Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 1951/25

Wyrok NSA z 2 lipca 2026 r., II OSK 1951/25 – wizy

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
2 lipca 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Grzegorz Antas (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 2706/24 w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 13 sierpnia 2024 r. nr DL.WIIPO.4100.3431.2024/IKS w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 maja 2025 r., IV SA/Wa 2706/24, w wyniku rozpoznania skargi P. G., uchylił decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) z 13 sierpnia 2024 r., nr DL.WIIPO.4100.3431.2024/IKS w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji przyjął, że Wojewoda Mazowiecki decyzją z 6 listopada 2023 r., nr WSC-II-P.6151.72131.2023, działając na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 114 ust. 1 oraz art. 104 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.), dalej: u.c., a także art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej: k.p.a., odmownie rozpatrzył wniosek skarżącego, obywatela Republiki Białorusi z 6 września 2023 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy z uwagi na stwierdzenie, że do dnia wydania decyzji cudzoziemiec nie przedłożył brakujących dokumentów, o których nadesłanie został wezwany pismem z 6 września 2023 r. Wojewoda Mazowiecki w tym kontekście wyjaśnił, że na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku cudzoziemca stoi niezłożenie miarodajnych dokumentów potwierdzających, iż podmiot powierzający wykonywanie pracy nie ma możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy, zauważając, że strona nie wykazała jednocześnie, by spełniała warunki uprawniające do zwolnienia od obowiązku przedłożenia tego rodzaju informacji starosty. W toku postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniem wniesionym przez skarżącego SUdSC decyzją z 13 sierpnia 2024 r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy, potwierdzając, że wniosek cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy powinien zostać rozpatrzony odmownie ze względu na niespełnienie przesłanki wyrażonej w art. 114 ust. 1 pkt 3 u.c. Organ odwoławczy wskazał, że wziął pod uwagę podniesione we wniosku okoliczności pobytu skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz treść odwołania i pismem z 22 kwietnia 2024 r. wezwał pełnomocnika skarżącego o nadesłanie informacji starosty, jednak pomimo tego, że wezwanie to zostało prawidłowo doręczone, ww. dokument mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy nie został dostarczony. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję SUdSC, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając organowi naruszenie przepisów u.c. oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. W odpowiedzi na skargę SUdSC wniósł o jej oddalenie. Uwzględniając skargę, Sąd I instancji stwierdził, że analiza akt sprawy nie pozwala zgodzić się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wedle którego organ odwoławczy bezskutecznie wezwał pełnomocnika strony o nadesłanie m.in. informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych podmiotu powierzającego wykonanie pracy cudzoziemcowi w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy. Wezwanie do nadesłania niezbędnej w celu uwzględnienia wniosku informacji starosty zostało skierowane do skarżącego, a nie do jego pełnomocnika, który wezwanie to otrzymał jedynie do wiadomości. Nie ma przy tym wątpliwości, jak zauważył Sąd I instancji, że odwołanie zostało złożone przez działającego za skarżącego pełnomocnika, a w treści pisma wskazano adres tego pełnomocnika. Doręczenie do wiadomości pełnomocnika działającego w imieniu strony wezwania skierowanego bezpośrednio do niej narusza art. 40 § 2 k.p.a., z którego wynika obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi, jeżeli strona go ustanowiła, a także art. 8 § 1 k.p.a., który nakazuje prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowanie się przy tym zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zdaniem Sądu I instancji, jeżeli pełnomocnik, który reprezentował stronę w postępowaniu przed organem I instancji, składa w jej imieniu odwołanie od decyzji tego organu, a z odwołania tego nie wynika, by strona miała samodzielnie działać przed organem II instancji, lecz zakres umocowania wynikający z pełnomocnictwa złożonego w toku postępowania przed organem I instancji nie obejmuje postępowania odwoławczego, to nawet jeśli pełnomocnictwo to pozwala przyjąć, że pełnomocnik jest umocowany do dokonania czynności wniesienia odwołania (co wyłącza obowiązek wezwania do usunięcia braku formalnego odwołania w trybie art. 64 § 2 k.p.a.), powołane wyżej przepisy stosowane łącznie nakazują wezwanie pełnomocnika do wyjaśnienia, czy będzie reprezentować stronę także przed organem II instancji i ewentualnego złożenia odpowiedniego pełnomocnictwa. Sąd zauważył, że także wezwanie skierowane przez organ I instancji do skarżącego w piśmie z 6 września 2023 r. nie było prawidłowe. Jakkolwiek wskazano w nim, że jest równoznaczne ze wskazaniem w trybie art. 79a § 1 k.p.a. przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień sporządzenia informacji spełnione lub wykazane, to w rzeczywistości nie zawiera ono takiego wskazania. Obejmowało ono bowiem wszelkie dokumenty, które generalnie są potrzebne do udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz zawierało zastrzeżenie, że w przypadku załączenia do wniosku któregokolwiek ze wskazanych dokumentów, należy uzupełnić jedynie brakujące dokumenty, a załączone dokumenty będą analizowane na dalszym etapie postępowania. Organ I instancji, kierując do pełnomocnika skarżącego wezwanie z 6 września 2023 r., w rzeczywistości nie ocenił więc, jakie przesłanki zależne od strony nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane. Tym samym nie można zgodzić się z twierdzeniem, że zawarte w tym wezwaniu wskazanie odpowiadało wymogom określonym w art. 79a § 1 k.p.a. Tym samym Wojewoda Mazowiecki naruszył wskazany przepis w związku z art. 8 § 1 k.p.a. Stwierdzone uchybienia, jak wskazał Sąd, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ można zakładać, że gdyby skarżący został prawidłowo wezwany do uzupełnienia wniosku z 6 września 2023 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, wykazałby, że spełnia warunek, którego niespełnienie stanęło na przeszkodzie uwzględnieniu jego żądania, tj. przedstawiłby informację starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych podmiotu powierzającego wykonanie pracy cudzoziemcowi. SUdSC złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 79a § 1 i 2 oraz art. 8 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 3, art. 125 ust. 1 i 3 oraz art. 100 ust. 1 pkt 1 u.c. polegające na nieuzasadnionym przypisaniu SUdSC naruszenia ww. przepisów k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, do czego doszło na skutek wadliwego przyjęcia przez Sąd I instancji, że: (-) jeżeli pełnomocnik, upoważniony do reprezentowania strony w postępowaniu przed organem I instancji, składa w jej imieniu odwołanie od decyzji tego organu, a zakres umocowania wynikający z pełnomocnictwa złożonego w toku postępowania przed organem I instancji nie obejmuje postępowania odwoławczego, to art. 40 § 2 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. stosowane łącznie nakazują wezwanie tego pełnomocnika (a nie bezpośrednio strony) do wyjaśnienia, czy będzie reprezentować stronę także przed organem II instancji i do ewentualnego złożenia odpowiedniego pełnomocnictwa oraz że (-) po złożeniu odwołania przez takiego pełnomocnika konieczne było w pierwszej kolejności zweryfikowanie, czy strona ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy także w II instancji, a dopiero potem skierowanie wezwania o przedłożenie wymaganych dokumentów albo do pełnomocnika - zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., albo do strony zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. i w związku z tym że (-) wezwanie z 22 kwietnia 2024 r. o nadesłanie brakujących dokumentów błędnie zostało skierowane bezpośrednio do skarżącego, a jednocześnie doręczenie ww. wezwania do wiadomości