II OSK 1653/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 859/13 w sprawie ze skargi J. P. na zarządzenie zastępcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu wójta postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

W dniu 16 kwietnia 2014 r. J. P. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 859/13 oddalającego jego skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie wygaśnięcia mandatu wójta. W dniu 12 sierpnia 2014 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego – radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu 30 lipca 2014 r. wypowiedział pełnomocnictwo swojemu dotychczasowemu pełnomocnikowi z wyboru z uwagi na to, że nie mógł on reprezentować go osobiście na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 22 sierpnia 2014 r. Bezskuteczne też okazały się próby ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego. Skarżący wskazał, że podjęte przez niego starania w celu zatrudnienia nowego pełnomocnika nie przyniosły rezultatu, z uwagi na wynagrodzenie pełnomocników za tego rodzaju usługi, którego wysokość przewyższa jego możliwości finansowe. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 14 sierpnia 2014 r. skarżący został wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu w dniu 10 września 2014 r. wskazał, iż żądane przez poszczególne kancelarie prawne wynagrodzenie za reprezentowanie jego interesów w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (kwota ok. 10 000 zł) przewyższa jego możliwości finansowe. Skarżący wskazał, że z powodu przewlekłej choroby przebywa często na zwolnieniu lekarskim, co powoduje obniżenie jego dochodów do 80 %. W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach skarżący wskazał, że posiada dom o powierzchni 165 m2, działkę budowlaną pod domem mieszkalnym 0,11 ha, nieruchomość rolną o powierzchni 0,96 ha, środki pieniężne w kwocie 148 000 zł, samochód Hyundai i 30 classic. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i uzyskuje dochód ze stosunku pracy w kwocie 9293,39 zł miesięcznie, a żona – dochód z emerytury w kwocie 1111,74 zł. Ich łączny miesięczny dochód wynosi 10 405,13. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowej sytuacji, gdy ograniczone możliwości finansowe strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że z podanych przez skarżącego we wniosku informacji o jego stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach wynika, że jest on w stanie ponieść we własnym zakresie koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika celem reprezentowania go na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, uzyskuje dochód ze stosunku pracy w kwocie 9293,39 zł miesięcznie, a żona – dochód z emerytury w kwocie 1111,74 zł. Ich łączny miesięczny dochód wynosi 10 405,13. Ponadto skarżący posiada zgromadzone środki pieniężne w kwocie 148 000 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dochody skarżącego (nawet okresowo pomniejszone w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim) oraz posiadane przez niego oszczędności są na tyle wysokie, że ma on możliwość poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie wykazał poza tym żadnych ponoszonych przez siebie wydatków, które miałyby istotny wpływ na jego sytuację finansową. Należy również zaznaczyć, że podany przez skarżącego koszt usługi prawniczej polegającej na reprezentowaniu strony w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, które na tym etapie postępowania faktycznie sprowadzałoby się do wystąpienia w imieniu skarżącego na rozprawie przed tym Sądem jest zawyżony. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest również fakt, iż w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Pełnomocnik ten wniósł również w jego imieniu skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 859/13 i reprezentował go w postępowaniu kasacyjnym do dnia zawiadomienia Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, tj. do dnia 14 sierpnia 2014 r. Skarżący miał więc do tej pory możliwość poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, a – jak wynika z treści oświadczenia o wypowiedzeniu pełnomocnictwa (k.130) - pełnomocnictwo zostało wypowiedziane w dniu 30 lipca 2014 r. nie ze względów finansowych, lecz z uwagi na brak możliwości osobistego reprezentowania skarżącego przez tego pełnomocnika na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2014 r. Mając na uwadze te wszystkie okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.