II OSK 1981/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. sp. z o. o. z/s w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 463/21 w sprawie ze skargi H. sp. z o. o. z/s w L. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 26 lipca 2021 r. nr 825/2021 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 463/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie ze skargi [...] sp. z o. o. z/s w L. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu, z dnia 26 lipca 2021 r., nr 825/2021, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu, dalej także: "DWINB". Wyrok zaskarżył w całości. Zarzucił: - naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść wyroku, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 134, art. 136 oraz art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że organ zażaleniowy naruszył ww. przepisy procedury administracyjnej w aspekcie ustaleń odnośnie daty doręczenia postanowienia organu I instancji, pomimo, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, który stanowi dokument urzędowy z datą pewną, bezspornie widnieje data 24 maja 2021 r., oraz podpis osoby uprawnionej do reprezentacji strony (prezesa spółki), brak zatem było podstaw do przeprowadzenia jakichkolwiek innych dowodów odnośnie ustalenia daty doręczenia postanowienia PINB stronie żalącej się, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a.; - naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść wyroku, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 3 P.p.s.a. oraz art. 76 § 1 i § 3 K.p.a., poprzez uznanie, że wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania przedstawiciela skarżącej spółki złożony przez skarżącą dopiero na etapie skargi do Sądu, zobowiązywał organ zażaleniowy do wyjaśnienia kwestii daty doręczenia postanowienia PINB pomimo, że ww. dowód z przesłuchania strony nie mógł stanowić podstawy do uwzględnienia skargi, ponieważ jest dowodem niewystarczającym na podważenie wiarygodności dokumentu urzędowego z datą pewną, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, a ponadto wniosek ten nie mógł stanowić podstawy do przeprowadzenia jakiegokolwiek dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez organ II instancji z uwagi na to, że to na skarżącym, a nie na organie ciąży obowiązek przedłożenia takich dowodów na etapie składania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, które pozwalają organowi II instancji na pominięcie dowodu z dokumentu urzędowego w całości bez konieczności przeprowadzania dodatkowego postępowania wyjaśniającego, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a.; - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896, z późn. zm.), poprzez jego niezastosowanie i nieuprawnione uchylenie zaskarżonego postanowienia, wobec bezpodstawnego uznania przez sąd, iż zwrotne potwierdzenie odbioru pochodzące od placówki pocztowej operatora wyznaczonego budzi pewne wątpliwości, pomimo braku wykazania przez stronę jakichkolwiek dowodów, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie o oddaleniu skargi w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego organu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie, skarżący nie wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Należy zgodzić się z poglądem, według którego, sam fakt występowania w art. 58 § 1 K.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy przez zainteresowanego przywróceniem terminu nie zwalnia organu od podjęcia działań, których celem z uwagi na słuszny interes obywateli będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (patrz: Anna Golęba [w:] "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", pod red. Hanny Knysiak-Sydyki, WKP 2023, pkt 6 do art. 58). Zatem w sytuacji, gdy strona twierdzi, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a organ prowadzący postępowanie administracyjne będzie miał wątpliwości co do okoliczności powoływanych przez stronę, to powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia kwestii budzącej wątpliwość (patrz: wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2267/11). Nie da się wykluczyć, że niezależnie od okoliczności podanych przez stronę, brak winy strony w uchybieniu terminu będzie w sposób oczywisty wynikał z akt sprawy. Mimo zasady skargowości w postępowaniu o przywrócenie terminu, organ nie powinien tych okoliczności pominąć. Z poprzedzających uwag wynika, że co do zasady, działania organu z urzędu powinny nastąpić w kierunku ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie okoliczności podanych przez stronę, nie wykluczając zobowiązania strony do uwiarygodnienia twierdzenia o braku winy. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżąca podała okoliczność, która pozostaje w oczywistej sprzeczności z tezą organu w zakresie sposobu doręczenia skarżącej postanowienia PINB z dnia 21 maja 2021 r., nr 41/2001. Przed obaleniem domniemania dokonania doręczenia wynikającego z charakteru zwrotnego potwierdzenia odbioru jako dokumentu urzędowego (art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041), w obrocie prawnym należy przyjmować, że do doręczenia doszło w dniu 24 maja 2021 r. Jednak dla rozstrzygnięcia zasadności prośby skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, ustalenie to nie jest wystarczające. Konieczne jest zbadanie, czy wiarygodne jest twierdzenie skarżącej, że doręczenie nastąpiło poprzez pozostawienie przesyłki w skrzynce pocztowej skarżącej. Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze kasacyjnej, badanie to jest nie tylko możliwe, ale w okolicznościach niniejszej sprawy konieczne. Konieczność ta wynika z twierdzenia zawartego we wniosku o przywrócenie terminu, według którego: "W związku z Covid-19 listonosz nie dostarcza listów poleconych do rąk własnych tylko wrzuca do skrzynki. Tak też było tym razem, nie byłem w stanie stwierdzić, czy list został umieszczony w skrzynce pocztowej 24 czy 25 maja, stąd omyłkowe niedopatrzenie terminu". Nadto, z dokumentów zwrotnych potwierdzeń odbioru postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., dalej także: "PINB", z dnia 21 maja 2021 r. nr 41/2021, PINB, znajdujących się w aktach wynika, że część przesyłek zawiera zbliżone w formie graficznej i treści zapisy określające datę, nazwisko i imię adresata oraz numer przy nazwisku i nawias obejmujący zapis imienia nazwiska i numeru (A. K., E. K., K. S.). Natomiast inna część (M. H., A. H.) zawiera datę, imię i nazwisko osoby odbierającej przesyłkę. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że kwestia ta wymaga wyjaśnienia. Ewentualne ustalenie, że twierdzenie skarżącej o pozostawieniu przesyłki w oddawczej skrzynce pocztowej jest wiarygodne, otwiera drogę do oceny, czy podana przez skarżącą okoliczność stanowi uprawdopodobnienie braku winy. Podkreślić należy, że zrozumiałe złagodzenie przez ustawodawcę rygoru potwierdzania przesyłek poleconych, w warunkach art. 37 ust. 4a ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041), nie może być odczytywane w oderwaniu od treści i celu wprowadzenia w art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095). Ograniczenie uprawnień stron, jako adresatów przesyłek, determinowane zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 powinno iść w parze z umożliwieniem stronom uprawdopodobnienia, że w rzeczywistości, bez własnej winy, zapoznały się z przesyłką w dacie innej, niż wynikająca z domniemania, co w okolicznościach sprawy może stanowić uprawdopodobnienie braku winy w dochowaniu terminu. Warto podkreślić, że nie bez znaczenia, dla oceny wiarygodności twierdzenia strony o braku winy jest wielkość opóźnienia, wynosząca niniejszej sprawie jeden dzień. Z powyższych rozważań wynika, że zarzuty kasacji nie są zasadne. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.