pełnomocnika, który wniósł odwołanie nie odpowiadało wymogowi określonemu w art. 40 § 2 k.p.a., albowiem w chwili skierowania wezwania do wiadomości pełnomocnika nie był on jeszcze umocowany do działania za skarżącego w postępowaniu odwoławczym, w wyniku czego Sąd I instancji uznał, że: SUdSC w toku postępowania odwoławczego nie usunął dostrzeżonego przez Sąd I instancji naruszenia przez Wojewodę Mazowieckiego art. 79a § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., polegającego na zobowiązaniu skarżącego do złożenia wszelkich dokumentów wymaganych w każdej podobnej sprawie, bez zweryfikowania uprzednio, które z nich skarżący już przedstawił, które są zbędne w jego przypadku, a które jeszcze należy załączyć i że w związku z tym ww. uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy: (i) treść pełnomocnictwa z 6 września 2023 r. upoważniała pełnomocnika – E. C. do reprezentowania i występowania w imieniu skarżącego jedynie przed organem I instancji, a zarazem treść tego pełnomocnictwa nie budziła żadnych wątpliwości ani nie wymagała dodatkowych wyjaśnień, (ii) pełnomocnik upoważniony był zatem do wniesienia odwołania ale po jego przekazaniu organowi II instancji nie był już umocowany do działania w imieniu skarżącego, i w związku z powyższym, (iii) SUdSC prawidłowo skierował wezwanie z 22 kwietnia 2024 r. bezpośrednio do strony, a treść wezwania odpowiadała wymogom z art. 79a § 1 k.p.a. w związku z art. 114 ust. 1 pkt 3 i art. 125 ust. 1 i 3 u.c., (iv) kierując się treścią art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. SUdSC w ww. wezwaniu pouczył również skarżącego, że złożone uprzednio pełnomocnictwo nie upoważnia do dalszego reprezentowania go przed SUdSC w zakresie wykraczającym poza samo złożenie odwołania oraz że jeżeli wolą strony jest, aby dotychczasowy pełnomocnik reprezentował ją w toczącym się postępowaniu odwoławczym, należy przedłożyć stosowne pełnomocnictwo, a do czasu jego złożenia wszelka korespondencja w sprawie będzie kierowana bezpośrednio do strony, (vi) kierując się względami ostrożności procesowej oraz względami, o których mowa w art. 8 § 1 oraz w art. 9 k.p.a. ww. wezwanie (zawierające ww. pouczenie) wysłano również dodatkowo, do wiadomości, do dotychczasowego pełnomocnika, celem umożliwienia mu niezwłocznego skontaktowania się ze skarżącym i ewentualnego przedłożenia pełnomocnictwa, a w przypadku jego udzielenia - również przedłożenia brakujących dokumentów, (vii) w wyniku ww. wezwania pełnomocnictwo takie zostało udzielone i złożone do akt, jednak pełnomocnik przed wydaniem zaskarżonej decyzji, mając z doręczonego mu wezwania wiedzę o tym, jakie dokumenty należy jeszcze przedłożyć, a także o tym, że z uwagi na treść art. 114 ust. 1 pkt 3 i art. 125 ust. 1 i 3 u.c. dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem strony, nie uzupełnił materiału dowodowego, a zatem SUdSC, wobec zaniechania przedstawienia wymaganych dokumentów prawidłowo stwierdził, że strona nie wykazała spełnienia przesłanki udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, o której mowa w art. 114 ust. 1 pkt 3 i w konsekwencji prawidłowo odmówił skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 u.c.; 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez sformułowanie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania w sposób niekonsekwentny i częściowo niejasny, polegające na: a) jednoczesnym przyjęciu, że: (-) przed skierowaniem bezpośrednio do skarżącego wezwania z 22 kwietnia 2024 r. konieczne było uprzednie wyjaśnienie kwestii umocowania E. C. w postępowaniu odwoławczym, co powinno, zdaniem Sądu, nastąpić poprzez skierowanie odpowiedniego wezwania do pełnomocnika, który wniósł odwołanie, ale który po jego przekazaniu organowi II instancji nie był już umocowany do działania w imieniu skarżącego oraz że wymagał tego art. 8 § 1 k.p.a. w powiązaniu z art 40 § 2 k.p.a., oraz, że (-) nie było skuteczne doręczenie do wiadomości E. C., czyli osoby, która wniosła odwołanie w imieniu strony, ww. wezwania z 22 kwietnia 2024 r. (skierowanego również bezpośrednio do skarżącego i w