II OSK 2030/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Beata Zborowska-Guziuk po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Romana K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 152/16 w sprawie ze skargi Romana K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 23 grudnia 2015 r. nr ... w przedmiocie uznania nieruchomości za mienie gromadzkie oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 26 kwietnia 2016 r., sygn. II SA/Łd 152/16 oddalił skargę R. K. (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z 23 grudnia 2015 r., nr ... utrzymującą w mocy decyzję Starosty P. z 18 września 2015 r. stwierdzającą, że nieruchomości położone w obrębie B., gm. R., oznaczone jako działki nr ... o pow. 2,30 ha i nr ... o pow. 26,29 ha, stanowią mienie gromadzkie oraz umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie gruntowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej Kpa) oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 ze zm. – dalej uzwg). Zdaniem Sądu I instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przemawia za słusznością poglądu prezentowanego przez organy, że przedmiotowe nieruchomości stanowiące działki o nr ewid. ... i ... nie stanowią wspólnoty gruntowej w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 1-7 uzwg, lecz mienie gromadzkie, które nie podlega dyspozycji art. 1 ust. 2 tej uzwg. Sąd za słuszne uznał stanowisko, że sposób w jaki okoliczni mieszkańcy korzystali z gruntów na działkach nr ... i ... nie wskazuje na wspólność użytkowania w rozumieniu art. 1 ust. 2 uzwg. Rolnicy wszystkich okolicznych wsi korzystali z tych działek jako z rzeczy cudzej (gromadzkiej), według swoich indywidualnych potrzeb i nigdy nie była powołana, ani nie zbierała się grupa ludzi, która zarządzałaby lub rozporządzałaby przedmiotowymi działkami. Gruntami zarządzała gromadzka rada narodowa, m.in. przez wyznaczenie dróg polnych i leśnych, zalesienie, dokonywanie wycinek i innych prac pielęgnacyjnych lasu, czy też indywidualnie wydobywano torf, czy też później wykorzystywano powstałą sadzawkę dla potrzeb straży pożarnej. Na dzień wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w ewidencji gruntów obrębu B. co do działek nr ... i ... zapisane było jako władający - Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w K. - grunty gromadzkie, a zapis ten figurował do 1987 r. Sposób w jaki mieszkańcy korzystali z opisanych gruntów wskazuje, że stanowią one mienie gromadzkie ze względu na ogólność, powszechność i dostępność w użytkowaniu. Nigdy nie była powołana ani nie zbierała się grupa ludzi, która rozporządzałaby, czy zawiadywałaby przedmiotowymi gruntami a nieruchomościami zarządzała gromadzka rada narodowa. Sposób korzystania z gruntów nie wskazuje na wspólność użytkowania w rozumieniu art. 1 ust. 2 uzwg. Powyższe okoliczności przemawiają za słusznością stanowiska organów i konstatacją, że organ nie naruszył przepisów prawa procesowego, ani też prawa materialnego, a w szczególności art. 8 ust. 1 uzwg, stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej Ppsa) w zw. z art. 135 Ppsa, poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych w treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 4 grudnia 2014 r., sygn. II SA/Łd 1004/14, a wcześniej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2013 r., sygn. II OSK 1588/11; 2) prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 1 ust. 2 uzwg, poprzez uznanie, iż przedmiotowe grunty nie stanowią mienia gromadzkiego w rozumieniu art. 1 ust. 2 uzwg, czemu przeczy zebrany w sprawie materiał dowodowy, stanowią natomiast mienie gminne. W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i zmianę decyzji poprzez uznanie ww. gruntów za mienie gromadzkie w rozumieniu art. 1 ust. 2 uzwg i podlegające jej przepisom ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. Przy tym skarżący nie zakwestionował ustalonego stanu faktycznego sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zatem ustaleniami zaskarżonego wyroku w tym zakresie. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanem faktycznym sprawy, oznacza bowiem, że poza zakresem sprawy pozostaje ocena ustalonego stanu faktycznego i przyjętego przez organy a zaaprobowanego przez Sąd I instancji sposobu korzystania z nieruchomości przed wejściem w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, co ma kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie. W ramach zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 135 Ppsa odnosząc naruszenie tych przepisów do nieuwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w prawomocnych orzeczeniach sądów administracyjnych. Jednak art. 135 Ppsa mówi wyłącznie o tym, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis ten nie ma żadnego związku ze związaniem oceną prawną i nie miał on w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie. W ramach tego zarzutu nie może też podlegać badaniu prawidłowość ustalenia stanu faktycznego i oceny poszczególnych środków dowodowych. Analogicznie rzecz się ma z zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. dokonania błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 1 ust. 2 uzwg, poprzez uznanie, iż przedmiotowe grunty nie stanowią mienia gromadzkiego w rozumieniu tego przepisu, czemu przeczy zebrany w sprawie materiał dowodowy, a stanowią one mienie gminne. Po pierwsze Sąd I instancji nie dokonał takiej wykładni tego przepisu, która oznaczałaby uznanie że ww. grunty stanowią mienie gminne. Po drugie wobec braku zakwestionowania w skardze kasacyjnej ustaleń dotyczących stanu faktycznego, zarzut błędnej wykładni i zastosowania art. 1 ust. 2 ustawy jest całkowicie nieuzasadniony. Skoro na podstawie materiału dowodowego ustalono określony sposób korzystania z ww. gruntów, w szczególności potwierdzający brak wspólności użytkowania gruntów w rozumieniu art. 1 ust. 2 uzwg, to nie można Sądowi I instancji zarzucić naruszenia tego przepisu. W świetle powyższego zarzut skargi kasacyjnej uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu związanemu granicami skargi kasacyjnej merytoryczną kontrolę legalności zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. W tym stanie rzeczy podstawy kasacyjne są niezasadne. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa orzekł, jak w sentencji.