II OSK 2195/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon Sędzia del. WSA Agnieszka Wójcik (sprawozdawca) Protokolant sekretarz sądowy Kacper Gawryś po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Klimatu i Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 471/23 w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 grudnia 2022 r. znak DNGS-WOZ.414.9.2022.AG w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wyrokiem z dnia 26 maja 2023 r., sygn. VII SA/Wa 471/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd" lub "Sąd I instancji""), po rozpoznaniu skargi K. K. (dalej: "skarżąca") na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska (dalej: "Ministra", "skarżący kasacyjnie" lub "organ II instancji’) z dnia 16 grudnia 2022 r. znak: DNGS-WOZ.414.9.2022.AG, odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe lub przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr ewid. [...], uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., że podstawę faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia Ministra stanowiło ustalenie organu, że planowane przez skarżącą zamierzenie budowlane trwale uniemożliwi przyszłą eksploatację złoża węgla brunatnego [...], złoża soli kamiennych [...] oraz złoża wód leczniczych [...], występujących na terenie nieruchomości objętej planowaną inwestycją (dz. nr ewid. [...]). Organy administracji geologicznej oparły się w tym zakresie na kartach informacyjnych: złoża kopaliny stałej (węgiel brunatny) oraz złoża kopaliny stałej (sól kamienna) – wydruki z Systemu Gospodarki i Ochrony Bogactw Mineralnych MIDAS (aktualne na dzień 31 grudnia 2021 r.). Kluczowe znaczenie w sprawie miała, w ocenie Sądu, ocena, czy na podstawie materiału dowodowego, którym dysponował organ II instancji można przyjąć, że na terenie objętym planowanym przedsięwzięciem występują "udokumentowane złoża kopalin", skoro uzgodnienia inwestycji dokonuje się w trybie art. 53 ust. 4 pkt 5 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej u.p.z.p.) właśnie w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Sąd uznał, że Minister nie zgromadził wystarczającej dokumentacji, mogącej potwierdzać, że mamy tu do czynienia z "udokumentowanym złożem kopalin", w rozumieniu art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. Sąd uznał bowiem, że o udokumentowanych złożach kopalin, można mówić w sytuacji, gdy potwierdza to dokumentacja, o jakiej mowa w art. 93 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1072, dalej: "P.g.g.") tj. dokumentacja zatwierdzona w drodze decyzji właściwego organu. Tymczasem, w aktach sprawy brak jest decyzji właściwych organów zatwierdzających dokumentację geologiczną dotyczącą złoża węgla brunatnego [...] oraz złoża soli kamiennych [...]. Jednocześnie Sąd dostrzegł, że załączone do akt postępowania karty informacyjne z Systemu MIDAS dotyczące przedmiotowych złóż kopalin stałych dowodzą, że sporządzona dla tych zasobów dokumentacja geologiczna wskazuje na ich rozpoznanie jedynie w kategorii C2, a więc odpowiadającej wstępnemu etapowi poszukiwań w stopniu jeszcze niewystarczającym do opracowania projektu zagospodarowania złoża. Skoro zaś celem regulacji P.g.g. oraz Prawa ochrony środowiska jest wskazywana przez organy potrzeba ochrony "udokumentowanych" złóż kopalin w celu ich przyszłej efektywnej eksploatacji, to zadaniem organów w niniejszej sprawie było wykazanie, że dotycząca ww. złóż kopalin dokumentacja geologiczna wskazuje na taką właśnie możliwość ich zagospodarowania. Powoływanie się przez organ II instancji na przyjętą, w drodze uchwały Rady Ministrów z dnia 29 marca 2022 r., Politykę Surowcową Państwa nie może być uznane za wystarczające do uzasadnienia odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Sąd I instancji podzielił zarzuty skargi, w których zasygnalizowano brak prawidłowego odniesienia się przez Ministra do kwestii nierównego traktowania przez organy administracji geologicznej przy dokonywaniu uzgodnień inwestycji realizowanych na terenie występowania wskazywanych złóż kopalin stałych [...]. Dla inwestycji na działce nr ewid. [...], bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością skarżącej nr [...], Starosta Zgierski wydał w dniu 9 lutego 2021 r. decyzję nr 209/2021 o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W ocenie Sądu, organ II instancji nie wyjaśnił należycie, czy w podobnych sprawach (dotyczących inwestycji znajdujących się na obszarze występowania złóż kopalin [...]) były wydawane uzgodnienia przez Marszałka Województwa Łódzkiego, a jeśli tak, to dlaczego organ ten odstąpił od takiej praktyki w odniesieniu do przedsięwzięcia planowanego na działce skarżącej. W podsumowaniu Sąd stwierdził, że zgromadzony w rozpoznawanej sprawie przez Ministra materiał dowodowy oraz ocena sprawy dokonana przez ten organ w uzasadnieniu skarżonego postanowienia nie były wystarczające do prawidłowego zastosowania normy z art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p., a tym samym organ odwoławczy naruszył przepisy art. 7, 8, 9, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Minister podnosząc zarzut naruszenia: I. przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 65 § 1 i 2 oraz art. 75 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a.) poprzez zaniechanie doręczenia do organu odpisu pisma strony z dnia 20 marca 2023 r. wraz z załącznikami: zaświadczeniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgierzu z dnia 12 stycznia 2023 roku oraz dokumentacją geodezyjną, a następnie wydanie na podstawie tych materiałów orzeczenia, w konsekwencji czego pozbawienie organu możliwości odniesienia się do twierdzeń w nich zawartych, tj. pozbawienie organu możliwości obrony swych praw - co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. 2) art. 141 § 4 P.p.s.a poprzez przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym - w zakresie, w jakim Sąd przyjął, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających, że dokumentacje geologiczne zostały zatwierdzone przez właściwe organy, podczas gdy wynika to wprost ze znajdujących się w aktach: a. karty informacyjnej złoża kopaliny stałej dot. złoża soli kamiennej Rogoźno SK 281 - w której znajduje się wzmianka: Zasoby geologiczne zatwierdzone decyzją/ zawiadomieniem nr GPQ/KZK/M/tj/0134/64 wg stanu na 1963-01-01, b. karty informacyjnej złoża kopaliny stałej dot. złoża węgla brunatnego Rogoźno WB 447 - w której znajduje się wzmianka: Zasoby geologiczne zatwierdzone decyzją/ zawiadomieniem nr DGiKGkzk- 474176/8061/42413/11/AW wg stanu na 2010-12-31. 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym - w zakresie, w jakim Sąd przyjął, że Minister Klimatu i Środowiska w niniejszej sprawie odstąpił od utrwalonej praktyki uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy na przedmiotowym terenie, podczas gdy jak dotąd Minister na tym terenie nigdy takich uzgodnień nie dokonał. II. naruszenie przepisów prawa materialnego: 4) art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię sformułowania "udokumentowane złoże kopaliny", polegające na przyjęciu przez Sąd, że jest nim jedynie złoże udokumentowane w odpowiedniej kategorii i ujawnione w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa, 5) art. 89 ust. 4 P.g.g. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy nie jest to sprawa o udzielenie koncesji. Mając na uwadze powyższe, wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, o stwierdzenie nieważności postępowania przed Sądem I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister wskazał m.in., że nie zgadza się z Sądem I instancji w kwestii tego, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentacji geologicznej dotyczącej złóż soli kamiennej [...] oraz węgla brunatnego [...] potwierdzającej zatwierdzenie przez właściwe organy. Takie informacje znajdują się w kartach informacyjnych złoża kopalin stałych pozyskanych z Systemu Gospodarki i Ochrony Bogactw Mineralnych "MIDAS". Informacje zawarte w kartach złoża kopaliny stałej wprost wskazują, że dokumentacje geologiczne omawianych złóż zostały zatwierdzone przez właściwe organy administracji geologicznej. Sąd I instancji w żaden sposób nie kwestionował wartości dowodowej tych kart. Dodatkowo w aktach znajduje się wyciąg z uchwały Nr LIV/575/22 Rady Gminy Zgierz z dnia 9 sierpnia 2022 r. w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Zgierz w części dotyczącej terenu wsi [...]