II OSK 1861/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 873/22 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę kasacyjną.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 873/22 oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w R. (dalej skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia tego organu z [...] stycznia 2021 r., którym to odmówiono stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza Miasta R. z [...] sierpnia 2017 r. opiniującego pozytywnie wstępny projekt podziału działek nr [...] , [...] , [...] (obręb [...]) położonych w R. przy ul. [...]. Sąd Wojewódzki stwierdził w szczególności, że Kolegium zasadnie odmówiło stwierdzenia nieważności ww. postanowienia z 26 stycznia 2021 r., gdyż postanowienie to nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej Kpa). 2. Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania: a) art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej Ppsa) przez to, że Sąd Wojewódzki nie odniósł się do zarzutów i argumentów skargi, poprzestając na odnotowaniu, iż zdaniem skarżącej w postanowieniu z 19 sierpnia 2022 r. Kolegium nie odniosło się do wszystkich zarzutów wniosku o stwierdzenie nieważności; nie zajął własnego stanowiska wobec tych zarzutów i tym samym nie dokonał oceny prawnej zarzutów, przez co zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli kasacyjnej; b) art. 151 Ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 oraz art. 127 § 3 i art. 138 § 1 i 2 Kpa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa przez oddalenie skargi mimo wykazania, że Kolegium ponownie rozpatrując sprawę w rzeczywistości nie rozpoznało ponownie sprawy, w szczególności nie wzięło pod uwagę zarzutów skarżącej i się do nich w jakikolwiek sposób nie ustosunkowało, przez co Sąd I instancji wadliwie rozpoznał sprawę, gdyż nie ocenił zaskarżonego postanowienia z uwzględnieniem zarzutów skarżącej; c) art. 151 Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 141 § 4 Ppsa przez uznanie, że nie jest dopuszczalne żądanie nieważności postanowienia SKO wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy w sytuacji niepoddania kontroli sądowej pierwotnego postanowienia SKO z dnia [...] stycznia 2021 r. i brak uzasadnienia prawnego tego stanowiska. W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna. 3.2. Wobec tego, że skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej nie zażądał jej przeprowadzenia, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 Ppsa. 3.3. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji. 3.4. Przed oceną zarzutów skargi kasacyjnej należy wyjaśnić trzy kwestie. Po pierwsze, kontrolowane postanowienie zostało wydane w postępowaniu nadzwyczajnym - nieważnościowym. Celem takiego postępowania jest wyłącznie ocena, czy określone orzeczenie dotknięte jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa. Katalog tych wad ma charakter zamknięty, co determinuje zakres procedowania organu administracyjnego. W toku rozważanego postępowania organ nie gromadzi materiału dowodowego, a co za tym idzie nie przeprowadza żadnych nowych dowodów, jak ma to miejsce w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Jego rola ogranicza się wyłącznie do oceny, czy w świetle zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego i obowiązujących w dacie podjęcia ocenianego postanowienia przepisów, jest ono dotknięte wadami skutkującymi jego nieważnością. Po drugie, przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem Kolegium było postanowienie również wydane w postępowaniu nadzwyczajnym, które zostało wszczęte w celu ustalenia, czy postanowienie Burmistrza Miasta R. z [...] sierpnia 2017 r. opiniujące pozytywnie wstępny projekt podziału dotknięte jest jedną z wad kwalifikowanych, o których mowa w art. 156 § 1 w zw. z art. 126 Kpa. Wskazanie na tę piętrowość struktury sprawy rozpatrywanej ma o tyle istotne znaczenie, że treść zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej wydaje się w niedostateczny sposób uwzględniać tę okoliczność (por. wyrok NSA z 20 października 2017 r. sygn. akt II OSK 298/16). W postępowaniu administracyjnym, w którym wydane zostało zaskarżone postanowienie badaniu mogły bowiem podlegać ewentualne kwalifikowane wady postanowienia, o którego stwierdzenie nieważności skarżąca wystąpiła, tj. postanowienia z [...] stycznia 2021 r. W postępowaniu tym nie podlegała natomiast bezpośredniemu rozpatrzeniu kwestia prawidłowości postanowienia oceniającego wstępny projekt podziału geodezyjnego. Po trzecie, wyjaśnić należy, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje rozstrzygnięcie. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem. Skutki, które wywołuje rozstrzygnięcie uznane za rażąco naruszające prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie rozstrzygnięcia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (wyroki NSA z: 22 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1279/18, 30 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 1764/19). 3.5. W świetle powyższego wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej nie było obowiązkiem organu zebranie i przeanalizowanie dokumentów postępowania podziałowego, a wyłącznie ocena legalności postanowienia Kolegium z [...] stycznia 2021 r. Należy w pełni zgodzić się z Sądem I instancji, że to postanowienie nie jest dotknięte żadną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa, w szczególności nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium nie dokonywało bowiem na nowo oceny wstępnego projektu podziałowego. Ponadto podnoszone przez skarżącą kwestie dotyczące sporu o wykładnię zapisów planu miejscowego, jak słusznie to wyjaśniono, nie mieszczą się w pojęciu rażącego naruszenia art. 93 ust. 1 - 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.). Należy w pełni zgodzić się z Sądem I instancji, że sam fakt nie odniesienia się do części zarzutów nie oznacza, iż postanowienie Kolegium z [...] stycznia 2021 r. obarczone jest kwalifikowaną wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności. W tym postanowieniu Kolegium bowiem w sposób wymagany prawem oceniło legalność postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału. W świetle powyższego nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 151 Ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 oraz art. 127 § 3 i art. 138 § 1 i 2 Kpa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. 3.6. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 151 Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 141 § 4 Ppsa. Sąd Wojewódzki nie stwierdził bowiem, że nie jest dopuszczalne żądanie stwierdzenia nieważności postanowienia SKO wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy w sytuacji niepoddania kontroli sądowej pierwotnego postanowienia SKO z [...] stycznia 2021 r. Elementem uzasadnienia zaskarżonego wyroku, przy tym być może zbytecznym i nie mającym żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, było wyjaśnienie, że w przypadku skutecznego wniesienia skargi na to postanowienie z [...] stycznia 2021 r., jego kontrola byłaby o wiele szersza, bo nie byłaby ograniczona wyłącznie do zweryfikowania czy to postanowienie dotknięte jest wadami nieważności. 3.7. Sąd I instancji nie dopuścił się także naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Ocenił bowiem legalność zaskarżonego postanowienia i wypowiedział się w zakresie istotnych dla rozpoznania sprawy zarzutów i argumentów dotyczących oceny legalności zaskarżonego postanowienia, wskazując w szczególności, że zarzucane przez skarżącą braki rozpoznania istoty sprawy, w okolicznościach niniejszej sprawy w ogóle nie kwalifikują się do uznania za rażące naruszenie prawa. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada więc wymogom art. 141 § 4 Ppsa. 3.8. Zarzuty skargi kasacyjnej są więc niezasadne. 3.9. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił.