II OSK 1777/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2766/23 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2023 r. nr DOiR-I.6270.91.2023.AF w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 8 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2766/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, sąd wojewódzki, sąd I instancji) po rozpoznaniu skargi D. K. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister) z 17 października 2023 r. nr DOiR-I.6270.91.2023.AF w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego – oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 20 października 2022 r. (wpływ do organu 25 listopada 2022 r.) skarżący wystąpił o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Wojewoda Mazowiecki (dalej: Wojewoda) decyzją z 4 sierpnia 2023 r. nr WSC-I.6122.16769.2022 odmówił potwierdzenia, że skarżący posiada obywatelstwo polskie. Minister zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U z 2023 r. poz. 1989; dalej: u.o. z 2009 r.) utrzymał w mocy decyzję Wojewody. W uzasadnieniu wskazano, że strona urodziła się 11 kwietnia [...] r. w [...], jako syn [...] i [...]. Wnioskodawca powołuje się na posiadanie obywatelstwa polskiego przez ojca i dziadków ze strony ojca. Wskazano, że ojciec strony urodził się 2 stycznia [...] r. w [...], jako ślubny syn [...] i [...]. Dziadek wnioskodawcy ze strony ojca - urodził się 3 stycznia [...] r. w [...], jako ślubny syn [...] i [...]. Wskazano, że rodzina w 1946 r. została wysiedlona na Ukrainę podczas akcji przesiedleńczej przeprowadzanej na podstawie Układu z 9 września 1944 r. zawartego między Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad, który obejmował ewakuację obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski, ale nie określał zasad nabywania i utraty obywatelstwa polskiego przez obywateli obu stron. Tym samym dziadek strony od 1946 r. mieszkał na stałe poza granicami Polski. Następnie, organ odwoławczy ustalił, że na mocy w/w Układu w latach 1944-46 wszystkie osoby narodowości ukraińskiej, białoruskiej, rosyjskiej i rusińskiej przesiedlone z Polski do ZSRR z chwilą wjazdu na terytorium ZSRR nabywały obywatelstwo radzieckie. W konsekwencji rodzina [...] wjeżdżając do ZSRR automatycznie nabyła obywatelstwo radzieckie. Jednocześnie organ podkreślił, że ewakuacja i nabycie obcego obywatelstwa nie powodowały utraty obywatelstwa polskiego. Tym samym ojciec wnioskodawcy nabył obywatelstwo polskie po swoim ojcu. Następnie podniesiono, że ustawa z 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. nr 4 poz. 25; dalej: u.o. z 1951 r.) wskazywała w art. 4, że obywatelem polskim nie jest osoba, która wprawdzie w dniu 31 sierpnia 1939 r. miała obywatelstwo polskie, jednak mieszka stale za granicą i: 1) w związku ze zmianą granic Państwa Polskiego nabyła zgodnie z umową międzynarodową obywatelstwo innego państwa albo 2) jest narodowości rosyjskiej, białoruskiej, ukraińskiej, litewskiej, łotewskiej lub estońskiej albo 3) jest narodowości niemieckiej, chyba że małżonek tej osoby ma obywatelstwo polskie i zamieszkuje w Polsce. Organ podzielił ustalenia Wojewody, że dziadkowie strony byli narodowości ukraińskiej i od 1946 r. mieszkali stale poza granicami Polski. Tym samym oznacza to, że na mocy art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r. dziadek strony utracił obywatelstwo polskie 19 stycznia 1951 r., jak i małoletni wówczas ojciec, którego status obywatelstwa był związany z obywatelstwem ojca. W konsekwencji, wnioskodawca nie mógł nabyć obywatelstwa polskiego, gdyż w dacie urodzenia nie posiadało go żadne z rodziców, w szczególności ojciec. Na zakończenie podniesiono, że nawet gdyby ojciec strony nie utracił obywatelstwa polskiego na podstawie art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r., to 8 maja 1958 r. zaczęła obowiązywać Konwencja między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie uregulowania obywatelstwa osób o podwójnym obywatelstwie, podpisana w Warszawie dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. nr 32 poz. 143; dalej: Konwencja), która w art. 4 ust. 