II OSK 2345/22

Dnia 7 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 258/22 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 lipca 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 258/22, oddalił skargę M. B. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 11 stycznia 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z 3 listopada 2021 r. o nakazaniu skarżącemu rozbiórki budynku gospodarczego o konstrukcji stalowej, usytuowanego na działce nr [...] w J. Skarżący w skardze kasacyjnej od tego wyroku podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie "art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w brzmieniu z daty wzniesienia spornego budynku gospodarczego (lata 2011 - 2014) poprzez przyjęcie, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazł się skarżący". Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący twierdził, że obiekt budowlany, którego dotyczy sprawa, jest wiatą, gdyż nie posiada jednej ściany. Twierdził też, że powierzchnia jego zabudowy jest mniejsza niż 50 m². W związku z tym twierdził, że zgodnie z obecnym brzmieniem art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego ten obiekt budowlany nie wymaga ani decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 Prawa budowlanego. W oparciu o tak przedstawione podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto zrzeczono się rozprawy i wniesiono o przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Odnosząc się w pierwszej kolejności do podstawy kasacyjnej zawierającej zarzut naruszenia przepisów postępowania zauważyć należy, że w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stanowi się, że wojewódzki sąd administracyjny "uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (...) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi (...) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Z kolei w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stanowi się, że "(s)kargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach (...) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Oznacza to, że w skardze kasacyjnej od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, którym oddalono skargę, w podstawie kasacyjnej zawierającej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należy wskazać także te przepisy postępowania, które w ocenie skarżącego kasacyjnie zostały przez organ administracji naruszone w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniać miałoby uwzględnienie skargi, a nie jej oddalenie. Tymczasem w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie wskazano żadnych przepisów postępowania naruszonych przez organ administracji. Nie wskazano ich ani w podstawach kasacyjnych, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Z tego tylko powodu podstawa kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. musi być oceniona jako niezasadna. Jeżeli chodzi o podstawę kasacyjną zawierającą zarzut naruszenia prawa materialnego to zauważyć należy, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż skarżący w istocie zarzuca, że w okolicznościach sprawy wskazanych w tym uzasadnieniu, a więc uwzględniając, że obiekt budowlany, którego dotyczy sprawa, jest wiatą o powierzchni zabudowy do 50 m2, nie zastosowano art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji, w którym przewidziano, że budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2 nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Skarżący pomija jednakże to, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego, czyli w istocie fakt, iż skarżący nie złożył wniosku o legalizację obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Istotne jest przy tym, że skarżący nie kwestionuje w skardze kasacyjnej tego, że nie zbudował wiaty, lecz budynek gospodarczy, który już po wszczęciu postępowania w sprawie samowolnej jego budowy "przebudował" w ten sposób, że usunął jedną jego ścianę "robiąc" z budynku gospodarczego wiatę. O tym, że skarżący powinien złożyć wniosek o legalizację samowolnie postawionego obiektu budowlanego skarżący został pouczony w postanowieniu z 25 stycznia 2021 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa budowlanego, w którym przedstawiono też zasady ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej, wskazując, że w przypadku obiektu budowlanego, którego dotyczy sprawa, opłata legalizacyjna wyniesie 25.000 zł. Mimo tego skarżący wniosku o legalizację nie złożył. Zamiast tego, jak przyznał na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji, zdemontował jedną ścianę budynku gospodarczego zbudowanego z metalowych elementów, "aby ten blaszak był wiatą". Skarżący wskazał przy tym, że opłata legalizacyjna, którą miałby zapłacić jest za wysoka. W związku z powyższym zauważyć należy, że oceny prawnej w zakresie ustalenia, czy budowa obiektu budowlanego wymagała pozwolenia na budowę lub zgłoszenia dokonuje się z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego w chwili budowy. Dla tej oceny nie ma więc znaczenia dokonana w toku postępowania "przebudowa" obiektu budowlanego, którego dotyczy sprawa. Istotne jest, że w postępowaniu administracyjnym ustalono, iż skarżący wybudował budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy 38,35 m2. Budowa takiego zaś budynku, jak trafnie przyjęto w postępowaniu administracyjnym, wymagała pozwolenia na budowę, gdyż budynek gospodarczy o takiej powierzchni zabudowy nie został wymieniony w art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, zawierających przypadki, w których budowa obiektów budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę, ale wymaga zgłoszenia (art. 29 ust. 1), oraz przypadki, w których budowa obiektów budowlanych nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Wobec tego także podstawa kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia prawa materialnego nie jest zasadna. Uwzględniając powyższe rozważania stwierdzić należało, że skarga kasacyjna nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach. Wobec tego NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. W związku z tym, że skarżący zrzekł się rozprawy, a organ administracji w terminie czternastu dni od dnia doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, NSA - na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. - skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wskazać należy, że z art. 254 § 1 p.p.s.a. wynika, iż wniosek taki powinien być złożony do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, co oznacza, że NSA nie jest właściwy do rozpoznania takiego wniosku także wtedy, gdy został on zamieszczony w skardze kasacyjnej.