II OSK 1578/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Anna Szymańska (sprawozdawca) Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Zychora po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. i M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 60/23 w sprawie ze skargi J. G. i M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 28 listopada 2022 r. nr SKO.41/2353/LI/2022 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 60/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA w Lublinie, sąd wojewódzki, sąd pierwszej instancji) po rozpoznaniu skargi J. G. oraz M. M. (dalej: wnioskodawcy, skarżący, skarżący kasacyjnie) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej: Kolegium, SKO) z 28 listopada 2022 r. nr SKO.41/2353/LI/2022 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Lublinie z 31 sierpnia 1964 r. nr BUA-I-1245/64 (dalej: decyzja z 31 sierpnia 1964 r., decyzja organu pierwszej instancji) odmówiono T. G. zgody na lokalizację szczegółową budynku mieszkalnego na działce [...] oznaczonej w księdze wieczystej nr [...] położonej w rejonie [...]. T. G. odwołał się od tej decyzji. Następnie, decyzją z 12 listopada 1964 r. nr BUA.I-4a/597/64 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie (dalej: decyzja 12 listopada 1964 r.) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że teren na którym położona jest działka, objęty jest decyzją o lokalizacji szczegółowej dla UMCS pod ogród botaniczny i nie jest przeznaczony pod budownictwo indywidualne. Wnioskiem z 17 grudnia 2021 r. skarżący wystąpili o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 12 listopada 1964 r.. Podstawę wznowienia postępowania stanowił art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) tj. wnioskodawcy dowiedzieli się o okoliczności oparcia powyższej decyzji na fałszywych dowodach, co miało miejsce na podstawie opinii architektoniczno-budowlanej z 14 grudnia 2021 r. wydanej przez mgr inż. arch. W. W. (dalej: opinia z 14 grudnia 2021 r.). Wyjaśnili, że z powyższego opracowania wynika, że przedmiotowa działka znajdowała się poza terenem przeznaczonym na ogród botaniczny. Kolegium, postanowieniem z 9 maja 2022 r. nr SKO.41/371/LI/2022 odmówiło wznowienia postępowania. Wyjaśniono, że okoliczność lokalizacji działki [...] poza terenem zajętym pod Ogród Botaniczny UMCS była podnoszona przez strony w postępowaniu dotyczącym odmowy stwierdzenia nieważność decyzji z 31 sierpnia 1964 r. Tym samym, strony powoływały się na powyższą okoliczność wielokrotnie już przed opinią z 14 grudnia 2021 r. Dlatego też nie uznano, że o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania w niniejszej sprawie strony dowiedziały się w grudniu 2021 r. Podano, że pomimo ustania karalności ewentualnego przestępstwa popełnionego przy wydawaniu orzeczenia, to okoliczność popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji z 12 listopada 1964 r. jest niemożliwa do ustalenia. Dalej, że fakt ten nie wynika z przedstawionej opinii z 14 grudnia 2021 r., która zdaniem stron jest kluczowym dowodem dla wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.. Z tych też względów, mając na uwadze niedochowanie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. oraz oczywistość braku związku przyczynowego między powołaną przesłanką wznowienia a wydaną decyzją, Kolegium odmówiło wznowienia postępowania. Kolegium, postanowieniem z 28 listopada 2022 r. utrzymało w mocy własne rozstrzygnięcie. Wskazano, że głównym powodem odmowy wznowienia postępowania jest uchybienie przez wnioskodawców miesięcznemu terminowi z art. 148 § 1 k.p.a.. Podniesiono, że nie zaszła w sprawie przesłanka do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Ponadto, w sprawie nie miały zastosowania uregulowania zawarte w art. 145 § 2 i § 3 k.p.a. WSA w Lublinie we wskazanym na wstępie wyroku z 13 kwietnia 2023 r. stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. W pierwszej kolejności wskazano, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i dowody zgromadzone w aktach sprawy, w tym także te dotyczące uwarunkowań prawnych i faktycznych, w których wydana została objęta wnioskiem o wznowienie postępowania decyzja o odmowie zgody na wydanie decyzji o lokalizacji szczegółowej na budowę budynku mieszkalnego. W ocenie sądu wojewódzkiego ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Bowiem wynikają z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu postanowienia dowodów. Wyjaśniono, że większość dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń, to dowody w postaci dokumentów urzędowych, których prawdziwość w żaden sposób nie została podważona. W szczególności bez wpływu na oceny i ustalenia organu pozostają dokumenty załączone do skargi. Sąd pierwszej instancji, podzielił ustalenia organu, że wnioskodawcy nie wykazali w żadnym stopniu przywoływanej przez siebie podstawy wznowienia postępowania, jak też, że niezależnie od tego, nie zachowali również miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.. Wyjaśniono, że decyzja o ustaleniu lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 7 poz. 47; dalej: ustawa z 1961 r. lub u.p.p.), miała charakter tożsamy z aktualnym ustaleniem warunków zabudowy, a nie pozwoleniem na budowę. Zatem przyjęto, że wskutek zaistniałych zmian w prawie materialnym i strukturze administracji publicznej, właściwość w tego rodzaju sprawach przeszła na organy wykonawcze gmin, w stosunku do których organem wyższego stopnia pozostają samorządowe kolegia odwoławcze (art. 17 pkt 1 k.p.a.). Z tych względów przyjęto, że SKO w Lublinie było organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżących o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 12 listopada 1964 r. dotyczącą niewyrażenia zgody na wydanie decyzji o lokalizacji szczegółowej na budowę domu mieszkalnego na działce w rejonie [...]. WSA w Lublinie stwierdził dalej, że wniosek o wznowienie postępowania nie jest zasadny, bowiem nie wykazano, by decyzja lokalizacyjna z 12 listopada 1964 r. wydana została na podstawie sfałszowanych dowodów. Wyjaśniono, że brak orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego fakt fałszerstwa dowodów, na podstawie których wydano decyzję lokalizacyjną z 12 listopada 1964 r., wyklucza możność wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Podano, że wynikająca z art. 145 § 2 k.p.a. możliwość wznowienia postępowania jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, zachodzi tylko wówczas gdy sfałszowanie dowodu ma charakter oczywisty. W ocenie sądu pierwszej instancji fakt sfałszowania dowodów, na podstawie których wydano decyzję lokalizacyjną z 12 listopada 1964 r. nie miał charakteru oczywistego, co wykluczało możność wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 2 k.p.a. Następnie, podniesiono że w sprawie nie została spełniona również przesłanka z art. 145 § 3 k.p.a. Wyjaśniono, że w tym przypadku konieczne jest wykazanie, że do takiego przestępstwa doszło, a jedynie z uwagi na przedawnienie jego karalności, postępowanie przed sądem lub innym organem w przedmiocie pociągnięcia sprawcy czynu karalnego do odpowiedzialności karnej nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. W ocenie sądu wojewódzkiego, dokonanie przez organ nieprawidłowych ustaleń faktycznych lub prawnych nie jest tożsame z popełnieniem przestępstwa, ze względu na brak zamiaru popełnienia czynu przestępczego, a więc brak winy umyślnej. Ponadto z okoliczności ujawnionych w sprawie nie wynika, by decyzja lokalizacyjna z 12 listopada 1964 r. wydana została na podstawie nieprawidłowych ustaleń faktycznych lub prawnych. Wyjaśniono, że odmawiając decyzją z 12 listopada 1964 r. ustalenia lokalizacji szczegółowej dla budowy domu mieszkalnego powołano się jedynie na fakt objęcia tego terenu decyzją o lokalizacji szczegółowej dla UMCS pod ogród botaniczny. Dalej, że kwestionowana w sprawie decyzja lokalizacyjna z 12 listopada 1964 r. nie odwoływała się do lokalizacji ogólnej (decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z 2 czerwca 1951 r. dotycząca parku i ogrodu botanicznego UMCS), lecz do wydanej decyzji o lokalizacji szczegółowej, a więc do całkowicie innego aktu niż ten objęty zaświadczeniem z 2 czerwca 1951 r. WSA w Lublinie podzielił w całości i przyjął za własne ustalenia i oceny, zawarte w wyroku z 30 września 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 239/21 w sprawie, która dotyczyła tego samego rozstrzygnięcia i tej samej działki [...]. Sąd pierwszej instancji podał, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie odnaleziono decyzji (zaświadczenia) o lokalizacji szczegółowej ogrodu botanicznego z 7 czerwca 1960 r., to jednak fakt istnienia takiej decyzji (zaświadczenia) wynika niewątpliwie z innego istniejącego dokumentu w postaci wytycznych urbanistycznych z 1963 r. dla ogrodu botanicznego UMCS. Skoro więc decyzja lokalizacyjna z 12 listopada 1964 r. odwoływała się do wydanej decyzji o lokalizacji szczegółowej, a w tym czasie oprócz ewentualnych decyzji o lokalizacji ogólnej, istniała co najmniej decyzja o lokalizacji szczegółowej z 7 czerwca 1960 r., to powyższe wyklucza możność uznania, że kwestionowana decyzja wydana została na podstawie nieprawidłowych ustaleń faktycznych lub prawnych. Tym samym, nie można również przyjąć, by decyzja lokalizacyjna z 12 listopada 1964 r. wydana została na podstawie sfałszowanych dowodów. Na zakończenie podano, że w sprawie lokalizacji ogrodu botanicznego UMCS w Lublinie wydawane były liczne dokumenty, w tym także decyzje lokalizacyjne, które w różny sposób określały granice obszaru przeznaczonego pod jego realizację. W ocenie sądu wojewódzkiego, nawet nieprawidłowego ustalenia granic takiego obszaru jako przesłanki do wydania decyzji administracyjnej nie można per se kwalifikować w kategoriach sfałszowania dowodu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Niezależnie od powyższego stwierdzono, że wnioskodawcy nie zachowali miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Wyjaśniono, że okoliczności zawarte w opinii z 14 grudnia 2021 r. były znane skarżącym i przez nich podnoszone przed 29 stycznia 2021 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli wnioskodawcy, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1.1 art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności postanowienia pomimo rozpatrzenia sprawy w postępowaniu przedsądowym przez organ niewłaściwy; 1.2 art. 145 § 1 pkt 1 ppkt b p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący uchybili miesięcznemu terminowi na wniesienie podania o wznowienie postępowania, podczas gdy opóźnienie było spowodowane oczekiwaniem na uzyskanie urzędowej informacji od organu planowania; 1.3 art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79a § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie za własne ustaleń Kolegium pomimo braku uzyskania własnego materiału dowodowego, nierozpoznania dowodów dostarczonych przez skarżących i powoływanie się na dowody z innego postępowania, nie włączone do akt tej sprawy; 1.4 art. 145 § 1 pkt 1 ppkt b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że "fakt sfałszowania dowodów, na podstawie których wydano decyzję lokalizacyjną z 12 listopada 1964 r., nie ma charakteru oczywistego" podczas, gdy skarżący konsekwentnie udowodnili, że wszystkie decyzje lokalizacyjne dotyczące przedmiotowego terenu utraciły ważność z mocy prawa a świadome, późniejsze posługiwanie się nimi przy akcie notarialnym stanowiącym zakończenie postępowania wywłaszczeniowego, można ocenić jako celowe posłużenie się nieważnym dokumentem w celu wprowadzenia w błąd strony czynności prawnej (osoby wywłaszczanej) co do faktu stwierdzonego tym dokumentem; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie: 2.1 art. 31 ust. 1 u.p.p. poprzez pominięcie ustalenia położenia i przeznaczenia przedmiotowej działki według obowiązującego wówczas Ogólnego Planu Kierunkowego miasta Lublina z 1959 r.; 2.2 § 23 i 24 ust. 1 pkt 1 Zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do spraw Urbanistyki i Architektury z 29 lipca 1957 r. - Przepisy o lokalizacji inwestycji (M.P. 1957.67.408 z 21 sierpnia 1957 r. w wersji obowiązującej od 30 lipca 1959 r. do 12 sierpnia 1961 r.) poprzez stwierdzenie, że utrata mocy prawnej zaświadczenia o lokalizacji ogólnej wydanego w 1951 r. nie miała wpływu na wydanie decyzji o lokalizacji szczegółowej z 7 czerwca 1960 r., podczas gdy z powołanych przepisów wynika, że inwestor zwracając się do właściwego architekta terenowego o wydanie lokalizacji szczegółowej składał założenia inwestycji zawierające ustalenie lokalizacji ogólnej; 2.3 § 223 ust. 1 pkt a i 228 ust. 1 Instrukcji o Zasadach Sporządzania i Zatwierdzania Dokumentacji Technicznej dla Inwestycji Nr 20 zatwierdzonej Zarządzeniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego Nr 104 z 3 maja 1950 r. w sprawie zasad sporządzania i zatwierdzania dokumentacji technicznej dla inwestycji poprzez stwierdzenie, że "utrata mocy prawnej zaświadczenia o lokalizacji ogólnej z 2 czerwca 1951 r. nie skutkowała wyeliminowaniem z obrotu prawnego samej decyzji o lokalizacji ogólnej. " podczas gdy z w/wym. Instrukcji wynikało, że w ówczesnym stanie prawnym jedynym dokumentem potwierdzającym uzyskanie lokalizacji było zaświadczenie lokalizacyjne; 2.4 art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 31 ust. 1 u.p.p. poprzez przyjęcie, że lokalizacja szczegółowa z 7 czerwca 1960 r. stanowiła podstawę odmowy udzielenia zgody na budowę domu, podczas gdy działka ta była działką budowlaną z urządzoną księgą wieczystą i do czasu zmiany planu zagospodarowania z 1959 r. nie mogła być objęta decyzją o lokalizacji na budowę ogrodu botanicznego; 2.5 art. 5 Ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez przyjęcie, że lokalizacja szczegółowa z 7 czerwca 1960 r. mogła stanowić podstawę odmowy udzielenia zgody na budowę domu, podczas gdy byłoby to niezgodne z zasadą rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należało podkreślić, że skarżący wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z 12 listopada 1964 r. Przepisy k.p.a. nie zawierają analogicznego przepisu, jaki został wprowadzony odnośnie do innego postępowania nadzwyczajnego, czyli nieważnościowego (art. 158 § 3 k.p.a.). Jednoznaczny sposób zredagowania przez ustawodawcę przepisu art. 158 § 3 k.p.a. uniemożliwia bowiem wnioskodawcy po upływie 30 lat żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego, a w konsekwencji także uzyskanie decyzji stwierdzającej nieważność kontrolowanej decyzji lub stwierdzającej wydanie takiej decyzji z naruszeniem prawa. W przypadku natomiast wznowienia postępowania, organ nie jest ograniczony żadnym bezwzględnym terminem, który wyłącza uzyskanie decyzji mogącej skutkować uchyleniem ostatecznej decyzji i rozstrzygnięciem sprawy na nowo co do istoty. Oznacza to możliwość ingerencji w decyzję, która jak w tym wypadku, została wydana około 60 lat temu. Powyższe jednak wiąże się ze zmianami zarówno instytucji, modeli inwestycyjnych, jak również z gruntownymi zmianami w strukturze organów administracji publicznej. Odnośnie do ostatniej kwestii, to jako bezzasadny należało uznać zarzut, że w sprawie orzekał organ niewłaściwy rzeczowo. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W przypadku naruszenia przepisów o właściwości decyzja jest nieważna (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stanowisko skarżących kasacyjnie jest błędne. Zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. organem właściwym w sprawie wznowienia jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. W tym wypadku byłoby to Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie, który to jako organ jednolitej władzy państwowej w województwie nie występuje od 1990 r. w strukturze organów administracji publicznej. W takim wypadku właściwość rzeczową organu do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia. Jak już NSA wypowiedział się w sprawie pod sygn. akt II OSK 181/22 (dotyczącej nieważności w/w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z 12 listopada 1964 r.) decyzje w sprawie zgody na lokalizację szczegółową należą do zakresu spraw z planowania przestrzennego, nie zaś prawa budowlanego. W takich zaś sprawach właściwymi jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 60 ust. 1 u.p.z.p.), a jako organ drugiej instancji – samorządowe kolegium odwoławcze (art. 17 pkt 1 k.p.a.). Z tego względu organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wznowienie, zakończonego wydaniem decyzji przez organ II instancji było SKO w Lublinie. Jako nieusprawiedliwiony należało ocenić zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący uchybili miesięcznemu terminowi. Odmowa wznowienia postępowania możliwa jest jedynie wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne albo gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu (określonego w art. 148 § 1 i 2, art. 145a § 2 lub art. 145b § 2 k.p.a.), a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a., odmowa wznowienia następuje w drodze postanowienia. Należy podkreślić, że tzw. faza wstępna postępowania wznowieniowego - ma ściśle formalny charakter i zasadniczo ogranicza się do badania treści wniosku o wznowienie pod kątem ustalenia, czy ów wniosek pochodzi od strony, czy została w nim wskazana przyczyna wznowienia odpowiadająca jednej z przyczyn ustawowych, określonych w art. 145 § 1, art. 145a oraz art. 145b k.p.a., oraz czy dochowano ustawowego terminu do złożenia wniosku. W orzecznictwie podkreśla się, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania uzależnione jest jedynie od spełnienia minimalnych, stricte formalnych przesłanek (zob. wyrok NSA z 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 965/09). Skarżący kasacyjnie jako podstawę wznowienia wskazali art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. tj. dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Skarżący twierdzili, że fałsz intelektualny polega na tym, że organy orzekając w przedmiocie odmowy zgody na lokalizację szczegółową budynku mieszkalnego błędnie przyjęły, że działka poprzednika skarżących znajdowała się w granicach ogrodu botanicznego, tymczasem znajdowała się ona poza ogrodem - na terenie zieleni izolacyjnej. Powyższe wynika z przedłożonej wraz z wnioskiem opinii architektoniczo-budowlanej autorstwa mgr inż. arch. W. W. z 14 grudnia 2021 r. O okoliczności tej skarżący dowiedzieli się 15 grudnia 2021 r. po otrzymaniu tej opinii, a tym samym dochowali miesięcznemu terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Zdaniem NSA zasadnie organ odmówił wznowienia postępowania z powodu uchybienia miesięcznemu terminowi wskazanemu w art. 148 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem podanie o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jako te podstawy strona wskazuje fakt, że dowody, na których opierało się Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie były sfałszowane (chodzi o ich zawartość merytoryczną, nie formalną), co potwierdza załączona do wniosku opinia architektoniczo-budowlana. Jednocześnie pełnomocnik skarżących nie był w stanie dokładnie sprecyzować, który konkretnie dokument stanowiący podstawę decyzji z lat 60 XX w. został sfałszowany ("jakiś załącznik do planu miejscowego"). Oznacza to, że sfałszowanie dowodu, jakim jest dokument będący podstawą orzekania skarżący kasacyjnie utożsamiają z ustaleniem stanu faktycznego i przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym oraz przeprowadzoną oceną materiału dowodowego w zwalczanych decyzjach z lat 60. Sfałszowanie dowodu skarżący zrównują w istocie z błędną oceną materiału dowodowego, błędnym odczytaniem map, czy załączników do map w toku tamtego postępowania (wrysowanie granic ogrodu botanicznego i granic spornej działki). Załączona opinia natomiast stanowi w istocie odmienną ocenę tych materiałów archiwalnych, tzn. działka poprzednika nie znajdowała się w granicach ogrodu botanicznego. Kluczowe natomiast jest to, że skarżący kasacyjnie konsekwentnie na powyższą okoliczność powoływali się w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie zgody na lokalizację szczegółową tj. już w 2018 r., co jest wiadome NSA z urzędu (wyrok NSA z 6 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 181/22). Fakt, że zgłaszane zarzuty w zakresie tego elementu faktycznego zostały zreasumowane w przedłożonej opinii architektoniczo-budowlanej, nie ma żadnego znaczenia. Od początku bowiem założeniem przyjętym przez strony było to, że działka poprzednika pozostawała poza granicami ogrodu botanicznego. To założenie było osią wniosków w trybie administracyjnym i skarg składanych do sądów administracyjnych. Już tylko stwierdzenie, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie stanowiło wystarczającą podstawę odmowy wznowienia. Niemniej trafnie dalej stwierdzono, że kolejny etap postępowania wznowieniowego także nie doprowadziłby do uchylenia decyzji Prezydium, a ustaleniom tym nie można zarzucić skutecznie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79a § 1 i art. 80 k.p.a. Wznowienie postępowania możliwe jest dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tych podstawach musi zatem przedstawić organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego te okoliczności. Przed wydaniem takiego orzeczenia wznowienie jest możliwe tylko wówczas, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste i jednocześnie wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.), a także gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa, np. przedawnienie ścigania i orzekania, amnestia, abolicja czy ograniczenia wynikające z immunitetu (art. 145 § 3 k.p.a.). Warunkiem skutecznego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest przedłożenie przez stronę dowodu w postaci orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego fałszerstwo dowodu. Skarżący kasacyjnie nie przedłożyli takiego orzeczenia. Nie wykazano także, aby sfałszowanie dowodu było oczywiste (art. 145 § 2 k.p.a.). Jeśli chodzi o upływ czasu, to przesłanka ta byłaby najbardziej adekwatna do stanu faktycznego tej konkretnej sprawy, ale kluczem jest zindywidualizowanie konkretnego dokumentu, który miałby zostać sfałszowany (przedstawiałby stan niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym i faktycznym). I który to dokument miałby jednocześnie stanowić podstawę ustaleń faktycznych poczynionych w decyzjach z lat 60. Przypomnieć wszak tu trzeba, że zarówno przy składaniu wniosku o wznowienie postępowania, jak i w trakcie procedury sądowej strony nie były w stanie wskazać, jaki konkretnie dokument miałby zostać sfałszowany i na czym ten fałsz w warstwie treściowej miałby polegać. Jak już bowiem wywiedziono spór dotyczy oceny wszystkich materiałów, którymi dysponował organ w latach 60. i ustalenia stanu faktycznego na ich podstawie. Powyższe zagadnienie natomiast nie wyczerpuje normy art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Jako bezprzedmiotowe należało ocenić zarzuty naruszenia prawa materialnego wymienione w pkt 2. petitum skargi kasacyjnej. Ponieważ organ doszedł do uprawnionego wniosku, że nie został dochowany termin miesięczny do złożenia wniosku i tym samym nie wydał postanowienia o wznowieniu, oznacza to, że nie miał obowiązku przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. A tylko w takiej sytuacji ewentualnie badałby przepisy materialne, które zostały przywołane w zarzutach skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze skarga kasacyjna jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.