Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 1683/25

Wyrok NSA z 29 kwietnia 2026 r., II OSK 1683/25 – ochrona cudzoziemca

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
29 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Gdesz Sędzia del. WSA Grzegorz Antas (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 2147/24 w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 17 czerwca 2024 r. nr RdU-522-1/S/22 w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 stycznia 2025 r., IV SA/Wa 2147/24 oddalił skargę S. D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców (dalej: RdSU) z 17 czerwca 2024 r., nr RdU-522-1/S/22 w przedmiocie udzielenia ochrony międzynarodowej. W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) decyzją z 30 listopada 2022 r., nr DPU.420.1619.2022, działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 47 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1264 ze zm.), dalej: u.u.c.o., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego cudzoziemca, obywatela Federacji Rosyjskiej (dalej: FR) z 11 marca 2022 r. odmówił nadania mu statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej. W toku postępowania odwoławczego RdSU decyzją z 17 czerwca 2024 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, podzielając ustalenia przyjęte przez ten organ, które wskazują, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia nie będzie wiązać się ze zindywidualizowanym zagrożeniem dla cudzoziemca. Organ zauważył, że materiał dowodowy nie uprawdopodabnia, by skarżący miał być zagrożony prześladowaniem z powodu przekonań politycznych. Skarżący jest przeciwny wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Zamieszcza swoje wpisy na portalu [...], jednak, jak sam podkreślił podczas przesłuchania statusowego, nie miał w mediach społecznościowych wielu znajomych, przez co należy rozumieć, że nie prezentuje swoich poglądów na ten temat w taki sposób, by poglądy te mogły trafić do szerokiego grona odbiorców. Trudno więc uznać, że jego działalność jest znana władzom kraju pochodzenia. Organ odwoławczy w odniesieniu do obawy skarżącego przed wcieleniem go do wojska, na podstawie opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców, szczegółowo przeanalizował sposób odbywania służby wojskowej w FR. Stwierdził, że skarżący nie podlega już obowiązkowi odbycia służby wojskowej, bowiem ukończył 30 lat. Wobec powyższego cudzoziemiec nie wykazał zasadności obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych. Obawy artykułowane przez niego nie wyczerpują znamion przesłanek ustawowych oraz nie znajdują oparcia w aktualnej sytuacji panującej w FR. Zdaniem RdSU, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można mówić o żadnych zagrożeniach dla skarżącego. W toku postępowania nie zostało udowodnione, aby skarżący w przypadku powrotu do kraju pochodzenia był zagrożony rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy poprzez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, czy też poprzez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Odnosząc się do dowodów dołączonych do sprawy przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego, RdSU stwierdziła, że mają one charakter nieuwiarygadniający grożącego mu niebezpieczeństwa. W ocenie organu, skarżący celowo wytworzył wpisy na portalu społecznościowym, aby uwiarygodnić swoje obawy przed powrotem do kraju pochodzenia. Zagrożenia prześladowaniem czy doznaniem krzywdy nie uwiarygadnia również dowód przelewu na pomoc dla Ukrainy. Jest to egzemplifikacja postawy skarżącego wobec wojny rosyjsko-ukraińskiej, niemniej nie można jej uznać za okoliczność wpływającą na przyznanie mu ochrony międzynarodowej. Wpłata ta została dokonana już po przyjeździe na terytorium Polski. Uzasadnionych obaw przed prześladowaniem albo doznaniem poważnej krzywdy, w ocenie RdSU, nie uwiarygadniają także prywatne rozmowy skarżącego na komunikatorach ze znajomymi oraz twierdzenia, iż jedna z osób miała pisać donosy na skarżącego w związku z jego działalnością na portalu [...]. RdSU stanęła na stanowisku, że okoliczności te zostały wykreowane celem uwiarygodnienia grożącego skarżącemu niebezpieczeństwa ze względu na jego działalność w internecie, która rozpoczęła się dopiero po wyjeździe cudzoziemca z kraju. Podobne zastrzeżenia RdSU sformułowała w odniesieniu do dowodu mającego być nagraniem z Federalnej Służby ds. Nadzoru w Sferze Łączności, Technologii Informacyjnych i Komunikacji Masowej. Nie uwzględniając skargi wniesionej przez skarżącego, Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja RdSU nie narusza prawa. W ocenie Sądu, organ administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny, w konsekwencji zaś prawidłowo orzekł o braku podstaw do przyznania skarżącemu ochrony międzynarodowej – zarówno statusu uchodźcy, jak też ochrony uzupełniającej. Sąd I instancji zauważył, że powodem ubiegania się przez skarżącego o ochronę międzynarodową jest obawa przed wcieleniem go siłą do wojska i zmuszeniem do walki przeciwko Ukrainie, a także niepopieranie reżimu Putina oraz jego polityki przeciwko Ukrainie, o czym nie może głośno i otwarcie mówić, gdyż jest to w jego kraju zabronione (a swoje poglądy cudzoziemiec prezentował na portalach społecznościowych). Skarżący zwrócił również uwagę na okoliczność, że jego dziewczyna pochodzi z Ukrainy, a z powodu jego pochodzenia nie będzie mógł do niej pojechać. Odnosząc się do powyższego, Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał ani nie uprawdopodobnił w trakcie postępowania żadnych istotnych faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie lub które mogłyby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. W szczególności cudzoziemiec nie uczestniczył w działaniach wojennych, nie należał do żadnej partii politycznej ani innej organizacji, nie angażował się w żadną działalność społeczno-polityczną. Nigdy także, co wynika ze złożonego przez niego oświadczenia, nie stawiano mu żadnych zarzutów, które świadczyłyby o tym, że znajduje się w kręgu osób podejrzewanych o jakąkolwiek wrogą działalność przeciwko władzom kraju pochodzenia. Podkreślana przez skarżącego okoliczność, że wyrażał swoje poglądy na portalach społecznościowych została, zdaniem Sądu, prawidłowo oceniona przez orzekające w sprawie organy jako niewystarczająca dla objęcia skarżącego ochroną międzynarodową. W ocenie Sądu I instancji, ustaleń tych nie mogą podważyć argumenty przywoływane przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze. Zdaniem Sądu, organy obu instancji w dostatecznym stopniu przeanalizowały także ewentualną kwestię, czy po powrocie do kraju pochodzenia skarżący może zostać przymusowo wcielony do armii rosyjskiej i skierowany do udziału w walkach w Ukrainie, opierając swoje wnioski na opracowaniu Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Skarżący złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 80, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), dalej: k.p.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że organ II instancji dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, bez wszechstronnej analizy stanu faktycznego i sytuacji w kraju pochodzenia, w tym: a) dokonanie dowolnego stwierdzenia, że skarżący celowo zamieścił wpisy w mediach społecznościowych i dokonał wpłat na rzecz sił zbrojnych Ukrainy, aby uzyskać ochronę w Polsce, przy czym kluczową jest ocena tego faktu w powiązaniu z krytycznym podejściem skarżącego do władz rosyjskich jeszcze przed opuszczeniem kraju pochodzenia (okoliczność niekwestionowana przez organy) oraz informacjami, że za tego rodzaju poglądy i działania władze dopuszczają się względem obywateli krzywdzących działań; organy celowo odwróciły uwagę od istoty problemu, umniejszając znaczenie okoliczności, że skarżący publicznie wyraził swoje antyrosyjskie przekonania, jednocześnie zachęcając do niesienia pomocy Ukrainie i sam udzielając takiej pomocy; b) z jednej strony organ nie kwestionuje, że do osób zagrożonych krzywdzącymi działaniami w razie powrotu do Rosji należą obywatele FR, którzy podważają zasadność rosyjskiej agresji na Ukrainę, wskazują wprost na to, że na Ukrainie trwa "wojna" a nie "operacja specjalna", oraz osoby wypowiadające się negatywnie o armii rosyjskiej, przede wszystkim o działaniach rosyjskich żołnierzy na terytorium Ukrainy, a przy wydaniu rozstrzygnięcia umniejsza znaczenie indywidualnych okoliczności dotyczących skarżącego, tj. jego postawę wskazującą, że wprost mówi on o sytuacji na Ukrainie, że jest to wojna, inwazja sił rosyjskich na Ukrainę, zachęca do niesienia pomocy Ukrainie i sam takiej pomocy udziela, a tym samym, że należy zaliczyć go do grupy osób, które są szczególnie zagrożone krzywdzącymi działaniami ze strony władz rosyjskich, tym bardziej, że jak wynika z należycie ocenionego materiału dowodowego - służby zaczęły się nim interesować; c) uznanie, że okoliczność przymusowego wcielenia skarżącego do wojska oraz wysłania go do walk na terytorium Ukrainy należy uznać za nieuprawdopodobnioną, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało uznaniem przez Sąd I instancji, że skarżący nie spełnia przesłanek do objęcia ochroną międzynarodową oraz oddaleniem skargi; 2) art. 80, art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 2 u.u.c.o. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że RdSU jedynie pobieżnie odniosła się do dodatkowych dowodów i oświadczeń zgłoszonych przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego, co było wynikiem uznania, że skarżący celowo je wykreował w trakcie pobytu w Polsce, aby uzyskać ochronę międzynarodową, które to stanowisko organ zajął, nie dokonując analizy art. 17 ust. 2 u.u.c.o., co miało istotny wpływ na wynik spraw i skutkowało uznaniem przez Sąd I instancji, że skarżący nie spełnia przesłanek do objęcia ochroną międzynarodową oraz oddaleniem skargi; 3) art. 42 u.u.c.o. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że organ w sposób nieprawidłowy nie zastosował przepisów art. 42 u.u.c.o. jakkolwiek zachodziły przesłanki ustawowe, o których mowa w ww. przepisach prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało uznaniem przez Sąd I instancji, że skarżący nie spełnia przesłanek do objęcia ochroną międzynarodową oraz oddaleniem skargi; 4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 43 pkt 1 u.u.c.o. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie przez Sąd I instancji, że organ uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom w sytuacji, gdy RdSU: a) nie dokonała wszechstronnych ustaleń, jak są traktowani obywatele FR w razie powrotu (niedobrowolnego) do Rosji, którzy stracili związki z tym krajem, oraz czy ta grupa osób nie jest poddawana/narażona na krzywdzące działania ze strony społeczeństwa i władz rosyjskich, b) nie dokonała wszechstronnych ustaleń, czy pomimo oficjalnego stanowiska władz obywatele Rosji nie są zmuszani do odbycia służby wojskowej i udziału w działaniach zbrojnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało uznaniem przez Sąd I instancji, że skarżący nie spełnia przesłanek do objęcia ochroną międzynarodową oraz oddaleniem skargi; 5) art. 15 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie przez Sąd instancji, że organ uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom wynikającym z ww. przepisów prawa w sytuacji, gdy organ ograniczył się tylko do pobieżnej kontroli decyzji organu I instancji, bez samodzielnego ponownego rozpoznania sprawy "od nowa", co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało uznaniem, że skarżący nie spełnia przesłanek do objęcia ochroną międzynarodową i oddaleniem skargi; 6) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów niniejszej sprawy przez Sąd I instancji, w których są wątpliwości, i w których ustalenia organu są odmienne od wniosków i twierdzeń skarżącego, bądź zostały pominięte przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, powielenie stanowiska organu bez należytego odniesienia się do stanowiska prezentowanego przez skarżącego, brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi i argumentacji powołanej celem uzasadnienia zarzutów, co miało istotny wpływ, gdyż skutkowało oddaleniem skargi; 7) art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.u.c.o. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy; 8) art. 15 pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 u.u.c.o. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie spełnia przesłanek do udzielenia mu ochrony uzupełniającej. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji RdSU oraz poprzedzającej ją decyzji SUdSC, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta przez skarżącego na usprawiedliwionej podstawie. W skardze kasacyjnej zasadnie postawiono Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem zastrzeżenia skarżącego dotyczące niedokonania przez Sąd I instancji kontroli sądowej zaskarżonej decyzji RdSU w sposób potwierdzający, iż oceną Sądu zostały objęte wszystkie istotne aspekty rozpatrzonej przez organ sprawy, w tym podniesione przez skarżącego zarzuty mające podważyć legalność decyzji z 17 czerwca 2024 r. Wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a. wymóg wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia powinien dowodzić, że sąd rozpatrzył sprawę z należytą starannością, po przeanalizowaniu wszystkich istotnych kwestii, konfrontując zarzuty zamieszczone w skardze z ustaleniami i stanowiskiem organu oraz z materiałem dowodowym sprawy. W sprawach o udzielenie ochrony międzynarodowej, ze względu na ich specyfikę, standard kontroli sądowoadministracyjnej musi być szczególnie wnikliwy. W świetle art. 10 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32 z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej – wersja przekształcona (Dz. U. UE.L z 2013 r. nr 180, s. 96), państwo członkowskie jest zobowiązane zapewnić, aby decyzja organu rozstrzygającego w sprawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej była podejmowana po odpowiednim rozpatrzeniu, a wnioskodawca miał prawo do skutecznego środka zaskarżenia przed sądem pierwszej instancji, który zapewnia pełne rozpatrzenie ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych (art. 46 ust. 1 i 3). Zauważyć trzeba, że istota zarzutów skargi kasacyjnej jest tożsama z treścią zarzutów uprzednio podniesionych w skardze do Sądu I instancji i zasadza się na wskazywaniu, że RdSU nie dokonała prawidłowej oceny przedstawionych w toku postępowania odwoławczego dowodów w zakresie, w jakim potwierdzać one miałyby niebezpieczeństwo grożące skarżącemu w razie powrotu do kraju pochodzenia z uwagi na posiadane przez niego przekonania polityczne. W skardze kasacyjnej trafnie wskazuje się, że Sąd I instancji nie poddał powyższej kwestii merytorycznej kontroli, albowiem ten fragment uzasadnienia wyroku, którego przedmiotem jest prawidłowość poczynienia przez RdSU w opisanym zakresie ustaleń kształtujących zastosowanie w sprawie art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 4 u.u.c.o., ograniczony został wyłącznie do wskazania, że okoliczności podniesione przez skarżącego są "niewystarczające" dla objęcia go ochroną międzynarodową. Brak jakiegokolwiek rozwinięcia tejże oceny nie pozwala poznać racji, którymi kierował się Sąd I instancji, a w konsekwencji uniemożliwia poddanie motywów wyroku w powołanym zakresie weryfikacji przez Naczelny Sąd Administracyjny pod kątem ich prawidłowości w sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej, podobnie jak we wniesionej skardze, zaznaczone zagadnienie stanowi kluczowy przedmiot sporu. Spod analizy Sądu I instancji wyłączone zostały twierdzenia skarżącego odwołujące się do charakteru podejmowanych przez niego działań, w tym złożone przy piśmie z 14 marca 2024 r. oświadczenie mające wskazywać szczegółowe powody żywionej obawy przed prześladowaniem, któremu towarzyszył dowód z zapisu dźwięku utrwalonego na nośniku danych (płyta CD) z rozmowy telefonicznej, która miała się odbyć [...] pomiędzy skarżącym a funkcjonariuszem Federalnej Służby ds. Nadzoru w Sferze Łączności, Technologii Informacyjnych i Komunikacji Masowej ("Roskomnadzor"), tj. federalnego organu wykonawczego odpowiedzialnego za monitorowanie, kontrolowanie i cenzurowanie rosyjskich środków masowego przekazu. Przypomnieć należy, że skarżący zwrócił uwagę w skardze na wykrycie przez tenże organ formułowanych przez niego w sieciach społecznościowych wypowiedzi skierowanych przeciwko polityce władz FR, co ma uwiarygadniać grożące skarżącemu niebezpieczeństwo w razie powrotu do kraju pochodzenia. Z powyższym organ odwoławczy się nie zgodził, wskazując w zaskarżonej decyzji na brak dowodów na prowadzone przeciwko cudzoziemcowi śledztwo lub postawienie zarzutów karnych, a także konieczność traktowania przedstawionego dowodu jako "niezwykle wątpliwego" m.in. wobec tego, że skarżący, przebywając w Polsce, w dalszym ciągu posługuje się rosyjskim numerem telefonu, co ma podawać w wątpliwość wiarygodność jego twierdzeń o zagrożeniu ze strony aparatu państwa rosyjskiego. Sąd I instancji nie wskazał powodów nakazujących potwierdzić prawidłowość powyższych wniosków, które zostały sformułowane, co należy zauważyć, w odniesieniu do dokumentów przedstawionych przez cudzoziemca w języku obcym. Wypowiedź Sądu I instancji pominęła też konieczność odniesienia się do kwestii prawidłowości stanowiska RdSU wskazującego na celowe "wykreowanie" przez skarżącego w trakcie pobytu w Polsce zdarzeń uzasadniających udzielenie mu ochrony międzynarodowej, pomimo że w złożonej skardze skarżący przedstawił powody, które nie pozwalały, jego zdaniem, zgromadzonego materiału dowodowego ocenić w tenże sposób. Powyższe zaniechanie łączyło się z brakiem wypowiedzenia się przez Sąd I instancji co do tego, w jakim zakresie wskazana okoliczność, w świetle art. 17 ust. 2 u.u.c.o., którego naruszenie skarżący również zarzucił RdSU w skardze, powinna rzutować na wynik sprawy w przedmiocie udzielenia ochrony międzynarodowej. Przypomnienia w tym kontekście wymaga, że na gruncie art. 5 dyrektywy 2011/95 z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz. U. UE.L. z 2011 r. nr 337, s. 9), który reguluje kwestię potrzeby ochrony międzynarodowej powstałej po przybyciu do państwa członkowskiego (uchodźca sur place), przyjmuje się, że podstawą uzasadnionej obawy przed prześladowaniami mogą być nie tylko wydarzenia, które miały miejsce po opuszczeniu przez wnioskodawcę kraju pochodzenia, lecz także działalność, w jaką wnioskodawca zaangażował się po opuszczeniu wspomnianego kraju nawet, jeżeli działalność ta nie stanowi wyrazu i kontynuacji przekonań lub poglądów posiadanych w kraju pochodzenia. Powoływanie się na ryzyko prześladowania z powodu okoliczności wywołanych celowo przez samego wnioskodawcę po opuszczeniu kraju pochodzenia jest problemem prawnym, odnośnie do którego Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odnosił się już w swoim orzecznictwie (por. wyrok TSUE z 29 lutego 2024 r., C-222/22, Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl, EU:C:2024:192, pkt 28-35). O ile w wyroku Sąd I instancji w wystarczający sposób omówił, dlaczego obawy skarżącego przed wcieleniem do sił zbrojnych FR i skierowaniem do walk na Ukrainie w warunkach konfliktu zbrojnego, podczas którego naruszane jest prawo międzynarodowe, nie znajdują potwierdzenia w przyjętych zasadach rekrutacji do tychże oddziałów, ocenianych z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji cudzoziemca, o tyle wskazane nieprawidłowości dotyczące konstrukcji uzasadnienia orzeczenia ze względu na swój charakter nie mogły zostać przez Naczelny Sąd Administracyjny ocenione podobnie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w aspekcie podniesionych istotnych zarzutów naruszenia prawa procesowego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 136 i art. 107 § 3 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1-2 u.u.c.o.) nie poddaje się bowiem kontroli instancyjnej. Z tego powodu konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Informacje o sprawie

Data wpływu
11 lipca 2025
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/ Jacek Chlebny /przewodniczący/ Mirosław Gdesz

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny