II OSK 1922/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant: starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych M. C. oraz F. W., E. D. i B. W. - następców prawnych D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 310/19 w sprawie ze skargi E. D. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 marca 2019 r., nr WOP.7721.34.2012.KK w przedmiocie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych oraz przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oddala skargi kasacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 310/19, po rozpoznaniu skargi E. D. (skarżąca) na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z 5 marca 2019 r., nr WOP.7721.34.2012.KK, w przedmiocie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych oraz przedłożenia projektu budowlanego zamiennego: 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) z 11 sierpnia 2017 r., nr PINB-7141/031/04/PO, 2) zasądził od WINB na rzecz skarżącej kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powyższą decyzją WINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, zwana dalej: "k.p.a."), art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202, zwana dalej: "Pr.bud."), uchylił w całości decyzję PINB z 11 sierpnia 2017 r., PINB-7141/031/04/PO (nadkładającą na M. C. obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na terenie działki nr [...] położonej w [...] przy ul. [...] oraz sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego) oraz nałożył na M. C. obowiązek wykonania, w terminie do 30 września 2019 r., następujących robót budowlanych w ww. budynku, które doprowadzą wykonane niezgodnie z przepisami warunków technicznych oraz z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem, tzn.: a) dostosowanie kolorystyki elewacji ww. budynku do zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] (por. karta terenu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr 15 ust. 4.1 pkt g) poprzez przemalowanie obecnej elewacji w kolorze zielonym - "ciemnozielonym" na kolor jasny, pastelowy lub wypalanej cegły; b) rozbiórkę połaci dachu oraz wykusza zlokalizowanego od strony północnej (tj. poszycia dachu i wykusza wraz z ich konstrukcją) jako niezgodnych z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] (por. karta terenu nr 15 ust. 4.1. pkt e), zgodnie z którymi dach winien być: stromy, dwuspadowy, o nachyleniu połaci 35°-45°, a kalenica równoległa do ul. [...] lub [...]; c) dostosowanie powierzchni biologicznie czynnej przedmiotowej działki do zapisu zawartego w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (por. karta terenu nr 15 ust. 4.2. pkt a - powierzchnia biologicznie czynna winna wynosić 50% powierzchni działki) poprzez rozbiórkę części wykonanego utwardzenia w celu doprowadzenia przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z prawem, tak by powierzchnia biologicznie czynna stanowiła 50% powierzchni działki; oraz obowiązek sporządzenia i przedstawienia, w terminie do 30 września 2019 r., projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego wykonanie ww. robót budowlanych, zapisy aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] gmina [...] zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] (m.p.z.p.) oraz zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, w czterech egzemplarzach wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wykonanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane oraz należącą do właściwej izby samorządu zawodowego. Skargi kasacyjne od powyższego wyroku złożyli: 1. M. C.; 2. D. W. i F. W. M. C., na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej: "p.p.s.a."), zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie: 1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 Pr.bud., poprzez błędne przyjęcie, że niedopuszczalne jest nałożenie obowiązku ustalenia zakresu robót do wykonania w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem i jednoczesnego opracowania projektu budowlanego zamiennego (uwzględniającego te prace), a jedyną drogą jest wykonanie projektu budowlanego zamiennego, z którego będą wynikały roboty budowlane do wykonania; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., poprzez błędną kontrolę niniejszej sprawy oraz błędne zastosowanie środków określonych w ustawie i uwzględnienie skargi E. D., w sytuacji gdy brak było ku temu wystarczających przesłanek, a zatem skarga winna być oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe zarzuty M. C. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od strony skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. D. W. i F. W. zarzucili natomiast zaskarżonemu wyrokowi naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84, art. 85, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 2, art. 140 k.p.a., a także art. 153 p.p.s.a., przez częściowo błędne ustalenie stanu faktycznego oraz przyjęcie częściowo błędnego stanu faktycznego, który w postępowaniu administracyjnym został ustalony wadliwie i z naruszeniem przepisów, zaniechanie wnikliwego i wyczerpującego rozpatrzenia i wyjaśnienia całokształtu sprawy, nieprzeprowadzenie wymaganego postępowania dowodowego, dowolną ocenę materiału dowodowego, błędne uznanie w wyniku niewłaściwie przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej, że organy dostatecznie wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy, a także zawarcie w uzasadnieniu wyroku częściowo błędnych wskazań co do dalszego postępowania wiążących organy ponownie rozpoznające sprawę, a w szczególności: a) błędne uznanie, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 14 czerwca 2002 r. (UA-I/7353/748/58/02/BM) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę jest w obiegu prawnym oraz wiąże organy, strony i Sąd, podczas gdy w dniu 21 grudnia 2004 r. Starosta [...] decyzją AB-7351/58/02/2/2004/K, w trybie art. 36a ust. 2 Pr.bud., uchylił w całości decyzję o pozwoleniu na budowę, b) błędne uznanie, iż mamy do czynienia ze stanem zakończenia budowy, podczas gdy PINB z 13 sierpnia 2008 r., (PNB-7141/031/04/MZ) wstrzymał roboty budowlane wykonywane przy realizacji przedmiotowego budynku, c) błędne uznanie, iż mamy obecnie do czynienia ze zmianą stanu prawnego poprzez wejście w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego [...], podczas gdy stan prawny dla przedmiotowej działki nr [...] nie uległ zmianie, d) błędne uznanie, iż od 2008 r. stan faktyczny sprawy uległ zmianie, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, iż wytyczne i wnioski zawarte w opinii technicznej rzeczoznawcy budowlanego inż. arch. E. K. (wykonanej na okoliczność nieprawidłowości realizacji budowlanej drugiej części budynku bliźniaczego, ze szkodami dla użytkowości i trwałości istniejącej pierwszej części budynku zlokalizowanego pod numerem [...] przy ul. [...] w [...]) zdezaktualizowały się, e) błędne uznanie, iż to domniemane skonfliktowanie stron i wnoszenie przez strony kolejnych środków zaskarżenia spowodowało, że inwestor pomimo nakazania wstrzymania robót i prowadzenia postępowania naprawczego w dalszym ciągu realizował budynek z istotnymi odstępstwami, podczas gdy, ani strona skarżąca, ani E. D. nie mogą ponosić żadnej odpowiedzialności za samowolne i bezprawne działania inwestora, które nie zasługują na akceptację, f) błędne uznanie, iż niezasadny jest wniosek stron o uczestnictwo w oględzinach kierownika budowy, g) brak uwzględnienia faktu, iż istniejące fundamenty na działce nr [...] nie odpowiadały wymiarom budynku z zatwierdzonego pozwoleniem na budowę projektu budowlanego i nie mogły być wykorzystane do budowy budynku zgodnie z pozwoleniem na budowę, h) błędne uznanie, iż realizowany budynek jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym powstałym w wyniku adaptacji jednego segmentu budynku w zabudowie bliźniaczej, nie posiadającym żadnej ściany wspólnej z budynkiem zlokalizowanym na działce sąsiedniej, a tym samym posiada on znamiona budynku wolnostojącego, podczas gdy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z budynkiem w zabudowie bliźniaczej; Sąd nie uwzględnił faktu, iż cienka ściana budynku inwestora jest tylko ścianką dociskową do budynku sąsiedniego; w razie rozbiórki budynku sąsiedniego ta cienka ściana runie, gdyż nie będzie miała fundamentu (usytuowana w granicy działki ściana o grubości 6 cm wykonana z cegły kratówki została posadowiona na fundamencie budynku sąsiedniego), i) błędne uznanie, iż niezasadny jest wniosek stron o sporządzenie opinii p.poż., celem wskazania robót jakie należy wykonać, aby ściana spełniała wymogi ściany oddzielenia pożarowego, j) błędne uznanie, iż na tym etapie postępowania nie ma potrzeby uzyskania stanowiska konserwatora zabytków, podczas gdy stanowisko takie może mieć wpływ na zakres i sposób wykonania przez inwestora koniecznych robót, a konserwator powinien przedstawić stanowisko odnośnie całości elementów zabudowy, a nie tylko koloru elewacji budynku, k) błędne uznanie, iż niezasadny jest wniosek stron o zakazanie użytkowania kominka, podczas gdy jego funkcjonowanie naraża strony (w tym skarżących) na utratę zdrowia, a może i życia, pomimo iż Sąd jednocześnie słusznie uznał, iż komin jest zbyt niski i dym z niego zadymia pomieszczenia należące do skarżących, l) błędne uznanie, iż wniosek o sprawdzenie zgodności zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z powierzchnią zabudowy i intensywnością zabudowy jest zrealizowany, m) brak uznania, iż inwestor przekroczył dopuszczalną powierzchnię zabudowy, n) błędne uznanie, iż chybiony jest zarzut odnoszący się do zrealizowanej w 2006 r. wiaty, tudzież betonowego ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...], w