II OSK 1927/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1195/21 w sprawie ze skargi F. O. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 24 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej postanawia: sprostować sentencję wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 1927/22, w ten sposób, że w punkcie drugim rozstrzygnięcia słowa "F. O." zastąpić słowami "Stowarzyszenia [...]".

W punkcie drugim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 1927/22, dosłownie orzeczono w ten sposób, że zasądzono od Rady do Spraw Uchodźców na rzecz F. O. kwotę 650 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz F. O., a nie na rzecz Stowarzyszenia [...] jest oczywistą omyłką zniekształcającą rzeczywistą wolę składu orzekającego. Powołanym wyrokiem uwzględniono skargę kasacyjną Stowarzyszenia [...], dopuszczonego do udziału w sprawie, uchylając wyrok Sądu pierwszej instancji, którym oddalono skargę F. O. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców. Skarżący (F. O.) nie wniósł od wyroku Sądu pierwszej instancji skargi kasacyjnej. W postępowaniu toczącym się po wydaniu wyroku Sądu pierwszej instancji złożył jedynie wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku oraz pismo procesowe z 18 maja 2022 r., w którym wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W żadnym piśmie procesowym nie zażądał zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Takiego żądania nie zgłosił też na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdyż mimo prawidłowego zawiadomienia o jej terminie na rozprawę się nie stawił. Skarżący żadnych kosztów w postępowaniu kasacyjnym też nie poniósł. W szczególności nie został w ogóle wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, gdyż zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Nie był też w postępowaniu sądowym w ogóle reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Koszty postępowania kasacyjnego poniosło Stowarzyszenie [...]. Na te koszty złożyły się opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem (100 zł), opłata kancelaryjna wynikająca z art. 235a p.p.s.a. (4,50 zł), wpis sądowy od skargi kasacyjnej (150 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem. Naczelny Sąd Administracyjny w ogóle więc nie rozważał zasadności przyznania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego skarżącemu. Rozważał natomiast zasadność przyznania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w zakresie kosztów sądowych Stowarzyszeniu [...]. Wynikało to z tego, że skarżący kasacyjnie w piśmie procesowym z 2 marca 2022 r. przedstawił stanowisko, według którego jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. g p.p.s.a. Zachodziła więc możliwość uznania, że koszty sądowe uiszczone przez skarżącego kasacyjnie są nienależnymi kosztami sądowymi i stosownie do art. 225 p.p.s.a. podlegają zwrotowi z urzędu, a nie zasądzeniu od strony postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednakże, że zwolnienie od kosztów sądowych przewidziane w art. 239 § 1 pkt 1 lit. g p.p.s.a. obejmuje jedynie skarżącego, a nie inne strony postępowania przed sądem administracyjnym. Rzeczywistą wolą składu orzekającego było zatem zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych przez skarżącego kasacyjnie, a nie skarżącego. Wskazanie w rozstrzygnięciu o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego skarżącego, a nie skarżącego kasacyjnie nie jest zatem niepodlegającym sprostowaniu błędem w zakresie rozstrzygnięcia. Jest to oczywista omyłka, którą można wytłumaczyć częściej występującą sytuacją procesową. Mianowicie w większości spraw z zakresu udzielenia ochrony międzynarodowej w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę zasądza się zwrot kosztów postępowania kasacyjnego od organu administracji na rzecz skarżącego. Sytuacja, jaka wystąpiła w sprawie rozstrzygniętej prostowanym wyrokiem, jest nietypowa. Stąd zapewne pomyłka wynikająca z zastosowania typowego schematu. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.