1 wskazywała, że małoletnie dzieci będą posiadały obywatelstwo rodziców, o ile oboje rodzice zgodnie z Konwencją będą posiadali jednakowe obywatelstwo. Wyjaśniono, że w dacie wejścia w życie Konwencji rodzice ojca wnioskodawcy posiadali wyłącznie obywatelstwo radzieckie, zatem zachowałby wyłącznie obywatelstwo radzieckie. WSA w Warszawie we wskazanym na wstępie wyroku z 8 marca 2024 r. nie uwzględnił skargi. W szczególności sąd wojewódzki podniósł, że w sprawie ma zastosowanie art. 4 u.o. z 1951 r. bowiem, pomimo posiadania obywatelstwa polskiego przez dziadka i ojca skarżącego w wyniku zmiany granic Państwa Polskiego mieszkali oni stale za granicą, jak i byli narodowości ukraińskiej. W ocenie sądu pierwszej instancji, słusznie wskazał Minister, że nawet przy założeniu, że ojciec skarżącego nie utracił wraz z rodzicami obywatelstwa polskiego, to zgodnie z art. 4 ust 1 Konwencji małoletnie dzieci miały posiadać obywatelstwo rodziców, o ile oboje rodzice zgodnie z Konwencją posiadali jednakowe obywatelstwo. Tym samym, skoro 8 maja 1958 r. rodzice ojca skarżącego posiadali wyłącznie obywatelstwo radzieckie, to on także miałby wyłącznie takie obywatelstwo. W ocenie WSA w Warszawie, organy słusznie dokonały literalnej wykładni przepisów podnosząc, że są one jasne w swej treści. Dalej, że żaden z nich nie nakłada na organ obowiązku badania i oceny tła historycznego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy i uznanie, iż na mocy wskazanego przepisu dziadkowie wnioskodawcy od strony ojca z dniem 19 stycznia 1951 r. utracili obywatelstwo polskie, w sytuacji gdy nie byli oni narodowości ukraińskiej i nie podpadali pod zastosowanie pkt 2 w/w przepisu, nadto nigdy nie zrzekli się obywatelstwa polskiego; 2) prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy i uznanie, iż na mocy wskazanego przepisu ojciec wnioskodawcy z dniem 19 stycznia 1951 r. utracił obywatelstwo polskie w ślad za rodzicami, w sytuacji gdy skoro rodzice obywatelstwa nie utracili, a on sam również nie był narodowości ukraińskiej i nie podpadał pod zastosowanie pkt 2 wskazanego przepisu, nadto nigdy ani ojciec skarżącego ani rodzice w jego imieniu nie zrzekli się obywatelstwa polskiego; 3) prawa materialnego, tj. art. 13 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. z 1920 r. nr 7 poz. 44 ze zm.; dalej: u.o. z 1920 r.) w zw. z art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r. poprzez zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego przepisów obu tych ustaw, to jest uznanie, że na mocy u.o. z 1951 r., obywatelstwo utracili dziadkowie wnioskodawcy ze strony ojca, zaś na mocy ustawy z 1920 r. obywatelstwo utracił ich syn tj. ojciec strony /nie obowiązującej w dacie jego urodzenia/; 4) prawa materialnego, tj. art. 15 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z dnia 10 grudnia 1948 r.: "Każdy ma prawo do obywatelstwa. Nikt nie może być samowolnie pozbawiony obywatelstwa ani prawa do zmiany obywatelstwa" poprzez jego niezastosowanie w sprawie; 5) prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 Konwencji poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że dziadkowie skarżącego w dacie wejścia w życie wskazanej Konwencji mieli wyłącznie obywatelstwo radzieckie, a tym samym i ojciec skarżącego, w sytuacji gdy warunkiem zastosowania przepisów wskazanej Konwencji jest stwierdzenie, że dana osoba posiada obywatelstwo co najmniej dwóch państw; pośrednio zatem sąd I instancji przyznaje, że jeszcze w dacie 8 maja 1958 r. małoletni ojciec wnioskodawcy posiadał obywatelstwo polskie /a co za tym idzie obywatelstwo takie posiadać musieli i jego rodzice/, nadto sąd pomija milczeniem kwestie, czy dziadkowie skarżącego mieli jakąkolwiek świadomość wejścia tejże Konwencji w życie i co za tym idzie możliwość złożenia stosownego oświadczenia co do posiadanego obywatelstwa; 6) art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) polegające na braku wszechstronnego zebrania, a także rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w dowolnym przyjęciu, iż dziadkowie wnioskodawcy ze strony ojca dobrowolnie opuścili granice PRL w 1946 r. i z uwagi na ten fakt na mocy u.o. z 1951 r. obywatelstwo polskie utracili, w sytuacji gdy masowe przesiedlenia odbywające się na mocy zawartego w dniu 9 września 1944 r. w Lublinie Układu między PKWN a Rządem USRR w sprawie przesiedlenia ludności ukraińskiej z terytorium Polski do USRR i obywateli polskich z terytorium USRR do Polski nie miały nic wspólnego z dobrowolnością, zwłaszcza w odniesieniu do członków rodziny K., którzy zostali wywiezieni w IV turze przesiedleń i miało to miejsce w sposób przymusowy; 7) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na braku wszechstronnego zebrania, a także rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w dowolnym przyjęciu, iż dziadek i ojciec wnioskodawcy byli narodowości ukraińskiej, w sytuacji gdy etnicznie byli oni Polakami; a dziadek po matce, [...], mógłby również być uznawany za osobę narodowości żydowskiej; 8) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na braku wszechstronnego zebrania, a także rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w pominięciu dokumentów dotyczących narodowości i obywatelstwa dziadka wnioskodawcy pochodzące z Niemiec, gdzie wprost wskazywano na jego narodowość i obywatelstwo, jak również pominięcie dokumentów dot. przesiedlenia jego siostry, z których również wynika status rodziny, narodowość i obywatelstwo; 9) art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, co nastąpiło w drodze przyjęcia błędnego stanu faktycznego oraz dokonania niewłaściwej oceny zebranego materiału dowodowego; 10) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie przez sąd I instancji, iż organ II instancji rozpoznał sprawę należycie, podczas gdy organ nie dokonał wszechstronnych ustaleń co do meritum sprawy i przyjął, że rodzina skarżącego była narodowości ukraińskiej, co sprzeczne jest ze stanem faktycznym sprawy; 11) art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo nieprzeanalizowania w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wszystkich zarzutów skarżącego, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie; zasądzenie kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącego. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wnosi o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna nie jest usprawiedliwiona. Jako kluczowe, bowiem wpływające na zastosowanie przepisów prawa materialnego tj. art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r., należy uznać zarzuty naruszenia przepisów procesowych w zakresie rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego oceny. Jako podstawę prawną utraty obywatelstwa polskiego przez wstępnych skarżącego organy przyjęły art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r. zgodnie z którym obywatelem polskim nie jest osoba, która wprawdzie w dniu 31 sierpnia 1939 r. (fakt niekwestionowany) miała obywatelstwo polskie, jednak mieszkała stale za granicą i była narodowości m.in. ukraińskiej. Zasadniczą kwestią jest bowiem teza postawiona przez skarżącego, że jego przodkowie nie byli narodowości ukraińskiej lecz polskiej, stąd w/w przepis materialny nie mógł stanowić podstawy utraty obywatelstwa polskiego przez dziadka i ojca. Zdaniem NSA zarzuty mające na celu zakwestionowanie przyjętego stanu faktycznego nie są uzasadnione. Organ zgromadził wszystkie wymagane dowody i trafnie przyjął, że zarówno z dokumentów (akty stanu cywilnego), jak i okoliczności wyjazdu rodziny z terytorium RP (wykonanie układu między PKWN a Rządem USRR w sprawie przesiedlenia ludności ukraińskiej z terytorium Polski do USRR i obywateli polskich z terytorium USRR do Polski) wynika, że przodkowie strony tj. dziadek i ojciec byli narodowości ukraińskiej. Organy dysponowały zarówno dokumentami złożonymi przez stronę, która stosownie do art. 56 ust. 2 u.o. z 2009 r. jest obowiązana dołączyć́ wszelkie dokumenty potwierdzające dane i informacje zawarte we wniosku o stwierdzenie obywatelstwa, jak również pozyskanymi z urzędu. W szczególności należy zauważyć, że strona załączyła do wniosku przetłumaczony na język polski odpis aktu urodzenia swego, w którym wskazano narodowość jego ojca jako ukraińską, akt rejestracji małżeństwa dziadka z [...] (dziadek narodowości ukraińskiej), odpis aktu urodzenia dziadka (z adnotacją że jego ojciec, czyli pradziadek strony, był narodowości ukraińskiej), wyciąg z rejestru aktów stanu cywilnego aktu urodzenia ojca ze wskazaniem narodowości jego ojca, czyli dziadka jako Ukraińca, wyciąg z rejestru aktów stanu cywilnego aktu małżeństwa ojca strony ze wskazaniem narodowości jego ojca jako Ukraińca. Wszystkie złożone akty stanu cywilnego jednoznacznie i jednolicie wskazują, że zarówno dziadek, jak i ojciec strony byli narodowości ukraińskiej. To samo tyczy się skarżącego. Zgodnie z art. 3 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 594, dalej: p.a.s.c.) akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 1138 zd. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.) zagraniczne dokumenty urzędowe (a więc m.in. akty stanu cywilnego), mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi (vide także uchwała Sądu Najwyższego z 20 listopada 2012 r., sygn. akt III CZP 58/12, OSNC z 2013 r., nr 5, poz. 55). Co prawda narodowość nie jest elementem stanu cywilnego, niemniej stwierdzona w dokumencie urzędowym korzysta z ochrony wynikającej z art. 76 § 1 k.p.a. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, powinna tę okoliczność udowodnić (tak samo np. wyroki NSA: z 24 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 1980/23, z 22 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 433/23). Skarżący próbuje zaprzeczyć treści aktów stanu cywilnego poprzez treść dokumentów dotyczących narodowości dziadka pochodzących z Niemiec, jak również siostry dziadka. Dokumenty te jednak nie mają charakteru dokumentów urzędowych i nie korzystają z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenie zatem narodowości przodków w oparciu o akty stanu cywilnego było w pełni prawidłowe. Analiza całości materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) doprowadziła do słusznego wniosku, że rozbieżności w treści zgromadzonych dokumentów nie pozwalają na postawienie tezy, że wstępni cudzoziemca byli narodowości polskiej. Nie można w tym zakresie formułować domniemań, a ustalenia muszą być jednoznaczne. W niniejszej sprawie materiał dowodowy, który stanowił podstawę ustaleń faktycznych w sprawie o potwierdzenie obywatelstwa jest niespójny i niejednoznaczny. W takim wypadku organ dokonuje oceny poszczególnych dowodów, mając na uwadze zarówno ich rodzaj, jak i treść w aspekcie podlegających dowodzeniu faktów czy okoliczności. Zasadnie organ przydał moc dowodową aktom stanu cywilnego jako dokumentom urzędowym. Tym samym odmawiając miarodajności innym dokumentom (dokumenty z Niemiec i dotyczące siostry). Słusznie w oparciu o te akty poczyniono ustalenia faktyczne relewantne dla sprawy. Wynika z nich jednoznacznie, że przodkowie strony byli narodowości ukraińskiej. Kwestia warunków, w jakich dziadek opuszczał w 1946 r. granice RP (negowana kwestia dobrowolności wyjazdu) i przemieścił się na teren dzisiejszej Ukrainy pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Decydujące znaczenie ma opuszczenie terytorium RP na zasadach wynikających z układu z 9 września 1944 r. zawartego między Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad, który obejmował ewakuację obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski (tzw. układy republikańskie) i przyjęcie obywatelstwa radzieckiego z datą wjazdu na teren U.S.R.R. Jednocześnie wyjazd i nabycie obywatelstwa obcego nie oznacza, że nastąpiła z datą nabycia tego obywatelstwa utrata obywatelstwa polskiego. W dacie bowiem wyjazdu dziadka do U.S.R.R. obowiązywała u.o. z 1920 r. Zgodnie z jej art. 11 pkt 1 utrata obywatelstwa polskiego następowała przez nabycie obcego obywatelstwa, przy czym osoby obowiązane do czynnej służby wojskowej mogły nabyć obywatelstwo obce nie inaczej jak po uzyskaniu zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego, w przeciwnym razie wobec Państwa Polskiego nie przestaną być uważane za obywateli polskich. Ponieważ dziadek jako mężczyzna co do zasady podlegał służbie wojskowej, a nie ma dowodu, aby uzyskał zwolnienie od powszechnego obowiązku wojskowego, trafnie przyjęto, że do wejścia w życie u.o. z 1951 r. posiadał polskie obywatelstwo, co rozciągało się na jego dwuletniego syna, czyli ojca skarżącego. Oznacza to, że utrata obywatelstwa przez dziadka strony nastąpiła na mocy art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r. Prawidłowe ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że wstępni cudzoziemca byli narodowości ukraińskiej. Zgodnie z tym przepisem dziadek mieszkając stale poza granicami Polski utracił polskie obywatelstwo z mocy prawa z dniem wejścia w życie u.o. z 1951 r., czyli 19 stycznia 1951 r. Ustawa ta pełniła rolę prawnego instrumentu realizacji koncepcji jednolitego pod względem narodowym państwa. Przepis ten pozwalał na zastosowanie adekwatnego do danych warunków historycznych i ustrojowych instrumentu prawnej regulacji kształtowania struktury obywateli Państwa Polskiego. Przesłanki tworzenia się instytucji prawnych odnoszących się do pojęcia obywatelstwa pozostawały głównie w związku ze zmianami granic po II wojnie światowej oraz z nowymi zasadami ustrojowymi państwa (vide wyrok NSA z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 586/16). Wskutek zmiany granic następowała migracja obywateli państwa polskiego uzależniona od narodowości. W wypadku przodków strony jako osoby narodowości ukraińskiej zostały one ewakuowane na teren dzisiejszej Ukrainy. Jednocześnie u.o. z 1951 r. nie regulowała kwestii w jaki sposób utrata obywatelstwa przez ojca odnosiła skutek w zakresie obywatelstwa małoletniego dziecka (które nie żyło jeszcze w dacie relewantnej dla zagadnienia, tj. 31 sierpnia 1939 r.). O tyle bowiem należy przyznać rację skarżącemu, że o obywatelstwie ojca skarżącego nie mogła rozstrzygać u.o. z 1920 r. bowiem utraciła ona moc z dniem wejścia w życie u.o. z 1951 r. (art. 17 ust. 2 pkt 1). Konieczne jest zatem wywiedzenie statusu ojca z wykładni przepisów u.o. z 1951 r. Mianowicie dziecko mogło mieć obywatelstwo polskie wyłącznie, gdy oboje rodzice takowe posiadali lub gdy nie dokonali wyboru obcego obywatelstwa dla niego (gdy jedno nie było polskim obywatelem) – art. 6 pkt 1 oraz art. 8 u.o. z 1951 r. Dalej ustawa ta ustanawiała zasadę posiadania jednego obywatelstwa przez obywatela Polski. Tym samym obywatelstwo dziecka było trwale związane z obywatelstwem rodzica. Urodzony zatem w 1949 r. ojciec strony wraz ze swoim ojcem był traktowany na podstawie art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r. jako osoba, która nie jest obywatelem polskim. Okoliczność, że dziadkowie wnioskodawcy nigdy nie złożyli oświadczenia o zrzeczeniu się obywatelstwa polskiego, nie ma znaczenia w świetle jednoznacznego brzmienia art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r. Skoro dziadek i ojciec utracili obywatelstwo polskie z dniem wejścia w życie u.o. z 1951 r. i nie nabyli go ponownie, kwestia drugiej podstawy prawnej tej utraty - tj. art. 4 pkt 1 u.o. z 1951 r. - ma wtórne znaczenie. Utrata ta bowiem mogłaby mieć ewentualnie miejsce dopiero w 1958 r. (data Konwencji), gdy tymczasem dziadek i ojciec nie mieli już polskiego obywatelstwa, bowiem utracili je wcześniej na podstawie art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r. W tej sytuacji bez znaczenia dla sprawy okazały się zarzuty naruszenia art. 4 ust. 1 Konwencji. Przepisy tej Konwencji w powiązaniu z art. 4 pkt 1 u.o. z 1951 r. zostały przez organ II instancji i Sąd I instancji powołane jedynie ubocznie. Stwierdzono prawidłowo, że nawet gdyby stronie udało się podważyć spełnienie przesłanek utraty obywatelstwa przez przodków na podstawie art. 4 pkt 2 u.o. z 1951 r. (co nie miało miejsca, jak wykazano powyżej), to i tak nie mogłoby to doprowadzić do uznania, że strona posiada polskie obywatelstwo. Niemniej jednak chronologicznie utrata obywatelstwa polskiego nastąpiła w dacie wejścia w życie u.o. z 1951 r. i przepisy Konwencji w tej sytuacji faktycznej nie miały znaczenia dla obywatelstwa przodków skarżącego. Mając na uwadze powyższe, NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.