którym organ dążył właśnie m.in. do pouczenia skarżącego i jego dotychczasowego pełnomocnika odnośnie do kwestii dalszego umocowania pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym), albowiem nie odpowiadało wymogowi określonemu w art. 40 § 2 k.p.a., z uwagi na brak pełnomocnictwa w dniu doręczenia ww. osobie tego wezwania, podczas gdy właśnie w wyniku ww. kwestionowanego przez Sąd doręczenia E. C. wezwania z 22 kwietnia 2024 r. skarżący niezwłocznie udzielił jej pełnomocnictwa do zastępowania go w postępowaniu odwoławczym, a zatem miała ona wiedzę o tym, jakie dokumenty i w jakim terminie należy przedłożyć, jak również legitymowała się należytym umocowaniem do dokonania takiej czynności, a pomimo tego przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie przedłożyła dokumentów, o które był wzywany skarżący; b) niewyjaśnieniu, jaki wpływ na wynik sprawy miał brak uprzedniego, tj. przed wezwaniem z 22 kwietnia 2024 r., skierowania do E. C. pisma o wyjaśnienie, czy będzie reprezentować stronę przed organem II instancji, skoro w wezwaniu tym doręczonym bezpośrednio ww. osobie wzywano zarówno do nadesłania określonych dokumentów, jak i pouczono skarżącego i jego dotychczasowego pełnomocnika w kwestii dalszego umocowania w postępowaniu odwoławczym, w wyniku czego zostało udzielone i doręczone organowi stosowne pełnomocnictwo, a zatem powodem wydania decyzji odmownej nie był ani brak umocowania ww. osoby, ani brak wiedzy pełnomocnika, o tym jakie dokumenty należy jeszcze przedłożyć, c) nakazaniu organowi, jeszcze raz, wezwania do uzupełniania wniosku o brakujące dokumenty i skierowanie wezwania z uwzględnieniem art. 40 § 2 k.p.a. do ww. pełnomocnika (o ile uprzednio pełnomocnictwo to nie zostanie wypowiedziane) w sytuacji, w której sama treść tego wezwania nie została przez Sąd I instancji zakwestionowana, a z ww. wezwania z 22 kwietnia 2024 r. (doręczonego do wiadomości 7 maja 2024 r.) pełnomocnik miał już wystarczającą wiedzę o tym, jakie dokumenty należy jeszcze przedłożyć. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta przez skarżący kasacyjnie organ na usprawiedliwionych podstawach. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy uchybienia proceduralne przypisane organowi odwoławczemu przez Sąd I instancji w zakresie doręczania pism (art. 40 § 2 k.p.a.) oraz wzywania do uzupełnienia braków materialnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (art. 79a § 1 k.p.a.) miały charakter na tyle istotny, że mogły ważyć na wyniku sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji SUdSC. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji upatrujące w opisanym w zaskarżonym wyroku przebiegu postępowania kwalifikowanego naruszenia prawa, uznać należy za przejaw nadmiernego formalizmu, abstrahującego od gwarancyjnego celu instytucji wezwania z art. 79a § 1 k.p.a. oraz charakteru prawnego terminów wyznaczanych w tym trybie. Sąd I instancji prawidłowo dostrzegł, że na etapie wnoszenia odwołania przez dotychczasowego pełnomocnika strony powstała wątpliwość co do zakresu jego umocowania w postępowaniu przed organem II instancji. Nie ulega wątpliwości również, że SUdSC w piśmie z 22 kwietnia 2024 r. połączył pouczenie o konieczności wykazania umocowania w postępowaniu odwoławczym przez pełnomocnika z merytorycznym wezwaniem do przedłożenia informacji starosty, o której mowa w art. 114 ust. 1 pkt 3 u.c., w trybie art. 79a § 1 k.p.a., kierując to pismo bezpośrednio do strony, a pełnomocnikowi przesyłając je jedynie "do wiadomości". Sąd I instancji wyprowadził z tego faktu wniosek, że po złożeniu 16 maja 2024 r. pełnomocnictwa uprawniającego E. C. do występowania przed SUdSC, organ odwoławczy miał bezwzględny obowiązek skierować do niej ponowne wezwanie w trybie art. 79a § 1 k.p.a., a ponieważ tego nie uczynił, uznać należało, iż naruszone tym samym zostały w sprawie gwarancje procesowe strony (art. 40 § 2 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny tak sformułowanego stanowiska jednakże nie podziela, uznając zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 79a § 1 i 2 i art. 8 