. Omawiane złoża: soli kamiennej [...] oraz węgla brunatnego [...] zostały uwzględnione na stronach 100 oraz 101 załącznika Nr 1 do Studium. Podniesiono, że na podstawie art. 94 ust. 1 P.g.g. organ - po wydaniu decyzji o zatwierdzeniu dokumentacji geologicznej złoża kopaliny - wysyła jej kopię organom wykonawczym jednostek samorządu terytorialnego, których terytoriów dotyczy dokumentacja geologiczna. Przepis ten dotyczy wszystkich dokumentacji geologicznych złóż, niezależnie od kategorii rozpoznania złoża kopaliny i jest elementem systemu ochrony złóż kopalin w Polsce. Z kolei zgodnie z art. 95 ust. 1 P.g.g. udokumentowane złoża kopalin ujawnia się w studium, planie miejscowym oraz w planach zagospodarowania przestrzennego województwa. Oznacza to, że złoże posiada już status "udokumentowania" przed wszczęciem procedury zmiany aktu planistycznego. Gdyby nie było udokumentowane, nie znalazło by się w tym dokumencie. Ponadto inwestor nie kwestionował tej okoliczności i nie była ona sporna między stronami. Odnosząc się do zarzutu odstąpienia od utrwalonej praktyki orzeczniczej, Minister Klimatu i Środowiska wskazał, że o takim odstąpieniu nie może być mowy, ponieważ wcześniej w tej okolicy Minister w ogóle nie uzgadniał projektów decyzji o warunkach zabudowy. Wskazał ponadto, że okoliczność dotycząca kategorii, w jakiej zostało rozpoznane złoże, nie ma natomiast znaczenia przy kwalifikacji, czy złoże stanowi złoże udokumentowane ani tym bardziej nie wpływa na to, czy podlega ono ochronie. Ustawodawca w art. 97 ust. 2 Prawa ochrony środowiska (dalej P.o.ś.) określając kryteria, którymi powinien się kierować Minister wydając rozporządzenie dotyczące dokumentacji geologicznej, wskazał na konieczność zapewnienia odpowiedniej formy, umożliwiającej m.in. uwzględnienie ochrony złóż kopalin. Zatem dokumentacja geologiczna, niezależnie od kategorii, w której jest rozpoznane złoże kopaliny, zawsze służy zapewnieniu ochrony złóż kopalin, w tym wyznaczeniu terenu, który jest niezbędny do ewentualnej przyszłej eksploatacji złoża kopaliny. W każdym przypadku granice złoża oraz jego zasoby ustalane są na podstawie dostępnej informacji geologicznej oraz wyników analiz, dlatego obarczone są ryzykiem błędu oszacowania. Niezależnie od tego każde udokumentowane złoże kopaliny (kat. A+B, Cl, C2 i D) jest uwzględniane oraz zamieszczane w krajowym bilansie zasobów złóż kopalin, tj. zasoby w kategorii C2 i D są również uwzględniane przy sumowaniu zasobów złóż danej kopaliny. Dlatego też w równym stopniu podlegają ochronie, ustawodawca bowiem nie wskazuje, że uzgodnienie następuje w zakresie udokumentowanych złóż kopalin, dla których możliwe jest opracowanie projektu zagospodarowania złoża. Dlatego nie powinno ulegać wątpliwości, że na gruncie P.g.g. udokumentowanym złożem kopaliny jest złoże, którego istnienie potwierdza dokumentacja geologiczna złoża, sporządzona w jakiejkolwiek kategorii rozpoznania złoża, która została zatwierdzona przez właściwy organ administracji geologicznej. Dokumentacja geologiczna złoża sporządzona w kat. C2 podlega zatwierdzeniu w takim samym trybie jak każda inna dokumentacja geologiczna, na podstawie art. 93 P.g.g. Minister zauważył, że niniejsza sprawa dotyczy ochrony złóż kopalin. Nie jest natomiast sprawą z zakresu udzielania koncesji na podstawie P.g.g., dlatego nie ma żadnej podstawy prawnej, aby do zadań z zakresu ochrony złóż kopalin stosować przepisy, w szczególności wymagania, jakie obowiązują w postępowaniu w sprawie udzielenia koncesji, w szczególności art. 89 ust. 4 P.g.g. dotyczący kategorii rozpoznania złoża kopaliny, ponieważ pozostaje to w oczywistej sprzeczności z wykładnią literalną (gramatyczną), jak również wykładnią systemową oraz celowościową. Zgodnie bowiem z art. 125 P.o.