II OSK 2260/16

Dnia 4 lipca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt II SAB/Bk 20/16 w sprawie ze skargi J. R. na bezczynność i przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. w przedmiocie sprostowania pouczenia oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II SAB/Bk 20/16 oddalił skargę J. R. na bezczynność i przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hajnówce (dalej jako PINB w Hajnówce) w przedmiocie sprostowania pouczenia w postanowieniu. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W skardze na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania prowadzonego przez PINB w Hajnówce J. R. wniósł o: 1) zobowiązanie organu do niezwłocznego wydania postanowienia prostującego błędne pouczenie zawarte w postanowieniu PINB w Hajnówce z dnia [...] listopada 2012 r., Nr [...] stwierdzające niesłusznie, że na przedmiotowe postanowienie nie przysługuje zażalenie, 2) stwierdzenie, że PINB w Hajnówce swoim zaniechaniem przez niewydanie przez okres ponad 3 lat postanowienia prostującego w ustawowym terminie pouczenia zawartego w postanowieniu z dnia [...] listopada 2012 r., Nr [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie dla organu PINB w Hajnówce kary grzywny w wysokości 12.000 zł w związku z zaistniałą bezczynnością i przewlekłością postępowania, 4) zwrot skarżącemu wszystkich kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że PINB w Hajnówce wydał postanowienie w dniu 19 listopada 2012 r. o odmowie zwolnienia go z poniesionych kosztów błędnie pouczając, iż na postanowienie to nie przysługuje zażalenie. Postanowienie to nie zostało sprostowane przez organ przez okres ponad 38 miesięcy, co oznacza, że organ pozostaje w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał skargę za nieuzasadnioną wskazując, że w sprawie bezsporne jest, iż w postanowieniu z dnia [...] listopada 2012 r., Nr [...] w Hajnówce zawarł błędne pouczenie, co do możliwości jego zaskarżenia. W takiej sytuacji skarżący zgodnie z art. 111 § 1 k.p.a. mógł wystąpić z wnioskiem o jego sprostowanie w tym zakresie w terminie 14 dni od jego doręczenia, z kolei organ zgodnie z art. 111 § 1 a k.p.a. mógł dokonać sprostowania z urzędu. W rozpoznawanej sprawie z przewidzianych tym przepisem uprawnień nie skorzystał skarżący ani też organ. Sąd zauważył, że skarżący podjął próbę wyeliminowania postanowienia w trybach nadzwyczajnych, a następnie w dniu 10 września 2015 r. złożył zażalenie na to postanowienie oraz zażalenie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W obu tych postępowaniach rozstrzygnięcia wydane przez Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku były negatywne i zaakceptowane oddaleniem skarg wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w sprawach o sygn. akt II SA/BK 771/15 i II SA/BK 772/15. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy przepisy postępowania regulują tryb sprostowania błędnego pouczenia o możliwości zaskarżenia wydanego postanowienia i skarżący ten tryb wykorzystał, to fakt iż nie uzyskał on w tym trybie pozytywnego rozstrzygnięcia nie daje podstaw do przyjęcia, iż w takim przypadku przysługuje skarga na bezczynność organu. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniesionej w imieniu J. R., zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 112 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, iż organ pozostawał w bezczynności lub przewlekle prowadził postępowanie, w sytuacji gdy z całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że organ w wydanym postanowieniu zawarł błędne pouczenie, którego nie skorygował, a z którego wyniknęły dla strony negatywne konsekwencje. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie oraz zasądzenie kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu J. R. w postępowaniu kasacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie, sprawy co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. W okolicznościach rozpoznawanej skarżący kasacyjnie bezczynności organu upatruje w braku sprostowania błędnego pouczenia o nieprzysługiwaniu środka zaskarżenia. W związku z tym podkreślić należy, iż żaden przepis procedury administracyjnej nie nakłada na organ obowiązku sprostowania błędnego pouczenia. W szczególności dotyczy to objętego zarzutem kasacyjnym art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Z przepisu tego nie wynika w żaden sposób, że błędne pouczenie musi być przez organ sprostowane. O sprostowaniu stanowi, trafnie przywołany przez Sąd I instancji, art. 111 k.p.a., który w § 1a wprowadza uprawnienie (a nie obowiązek) organu w zakresie sprostowania orzeczenia. W sytuacji gdy organ nie skorzysta z tego uprawnienia, a strona nie złoży stosownego wniosku przewidzianego w § 1 art. 111 k.p.a., nie może być mowy o bezczynności organu w zakresie braku sprostowania pouczenia. Wobec braku w obowiązującej procedurze obowiązku sprostowania błędnego pouczenia, nie doszło w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym podstawowych zasad postępowania wynikających z art. 7, 8 i 9 k.p.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia, gdyż zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. wynagrodzenie to, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.