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 3, art. 125 ust. 1 i 3 oraz art. 100 ust. 1 pkt 1 u.c. za trafny. W zakresie, w jakim Sąd I instancji poddał w wyroku swojemu rozważeniu zakres udzielonego pełnomocnikowi skarżącego pełnomocnictwa i skutki prawne jego przedłożenia w prowadzonym przed organem postępowaniu Naczelny Sąd Administracyjny jest zobowiązany zauważyć, że nie podziela stanowiska, iż pełnomocnictwo z 6 września 2023 r. upoważniające E. C. do reprezentowania skarżącego i działania w jego imieniu przed Wojewodą Mazowieckim obejmowało umocowanie do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Wadliwości wynikającej z braku wezwania pełnomocnika skarżącego przez SUdSC do przedstawienia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. dokumentu potwierdzającego jego umocowanie do podpisania odwołania od decyzji z 6 listopada 2023 r. nie można tym niemniej nadawać znaczenia prawnego, uwzględniając, że złożenie przez pełnomocnika w dniu 16 maja 2024 r. dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego go do działania przed SUdSC, w czym mieściło się uprawnienie wymienione w art. 127 § 1 k.p.a., usunęło ww. brak formalny odwołania, w efekcie czego brak ten przestał istnieć ze skutkiem od momentu wniesienia wskazanego środka odwoławczego (ex tunc). Działanie to sprawiło, że SUdSC, wydając zaskarżoną decyzję, posiadał kompetencję do rozpatrzenia sprawy w toku instancji, a postępowanie poprzedzające podjęcie tego aktu mogło być prowadzone z udziałem pełnomocnika skarżącego, legitymującego się właściwym statusem procesowym (art. 32 k.p.a.). Oceniając prawidłowość przebiegu tego postępowania, Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę na mankamenty działania Wojewody Mazowieckiego odnoszone do treści wezwania skierowanego do pełnomocnika skarżącego pismem z 6 września 2023 r. Rozważenie wpływu tejże wadliwości na sytuację prawną skarżącego nie powinno jednakże pomijać czynności, jakie podjął SUdSC na etapie postępowania odwoławczego celem umożliwienia cudzoziemcowi uzupełnienia dokumentacji niezbędnej do pozytywnego rozpatrzenia sprawy, jak też uwzględnienia ratio legis art. 79a § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi konkretyzację obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. i jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona jest zaskakiwana decyzją odmowną (por. wyrok NSA z 28 maja 2024 r., II OSK 2149/21; wyrok NSA z 13 grudnia 2023 r., II OSK 736/21). Funkcja ta ma wymiar informacyjno-gwarancyjny. Wyraża się on w zapewnieniu stronie realnej wiedzy o tym, jakich przesłanek materialnoprawnych nie wykazała, tak by mogła podjąć stosowne działania przed wydaniem decyzji. Funkcja ta różni się zasadniczo od funkcji doręczeń decyzji lub postanowień, gdzie formalna skuteczność doręczenia warunkuje bieg terminów do wniesienia środków zaskarżenia, a zatem jej naruszenie rodzi bezpośrednie skutki dla praw procesowych strony. W przypadku wezwania z art. 79a § 1 k.p.a. ocena, czy uchybienie w zakresie adresata doręczenia miało "istotny wpływ na wynik sprawy" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., musi, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniać, czy strona — mimo wadliwości formalnej — uzyskała realną możliwość zapoznania się z treścią wezwania oraz zareagowania na nie przed wydaniem decyzji. Niesporne w sprawie tymczasem pozostaje, że pismo z 22 kwietnia 2024 r., mimo że przesłane pełnomocnikowi "do wiadomości", w sposób jasny, precyzyjny i wyczerpujący wskazywało, iż warunkiem udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy jest przedłożenie informacji starosty, o której mowa w art. 114 ust. 1 pkt 3 u.c. Pełnomocnik cudzoziemca pismo to otrzymał 7 maja 2024 r. i zapoznał się jego treścią. Świadczy o tym jednoznacznie jego reakcja - w odpowiedzi na to pismo skarżący udzielił E. C. w dniu 8 maja 2024 r. nowego pełnomocnictwa obejmującego reprezentację przed SUdSC, które pełnomocnik, jak to zostało już zauważone, złożył do akt w dniu 16 maja 2024 r. (k. 12-13 akt adm.). Pełnomocnik strony zatem nie tylko zapoznał się z