ś. oraz art. 95 ust. 1 P.g.g. ochroną objęte są wszystkie złoża kopalin, a każda dokumentacja geologiczna złoża kopaliny zawiera informacje, które powinny zostać uwzględnione podczas kształtowania ładu przestrzennego, niezależnie od tego, czy dotyczy aktów planowania przestrzennego czy decyzji administracyjnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. K. a wniosła o jej oddalenie. W piśmie z dnia 19 lutego 2026 r. skarżący kasacyjnie podtrzymał podnoszone zarzuty kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec tego generalnie to zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczają granice kontroli zaskarżonego wyroku przez NSA. Stosownie do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiony w niniejszej sprawie środek zaskarżenia został oparty na obu wskazanych podstawach kasacyjnych, z których część okazała się zasadna. Najdalej idącym zarzutem kasacyjnym jest ten dotyczący nieważności postępowania poprzez zaniechanie doręczenia organowi odpisu pisma strony z dnia 20 marca 2023 r. wraz z załącznikami, w czym Minister upatruje pozbawienie możliwości obrony swych praw i co stanowi, w jego ocenie, przesłankę określoną w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Zarzut ten jest jednak chybiony. Nieważność postępowania, o jakiej mowa w powołanym przepisie zachodzi, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Przez "pozbawienie strony możności obrony swych praw" należy rozumieć pozbawienie jej możności działania na skutek naruszenia przepisów prawa, wobec czego strona była pozbawiona możliwości działania w postępowaniu. Chodzi tu o realne pozbawienie strony możliwości obrony swych spraw, a nie hipotetyczne (J. P. Tarno (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, art. 32, art. 183, LEX/el.). Przy czym termin "pozbawienie możności obrony swych praw" należy rozumieć ściśle. Chodzi zatem o kardynalne błędy dotyczące udziału strony w postępowaniu sądowym, a nie jakiekolwiek usterki czy utrudnienia w tym zakresie" (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2021 r., III FSK 3587/21). Doktryna i judykatura wykształciły pewne kryteria, według których należy oceniać ów stan. Po pierwsze, przyjmuje się, że pozbawienie strony możliwości obrony należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i nie należy go wiązać wyłącznie z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w sprawie. W tej sytuacji należy przyjąć, iż pojęcie "niemożności" pozwala na objęcie nim różnych stanów faktycznych, gdyż ustawa nie zawęża nieważności postępowania do wypadku całkowitego pozbawienia strony możliwości obrony. Po drugie, skarżący nie musi wykazywać związku przyczynowego między uchybieniem procesowym powodującym nieważność postępowania a wynikiem sprawy. Tak więc o nieważności postępowania decyduje waga uchybień procesowych, a nie skutki, które wynikają lub mogą z nich wyniknąć (por. wyrok NSA z 24 maja 2017 r., sygn. II OSK 935/15). Pozbawienie strony możności obrony swych praw wystąpi zatem, gdy zaistniałe uchybienie procesowe sądu godzić będzie bezpośrednio w istotę procesu. Do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 lutego 2006 r., II GSK 378/05, z 24 września 2024 r, sygn. II OSK 2706/21). Podkreślić przy tym należy, iż w postępowaniu przed sądem I instancji organ administracji publicznej ma o tyle uprzywilejowaną pozycję, bowiem gdy przedmiotem zaskarżenia jest decyzja czy postanowienie, stanowisko organu jest co do zasady wyrażone w tym zaskarżonym akcie. Dodatkowo obowiązkiem organu jest przesłanie do sądu akt sprawy wraz z odpowiedzią na skargę. Organ zatem, po zapoznaniu się z zarzutami skargi, może również przedstawić swoje stanowisko co do zasadności zarzutów. Tylko w jego gestii leży to na ile starannie i rzeczowo odniesie się do argumentacji strony przeciwnej. Przekładając powyższe wywody na niniejszą sprawę wskazać należy, że pismo z dnia 20 marca 2023 r., z którego niedoręczeniem skarżący kasacyjnie wiąże nieważność postępowania, było odpowiedzią inwestora na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i dodatkowo zawierało kopię dokumentu – dotyczącego działki sąsiedniej - zaświadczenia z Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgierzu o potwierdzeniu odbioru budynku mieszkalnego. Zważywszy jednak, że już w skardze