniejsze pełnomocnictwo pozostaje w mocy do dnia 31 grudnia 2013 r. Pełnomocnictwo to zostało udzielone radcy prawnemu M.M. przez radcę prawnego D.K. Radca prawny D.K. miała pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego kasacyjnie, tj. [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, z takim samym zastrzeżeniem, tj. pozostawało ono w mocy do dnia 31 grudnia 2013 r. Dnia 3 marca 2014 r., na skutek ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2013 r. Dnia 4 marca 2014 r. postanowienie to zostało doręczone na adres kancelarii byłego (w dacie wydania ww. postanowienia) pełnomocnika [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, tj. Kancelarii [...] i Wspólnicy Kancelaria Prawnicza s.c. Nadto wskazano, iż w świetle art. 40 k.p.a. pisma doręcza się stronie, jeżeli nie ustanowiła ona pełnomocnika. Wprawdzie, początkowo skarżąca kasacyjnie, miała w postępowaniu administracyjnym ustanowionego pełnomocnika, jednak z samego pełnomocnictwa wyraźnie wynikało, że pełnomocnik reprezentował skarżącą kasacyjnie do dnia 31 grudnia 2013 r. Tym samym pełnomocnik był uprawniony do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (datowanego na dzień 23 lipca 2013 r.), jednak postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2014 r. będące rozstrzygnięciem postępowania wszczętego ww. wnioskiem, winno być dostarczone skarżącej kasacyjnie, skoro umocowanie pełnomocnika wygasło. W niniejszej sprawie takiego doręczenia zatem nie było. Z tego względu, w ocenie pełnomocnika, nie było skutecznego doręczenia ww. postanowienia skarżącej kasacyjnie. Jeżeli zaś nie było skutecznego doręczenia, nie można przyjąć, że termin do wniesienia skargi administracyjnej rozpoczął swój bieg, a co za tym idzie nie można przyjąć jakoby skarżąca kasacyjnie uchybiła terminowi do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym przypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 337 ). A zatem, aby Sąd I instancji mógł zastosować ten przepis ustawa wymaga stwierdzenia, iż organ administracji dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, czego nie dostrzegł Sąd I instancji odrzucając skargę. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu I instancji w zakresie odrzucenia skargi z powodu uznania, iż została ona wniesiona po terminie. Rozważyć zatem należy kwestię zasadności odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bez uprzedniego zbadania przez niego prawidłowości doręczenia decyzji stronie postępowania administracyjnego, które to doręczenie rozpoczynałoby bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego. Decyzja administracyjna zaczyna funkcjonować w obrocie prawnym od momentu jej skutecznego doręczenia. Przesądza o tym art. 110 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma zatem dwojakie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, z tą chwilą decyzja zaczyna wiązać organ, który ją wydał i jednocześnie dopiero od tego momentu może zostać zaskarżona we właściwy sposób. Tym samym decyzja administracyjna, chociaż podpisana przez organ, który ją wydał, nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem stronie. Stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca miała ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika, lecz pozostawało ono w mocy do dnia 31 grudnia 2013 r. Natomiast zaskarżone postanowienie zostało wydane w dniu [...] marca 2014 r. Jak wynika z akt sprawy zaskarżone postanowienie zostało zaadresowane na adres dotychczasowego pełnomocnika [...] sp. z o.o. z/s w Warszawie. Takie oznaczenie adresata korespondencji przez organ było nie prawidłowe, gdyż pełnomocnictwo wygasło z dniem 31 grudnia 2013 r. co uniemożliwiło mu doręczenie, a w konsekwencji także odbiór przesyłki. Zatem stwierdzić należy, iż skutki prawne jakie wiążą się z powyżej opisaną wadliwością, kwalifikują doręczenie takie jako bezskuteczne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko skarżącej, iż skoro nie było skutecznego doręczenia, nie można przyjąć, iż termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg nie można też mówić o tym, aby strona uchybiła terminowi do złożenia skargi. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Wniosek skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego nie został uwzględniony z uwagi na to, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje takiej możliwości w przypadku zaskarżenia kończącego postępowanie w sprawie postanowienia sądu administracyjnego pierwszej instancji (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).