sytuacji gdy organy nie podjęły w tym zakresie żadnych rozstrzygnięć i czynności, a elementy te zostały posadowione bezprawnie, o) błędne uznanie, iż Wójt Gminy [...] jest uprawniony do dokonywania interpretacji zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy uprawnienie takie nie wynika z przepisów prawa, p) błędne uznanie, iż możliwe jest doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji gdy na działce nr [...] istnieją dwa budynki mieszkalne, a miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza tylko jeden budynek mieszkalny na działce, q) błędne uznanie, iż istnienie przyłącza wodociągowego, telekomunikacyjnego w pobliżu fundamentów budynku nie generuje żadnego niebezpieczeństwa, podczas gdy zarówno organy, jak i Sąd, nie zweryfikowały i nie zbadały tych okoliczności, r) błędne uznanie, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków; postanowieniem z 2 lipca 2019 r. Sąd odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji, a dach w tym czasie został rozebrany; skarga na to postanowienie była już bezzasadna; 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 51 ust. 4 Pr.bud., przez błędną ich wykładnię (a także błędne zastosowanie), poprzez błędne uznanie, iż na tym etapie postępowania wystarczające jest jedynie częściowe i niepełne określenie obowiązków M. C., a w konsekwencji błędne uznanie, iż kolejnym dowodem, który udzieli odpowiedzi na pytanie jakie prace są konieczne do doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem będzie dopiero projekt budowlany zamienny, podczas gdy niezbędne do przeprowadzenia prace powinny zostać określone już na obecnym etapie postępowania; 3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud., przez błędną ich wykładnię (a także błędne zastosowanie), poprzez błędne przyjęcie braku zasadności nałożenia na tym etapie postępowania na M. C. obowiązku wykonania pewnych robót budowlanych i odesłanie w tym zakresie do projektu zamiennego, w tym m.in.: a) wykonania ściany (strefy) oddzielenia przeciwpożarowego, b) wykonania robót mających na celu usunięcie odstępstwa polegającego na obniżeniu budynku o 2 metry, zmianie wymiarów budynku, w tym wysokości, szerokości i długości; 4. przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud., przez błędną ich wykładnię (a także błędne zastosowanie), poprzez błędne uznanie za nieistotne wskazywanych przez skarżących i E. D. konkretnych odstępstw M. C. od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym i przepisach; 5. przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 oraz art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud., przez błędną ich wykładnię (a także błędne zastosowanie), poprzez błędne uznanie, iż niezasadny jest wniosek stron o zakazanie użytkowania kominka, podczas gdy jego funkcjonowanie naraża strony (w tym skarżących) na utratę zdrowia, a może i życia, pomimo iż Sąd jednocześnie słusznie uznał, iż komin jest zbyt niski i dym z niego zadymia pomieszczenia należące do skarżących; 6. przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud., przez błędną ich wykładnię (a także błędne zastosowanie), poprzez brak uznania, iż inwestor przekroczył dopuszczalną powierzchnię zabudowy; 7. przepisów prawa materialnego, tj. art. 36a ust. 2 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud., przez błędną ich wykładnię (a także błędne zastosowanie), poprzez błędne uznanie, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 14 czerwca 2002 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę jest w obiegu prawnym oraz wiąże organy, strony i Sąd, podczas gdy 21 grudnia 2004 r. Starosta [...] decyzją AB- 7351/58/02/2/2004/K, w trybie art. 36a ust. 2 Pr.bud., uchylił w całości decyzję o pozwoleniu na budowę; 8. przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud., przez błędną ich wykładnię (a także błędne zastosowanie), poprzez błędne uznanie, iż mamy do czynienia ze stanem zakończenia budowy, podczas gdy PINB postanowieniem z 13 sierpnia 2008 r. wstrzymał roboty budowlane wykonywane przy realizacji przedmiotowego budynku. Mając na uwadze powyższe zarzuty D. W. i F. W. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie na ich rzecz "kosztów postępowania oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika (radcy prawnego) według norm przepisanych". Skarżący kasacyjnie podnieśli, że rozstrzygnięcie zawarte w sentencji wyroku, polegające na uchyleniu obu zaskarżonych decyzji, jest ze wszech miar prawidłowe, niemniej w istotnej części kwestionują treść uzasadnienia wyroku. Uczestniczka postępowania E. D. w odpowiedziach na skargi kasacyjne zajęła swoje stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 1922/20, zawiesił postępowanie sądowe, z uwagi na śmierć skarżącej kasacyjnie D. W. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z 15 kwietnia 2025 r. uznano E. D., B. W. i F. W. za następców prawnych zmarłej D. W. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1922/20, podjął zawieszone postępowanie sądowe. E. D. w piśmie z 10 lipca 2025 r. podniosła, że Sąd Rejonowy w [...] w postanowieniu z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt I Ns [...] (w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej D. W.) nie rozstrzygnął w przedmiocie zapisu windykacyjnego (na rzecz E. D. i G. D.), zatem w jej ocenie, nie ma prawomocnego orzeczenia o następcach prawnych D. W. Stwierdziła, że prawo do nieruchomości położonej na działce nr [...] przy ul. [...] [...] w [...], sąsiadującej z działką objętą postępowaniem, przysługuje innym osobom. F. W. i B. W. nie odziedziczyli po D. W. ww. nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Skargi kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził przeszkód do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy sądowej. Sąd kierował się: treścią zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, w następstwie którego sprawa administracyjna będzie ponownie procedowana przez organy nadzoru budowlanego (toczy się od 2003 r. i dotąd nie została ostatecznie zakończona), strony postępowania administracyjnego ponownie powinny zostać ustalone; treścią postanowienia NSA z 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1922/20; okolicznością, że E. D. jest stroną postępowania sądowego; faktem, że przedmiotowe postępowanie nie dotyczy stricte nieruchomości położonej na działce nr [...] przy ul. [...] [...] w [...]. Środek zaskarżenia ad 1. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu z punktu 1 skargi kasacyjnej - błędnej wykładni art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 Pr.bud. Zauważyć trzeba, że Sąd Wojewódzki nie dokonywał wykładni art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr.bud., stąd też, już z tego względu, zarzut w tym zakresie nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Sąd nie podważył także możliwości wydania przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud., którym nałożono by na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, a także wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przypomnieć należy, że Sąd wyeliminował akty organów nadzoru budowlanego jedynie z tego powodu, że uznał zasadność zarzutu "niezgodności wykonania budynku z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie wyposażenia budynku, wobec którego prowadzone jest postępowanie naprawcze, w instalację kominka. Organ przyjął, że jest to dodatkowe źródło ogrzewania przy równoczesnym istnieniu w budynku innej, nieemisyjnej instalacji ciepłowniczej. Natomiast opierając się na wykładni mpzp. dokonanej przez organ uchwałodawczy przyjął, iż ogrzewanie budynku instalacją kominkową w takim układzie jest zgodne tym planem. Jednakże zauważyć należy po pierwsze, iż z akt sprawy nie wynika, czy inwestor posiada innego rodzaju źródło ogrzewania, które można by uznać za nieemisyjne. Po drugie podkreślić należy iż, jak wynika z zapisów uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...], w zakresie infrastruktury technicznej (pkt 6.2 lit. g) ustala się zaopatrzenie w ciepło - z indywidualnych nieemisyjnych źródeł ciepła. Zarówno ten przepis jak i inne regulacje wzmiankowanego mpzp. nie przewidują w ocenie Sądu zaopatrzenia budynków w instalację wykorzystującą emisyjne źródła ciepła jakimi są niewątpliwie paliwa stałe spalane w kominku. Tym samym tego rodzaju odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę należałoby uznać za odstępstwo istotne w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 7 Prawa budowlanego.". Na marginesie, wnoszący skargę kasacyjną ad 1 w ogóle się do tego nie odnosi. Zarzut podniesiony przez skarżącego kasacyjnie wynika z błędnego zrozumienia stanowiska wyrażonego przez Sąd I instancji. Stanowisko to było próbą wyjaśnienia skarżącej E. D. obowiązujących procedur. Zawarte stwierdzenia cyt.: "Kolejnym dowodem, który udzieli odpowiedzi na pytanie jakie prace są konieczne do doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem będzie projekt budowlany zamienny." (str. 38 uzasadnienia zaskarżonego wyroku); "Ten projekt też odpowie na pytanie jakie roboty budowlane musi wykonać inwestor celem doprowadzenia budynku do stanu zgodności z prawem. Wówczas organ nałoży obowiązek wykonania tych czynności.", należy odczytywać w łączności z art. 51 ust. 4 Pr.bud. W przypadku ziszczenia się przesłanek do zatwierdzenia projektu budowlanego wydaje się decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, jeśli nie zostały one zakończone. Takie działanie skutkuje doprowadzeniem inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Słusznie Sąd Wojewódzki podkreślił, że "przedłożenie żądanego projektu zamiennego w żadnej mierze nie obliguje organu nadzoru budowlanego do automatycznego jego zatwierdzenia. Przeciwnie, obliguje do podjęcia przez organ nadzoru budowlanego wobec złożonego projektu zamiennego właściwych czynności kontrolnych. Stosownie bowiem do art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w odniesieniu do projektu budowlanego zamiennego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące projektu budowlanego "pierwotnego". Oznacza to, że stosownie do art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, znajdującego w stosunku do projektu zamiennego odpowiednie zastosowanie, przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego właściwy organ sprawdza zgodność projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także z wymaganiami ochrony środowiska, zgodność zagospodarowania działki z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, wykonanie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego. Dopiero w razie spełnienia wymagań określonych powyżej oraz dochowania wymogów formalnych wniosku właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji zatwierdzającej projekt zamienny.". Obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu zamiennego w sposób zgodny z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także zapewniający doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Obowiązkiem organu jest natomiast sprawdzenie projektu zamiennego w zakresie określonym w art. 35 ust. 1, mającym zastosowanie odpowiednio na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud. Dopiero treść przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego zamiennego stanowić będzie wyznacznik dalszego postępowania organów nadzoru budowlanego (zob. wyrok NSA z 16 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 357/08). Może wówczas zapaść decyzja pozytywna lub negatywna. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przepis art. 51 ust. 4 Pr.bud. nie może być rozumiany w ten sposób, że uprawnia wyłącznie do wydania decyzji pozytywnej dla inwestora - zatwierdzającej złożony przez niego projekt budowlany. Stanowi on bowiem wyraźnie, że decyzję wydaje się "w sprawie" zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, co oznacza, że decyzja może być zarówno pozytywna, jak i negatywna w zależności od warunków zaistniałych w danej sprawie (zob. wyrok NSA z 15 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1756/21). Jeszcze raz należy zaakcentować, że Sąd Wojewódzki nie zanegował możliwości jednoczesnego nałożenia na inwestora zarówno obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego jak i obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu opartego na naruszeniu art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. (§ 2 składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych - obowiązkiem redagującego podstawy kasacyjne jest uwzględnienie tego faktu i powołanie adekwatnej jednostki). Do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. może dojść w przypadku, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, nie zaś z tego powodu, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z rozstrzygnięciem sądu oraz z uzasadnieniem zaskarżonego orzeczenia (zob. wyrok NSA z 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1519/23). Środek zaskarżenia ad 2. Podniesione przez skarżących kasacyjnie zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego nie mogły skutecznie podważyć wyrażonej przez Sąd Wojewódzki oceny prawnej. Aktualne przy tym pozostają poczynione powyżej rozważania na tle art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud. Doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem może nastąpić w wyniku wydania decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zmiennego ewentualnie także nakładającej obowiązek wykonania określonych robót budowlanych. Z brzmienia ww. przepisu wynika, że o ile nałożenie pierwszego obowiązku jest obligatoryjne, to zastosowanie drugiego pozostaje tylko fakultatywne, jako że jest uzależnione od zaistniałych potrzeb konkretnej sprawy. Brak potrzeby nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych nie czyni bezprzedmiotowym wymagania dotyczącego sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych przez inwestora robót budowlanych (wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2108/20). W każdym razie nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych pozostawione jest uznaniu organu, a nie strony postępowania administracyjnego (właściciela działki sąsiedniej). Na marginesie, organ stwierdził zasadność jego nałożenia, co nie zostało zakwestionowane przez Sąd I instancji. Ponownego podkreślenia wymaga, że obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu zamiennego zgodnie z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także w sposób zapewniający doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Projekt budowlany zamienny powinien przy tym uwzględniać zmiany wynikające z wykonanych już robót budowlanych. Obowiązkiem organu jest sprawdzenie projektu zamiennego w zakresie objętym regulacją art. 35 ust. 1 Pr.bud. Organ administracji nie ma możliwości przed sporządzeniem projektu budowlanego zamiennego przeprowadzenia pełnej oceny dokonanych robót budowlanych pod względem ich zgodności z prawem. Do dokonania tej oceny niezbędne jest zaś wykonanie przez uprawnioną osobę projektu zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas zrealizowanych robót. Obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu zamiennego w sposób zgodny z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także zapewniający doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok NSA z 13 września 2022 r., sygn. akt II OSK 1389/21 i powołane w nim orzecznictwo). Skarżący kasacyjnie nie mogą oczekiwać, że decyzja wydana w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud., uprawniająca do nałożenia określonych obowiązków, będzie załatwiać wszystkie "niezgodności z prawem", które występują ich zdaniem, że w ramach tego postępowania naprawczego dotyczącego wyłącznie budynku mieszkalnego, "załatwią" także sprawę posadowionej wiaty, ogrodzenia betonowego, czy przyłącza wodociągowego, które zostało wykonane, według informacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w oparciu o decyzję Wójta Gminy [...] z 27 grudnia 2001 r., w sposób niezgodny z tą decyzją. Wbrew zapatrywaniu skarżących kasacyjnie, organ nadzoru budowlanego nie może w ramach jednej decyzji wydać rozstrzygnięcia w oparciu o podstawę z art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 Pr.bud. oraz art. 66 ust. 1 Pr.bud. (Sąd I instancji nie dokonywał wykładni tego ostatniego przepisu) - "o zakazie użytkowania kominka". Jak zauważył NSA w wyroku z 15 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1196/09, cyt. "zarówno przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane jak i przepis art. 66 tej ustawy, (...) odwołują się do kwestii zagrożenia bezpieczeństwa. Różnica polega między innymi na tym, iż przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane odwołują się w sposób bezpośredni do procesu inwestycyjnego, zaś norma zawarta w art. 66 ww. ustawy służy usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku, a więc nie na skutek dokonania inwestycji budowlanych lecz np. na skutek upływu czasu, czy też wystąpienia innego czynnika niezwiązanego z działalnością inwestycyjną. (por. Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz" Gdańsk 2007, s. 197). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się wręcz, że nie można na podstawie art. 66 nakazywać wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, gdyż sytuacja taka odpowiada regulacji zawartej w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1280/04 niepublikowane).". Stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej należy rozpatrywać w kategorii nieuprawnionej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Rację mają skarżący kasacyjnie jedynie w tym, że Sąd bez głębszej analizy stwierdził, że "w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja z 14 czerwca 2002 r. zezwalająca na realizacje budowy na działce nr [...]". Sąd nie odniósł tego do decyzji Starosty [...] z 21 grudnia 2024 r., nr AB-7351/58/02/2/2004/K, wydanej na podstawie art. 36a ust. 2 Pr.bud., uchylającej w całości decyzję Wójta Gminy [...] z 14 czerwca 2002 r. o pozwoleniu na budowę. Powyższa okoliczność pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, oznacza, że decyzja wydawana na podstawie art. 51 ust. 4 Pr.bud. zakresem swojego rozstrzygnięcia obejmuje całość zamierzenia budowlanego, zastępując pierwotną decyzję o pozwoleniu na budowę. Powyższe sprawia, że projekt budowlany zamienny powinien uwzględniać wszystkie wykonane do dnia wydania decyzji w sprawie roboty budowlane, a więc zarówno te, które objęte były pierwotnie zatwierdzonym projektem budowlanym, jeżeli zostały zgodnie z tym projektem wykonane, jak i roboty budowlane nieobjęte tym projektem, w tym także roboty budowlane planowane przez inwestora (zob. wyrok NSA z 5 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 2179/23). Projekt budowlany zamienny obejmować musi całą inwestycję, stanowiącą przedmiot postępowania naprawczego a zatem również jej ewentualny wpływ na budynek sąsiedni. Tym samym nieusprawiedliwione okazały się zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84, art. 85, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 2, art. 140 k.p.a., art. 153 p.p.s.a., art. 36a ust. 2, art. 66 ust. 1, art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 1 pkt 3 Pr.bud. Nie mogły one bowiem podważyć skutecznie wyrażonej przez Sąd I instancji oceny prawnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargi kasacyjne.