na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 grudnia 2022 r. K. K. zarzucała organowi, że nie przeprowadził dodatkowego postępowania dowodowego dotyczącego bezpośrednio graniczących działek, na których zrealizowano inwestycje polegające na budowie budynku jednorodzinnego, oraz mając na uwadze, że organ w odpowiedzi na skargę odniósł się do tej argumentacji trudno uznać, że brak doręczenia tego dokumentu realnie pozbawił organ możliwości obrony swojego stanowiska. W dodatku okoliczność ta nie stanowiła wyłącznej podstawy uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji. To, że Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku ocenił, że organ II instancji nie wyjaśnił należycie, czy w podobnych sprawach (dotyczących inwestycji znajdujących się na obszarze występowania złóż kopalin [...]) były wydawane uzgodnienia (np. dla inwestycji na działce sąsiedniej nr ewid. [...]), a jeśli tak, to dlaczego organ ten odstąpił od takiej praktyki w odniesieniu do przedsięwzięcia planowanego na działce skarżącej, może być zwalczane najwyżej zarzutem niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego, co też skarżący kasacyjnie czynił. Organ, dołączając już na etapie postępowania kasacyjnego, dokumentację w postaci wydruków z korespondencji wskazującej, że wydana dla inwestycji na działce sąsiedniej – nr [...], decyzja o warunkach zabudowy nie została poprzedzona uzgodnieniem geologicznym zaprzeczył, że odstąpił od utrwalonej praktyki, skoro takich postanowień wcześniej nie wydawał. Na marginesie NSA wskazuje, że wskazana kwestia, jako generalnie element stanu faktycznego, winna zostać ustalona najpóźniej w postępowaniu przed sądem I instancji. Sąd wobec rozbieżnych oświadczeń strony skarżącej i organu mógł bowiem wezwać organ o nadesłanie dodatkowych dokumentów czy złożenia wyjaśnień. Rzutuje to w konsekwencji na ustalenie stanu faktycznego sprawy, którego wadliwości skarżący kasacyjnie organ upatruje nie tylko w kwestii odstąpienia od utrwalonej praktyki uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy ale również przyjęcia, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających zatwierdzenie dokumentacji geologicznej przez właściwe organy. Jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej Sąd wojewódzki nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dlaczego dysponując kartami informacyjnymi złoża kopaliny stałej dotyczącej złoża soli kamiennej [...] - w której znajduje się wzmianka: Zasoby geologiczne zatwierdzone decyzją/zawiadomieniem nr GPQ/KZK/M/tj/0134/64 wg stanu na 1963-01-01 (k.38 akt administracyjnych) oraz karty informacyjnej złoża kopaliny stałej dotyczącej złoża węgla brunatnego [...] - w której znajduje się wzmianka: Zasoby geologiczne zatwierdzone decyzją/zawiadomieniem nr DGiKGkzk- 474176/8061/42413/11/AW wg stanu na 2010-12-31 (k.33 akt administracyjnych), przyjął, że nie mamy tu do czynienia z "udokumentowanym złożem kopalin", w rozumieniu art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. Na marginesie należy wspomnieć, że decyzje te organ załączył do skargi kasacyjnej. Zabrakło również w uzasadnieniu szerszej analizy odnośnie zapisów uchwały Nr LIV/575/22 Rady Gminy Zgierz z dnia 9 sierpnia 2022 r. w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Zgierz w części dotyczącej terenu wsi [...] w szczególności z uwagi na to, że już sam tytuł rozdziału X opisanego Studium nosi nazwę "Uwarunkowania wynikające z udokumentowanych złóż kopalin oraz zasobów wód podziemnych" (str.99). Podkreślić też należy, iż przepis art. 95 ust. 1 P.g.g. (w brzmieniu obowiązującym na dzień uchwalania ww. studium) normował sytuację, w której udokumentowane zostały już złoża kopalin (została dla nich sporządzona dokumentacja geologiczna) zaś w celu ich ochrony podlegają one ujawnieniu w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin. Co prawda przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie nie było wskazane Studium, jednakże, skoro ujawniono w nim "udokumentowane złoża kopalin" węgla kamiennego i soli, musiały istnieć ku temu odpowiednie podstawy. Ochrona złóż kopalin w procesie planowania i zagospodarowania przestrzennego nie jest uzależniona od tego, czy planowane jest zagospodarowanie złoża kopaliny. W orzecznictwie wskazuje się, że ustawodawca wprowadził ochronę złóż kopalin niezależnie od tego, czy złoża już podlegają eksploatacji, czy będą eksploatowane w przyszłości, jak również że samo istnienie złoża generuje obowiązek jego ochrony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 394/15, z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. II OSK 120/23). Dlatego też należało podzielić stanowisko skarżącego kasacyjnie, że dokumentacja geologiczna, niezależnie od kategorii, w której jest rozpoznane złoże kopaliny, zawsze służy zapewnieniu ochrony złóż kopalin, w tym wyznaczeniu terenu, który jest niezbędny do ewentualnej przyszłej eksploatacji złoża kopaliny. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, jak to przyjął Sąd I instancji, że skoro dokumentacja geologiczna wskazuje na rozpoznanie złóż jedynie w kategorii C2, a więc odpowiadającej wstępnemu etapowi poszukiwań, to jest to etap niewystarczający do opracowania projektu zagospodarowania złoża. Podkreślić w tym miejscu należy, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotne było ustalenie okoliczności występowania na działce objętej planowaną inwestycją "udokumentowanych złóż kopalin", i jak już wcześniej wskazano, zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustalenia prawidłowego stanu faktycznego w powyższym zakresie. Dlatego też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można było odmówić racji zarzutowi skargi kasacyjnej, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie do końca odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 P.p.s.a. Brak jest bowiem jednoznacznego stanowiska Sądu co do oceny całego materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala na poznanie, z jakich powodów Sąd I instancji właściwie nie wziął pod uwagę zapisów studium oraz informacji o zatwierdzeniu (decyzjami) zasobów geologicznych opisywanych złóż. Z tego też powodu nie można uznać, aby Sąd pierwszej instancji wydał wyrok w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dokonał oceny tego materiału dowodowego w aspekcie znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Odnosząc się zaś do ostatniego z zarzutów kasacyjnych wskazać należy, że nie stanowił on podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji. Treść art. 89 ust. 4 P.g.g stanowi, że jeżeli dokumentacja geologiczna złoża kopaliny ma być podstawą uzyskania koncesji, rozpoznanie złoża następuje w stopniu umożliwiającym sporządzenie projektu zagospodarowania złoża. Powołanie się przez Sąd I instancji na ten przepis miało wzmocnić tezę, że Minister nie zgromadził wystarczającej dokumentacji, mogącej potwierdzać, że mamy w sprawie czynienia z "udokumentowanym złożem kopalin", w rozumieniu art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. Jak już jednak wyżej podniesiono, dla rozstrzygnięcia sprawy koniecznym było poczynienie przez Sąd I instancji właściwych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, a powoływanie się na przepisy innych ustaw, dla poparcia własnej argumentacji, należało w niniejszej sprawie uznać za przedwczesne. Dopiero gdyby właściwie ustalony stanu sprawy nie pozwalał na zajęcie jednoznacznego stanowiska, w zakresie rozstrzygnięcia w trybie art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p., dopuszczalnym byłoby poszukiwanie przepisów wzmacniających zajęte przez Sąd stanowisko. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za częściowo usprawiedliwioną i dlatego na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Natomiast w oparciu o art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze charakter sprawy oraz jej okoliczności, odstąpił od zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd I instancji ponownie rozpoznając skargę weźmie pod uwagę ocenę prawną zawartą w zaskarżonym wyroku, w szczególności, przy ustalaniu stanu faktycznego, uwzględni również dokumentację nadesłaną przez organ już po wydaniu zaskarżonego wyroku i oceni, czy całokształt sprawy przemawia za ewentualnym uwzględnieniem skargi.