wezwaniem, ale podjął w związku z nim konkretne czynności procesowe — potwierdzenie zakresu swojego umocowania. Wiedział więc zarówno o treści wezwania, jak i o wymaganym dokumencie, dysponując należytym umocowaniem do złożenia go w imieniu skarżącego. Tym samym funkcja informacyjna art. 79a k.p.a., jak należy zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć, w kontrolowanej sprawie została zrealizowana w stosunku do skarżącego w sposób właściwy. Nie można pominąć, że termin wyznaczony w wezwaniu z art. 79a § 1 k.p.a. ma charakter instrukcyjny, a nie zawity. Oznacza to, że jego upływ nie powoduje prekluzji materiału dowodowego ani formalnej utraty prawa do złożenia wymaganego dokumentu — a jedynie otwiera organowi prowadzącemu postępowanie drogę do wydania decyzji w oparciu o dotychczasowy materiał dowodowy. Charakter instrukcyjny terminu powoduje, że istotne procesowo jest wyłącznie to, czy strona miała realną możliwość złożenia wymaganego dokumentu przed wydaniem decyzji — nie zaś to, od którego momentu formalnie biegł wyznaczony termin. W sprawie poddanej kontroli Sądu I instancji od dnia zapoznania się pełnomocnika cudzoziemca z treścią wezwania (7 maja 2024 r.) do dnia wydania zaskarżonej decyzji (13 sierpnia 2024 r.) upłynęły ponad trzy miesiące. Przez cały ten czas pełnomocnik — od 16 maja 2024 r. prawidłowo umocowany do działania w imieniu skarżącego przed organem II instancji — mógł złożyć informację starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych podmiotu powierzającego wykonanie pracy cudzoziemcowi, niemniej z sobie znanych powodów nie uczynił tego, nie podejmując wymaganej inicjatywy dowodowej. Przypomnienia w tym miejscy wymaga, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylenie decyzji przez sąd administracyjny jest możliwe tylko wtedy, gdy wykazane naruszenie przepisów postępowania "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Wymóg ten oznacza konieczność wykazania adekwatnego związku przyczynowego między uchybieniem organu a treścią podjętego rozstrzygnięcia. W badanej sprawie tego rodzaju związek, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zaistniał. Przyczynę wydania decyzji odmownej odnosić bowiem trzeba do zaniechania wykazania przez pełnomocnika skarżącego inicjatywy dowodowej, mimo posiadania pełnej wiedzy o braku obciążającym złożony wniosek, który został w wymagany sposób określony w treści decyzji Wojewody Mazowieckiego, i dysponowania otwartym terminem do jego usunięcia w następstwie wezwania, jakie SUdSC zamieścił w piśmie z 22 kwietnia 2024 r. W okolicznościach kontrolowanej przez Sąd sprawy odrzucić trzeba tym samym przyjętą w zaskarżonym wyroku koncepcję odwołującą się do wymogu powtórzenia, a w istocie powielenia wezwania profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, uwzględniając, że z dotychczasowego przebiegu postępowania i korespondencji znajdującej się w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że posiada on pełną świadomość co do zakresu okoliczności, które wymagały udowodnienia celem rozpatrzenia wniosku cudzoziemca z 6 września 2023 r. w sposób odpowiadający zgłoszonemu żądaniu. Stanowisko to czyni zasadnym zarzut przypisujący Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., albowiem sformułowane przez Sąd I instancji wytyczne co do dalszego postępowania (ponowne wzywanie pełnomocnika z uwzględnieniem dyspozycji art. 40 § 2 k.p.a.) w zaistniałym stanie faktycznym sprawy, jak to zostało już wyjaśnione, uznane być powinny za nieadekwatne, albowiem nieznajdujące potwierdzenia w treści przepisów znajdujących w niej zastosowanie, a zarazem prowadzące do nieuzasadnionego przedłużania postępowania. Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, uznając jednocześnie, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę i ją oddalił z uwagi na nienaruszenie przez zaskarżoną decyzję z 13 sierpnia 2024 r. prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
14 sierpnia 2025
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/ Grzegorz Czerwiński Wojciech Mazur /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny