II OSK 1480/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Gdesz sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 marca 2026 r. sygn. akt II SAB/Gl 225/25 w sprawie ze skargi G.D. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 1. prostuje oczywistą omyłkę w komparycji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce błędnego przedmiotu sprawy: "rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały" wpisuje prawidłowy: "rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy"; 2. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 2 (drugim) i stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 3 (trzecim) i oddala skargę w zakresie przyznania sumy pieniężnej; 4. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części; 5. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 26 marca 2026 r., sygn. akt II SAB/Gl 225/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi G.D. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy: 1. Zobowiązał Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdził, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznał od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 500 zł; 4. oddalił skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądził od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika) w dniu 1 kwietnia 2025 r. złożył do Wojewody Śląskiego (dalej: "Wojewoda") wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu 12 maja 2025 r. strona wniosła ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji. W dalszej kolejności 24 listopada 2025 r. cudzoziemiec wniósł skargę na bezczynność Wojewody w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wniosek z 1 kwietnia 2024 r. obarczony jest brakami formalnymi, które nie zostały dotąd uzupełnione, gdyż wnioski realizowane są według kolejności wpływu. Skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w okresie zawieszenia biegu terminów na załatwienie sprawy (na podstawie art. art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 167; dalej: "ustawa o pomocy"), który to okres kończy się 4 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazanym na wstępie wyrokiem z 26 marca 2026 r. uwzględnił skargę. Sąd podzielił stanowisko prezentowane w orzecznictwie NSA, że nadzwyczajne okoliczności związane z wojną na Ukrainie i kryzysem migracyjnym nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. Sąd I instancji uznał, że odmowa zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 854; dalej: "ustawa zmieniająca z 2024 r.") w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy, skutkuje tym, że sprawa skarżącego powinna zostać rozpatrzona w terminie wskazanym w art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2025 r., poz. 769 z późn. zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach"). Sąd nie podzielił stanowiska organu, że rozpoczęcie biegu tego terminu następuje wyłącznie w przypadkach określonych w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Uznał, że przepis nie może być instrumentalnie stosowany przez organ i służyć do wydłużenia terminu załatwienia sprawy z przyczyn leżących po stronie organu. Zdaniem Sądu o zasadności wystąpienia bezczynności organu świadczy to, że od 1 kwietnia 2025 r. do dnia złożenia skargi na bezczynność organu upłynęło ponad 9 miesięcy. W tym czasie – stosownie do art. 36 § 1 k.p.a. – organ nie powiadomił skarżącego o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i nie wyznaczył nowego terminu jej zakończenia. Zatem sprawa nie została zakończona w terminie zakreślonym ustawą. Sąd uznał, że bezczynność w niniejszej sprawie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd uwzględnił przede wszystkim to, że po wpływie wniosku organ nie podejmował żadnych czynności procesowych w sprawie oraz do dnia wyrokowania nie powiadomił o zakończeniu postępowania. Oznacza to, że wniosek (licząc od 1 kwietnia 2025 r.) nie został rozpatrzony pomimo upływu niemal roku. Z tego też względu obowiązał Wojewodę o do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy z prawomocnym wyrokiem. Sąd uznał za zasadne przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej, choć nie w żądanej w skardze wysokości (6000 zł.) Kwotę 500 zł uznał za odpowiednią wobec kwalifikowanej postaci bezczynności organu. W tej sytuacji odstąpiono od wymierzenia organowi grzywny. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Wojewoda, zaskarżając wyrok w części – w zakresie punktów 1, 2, 3 i 5. Sądowi I instancji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. niewłaściwe zastosowanie art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy w związku z art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2024 r. poprzez wadliwe uznanie, że przepisy te nie mogły stanowić podstawy do kolejnego przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na ich niezgodność z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji , podczas gdy przepisy art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy w związku z art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2024 r. wprowadzają środki proporcjonalne do zaistniałej sytuacji, która nadal jest sytuacją szczególną, związaną z ciągle trwającą wojną na Ukrainie, a więc brak było podstaw do odmowy zastosowania ww. przepisów, a w konsekwencji wadliwe uznanie, że mamy do czynienia bezczynnością organu w sytuacji, gdy art. 100d ust. 1 ustawy wykluczał możliwość stwierdzenia bezczynności; 2. niewłaściwe zastosowanie art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji polegające na uznaniu, że rozwiązania legislacyjne przewidziane w art. 100d ustawy o pomocy przewidujące zawieszenie biegu terminów w postępowaniach o udzielenie zezwoleń pobytowych zainicjowanych wnioskami cudzoziemców powodują, że strona pozbawiona jest prawa do sądu, co narusza zasadę proporcjonalności i prawa do sądu, podczas gdy przepis art. 100d ustawy o pomocy nie narusza ww. przepisów Konstytucji; 3. niewłaściwe zastosowanie art. 188 pkt 1 i 2, art. 184, art. 195 ust. 1, art. 178 ust. 1 i art. 7, art. 2 i art. 8 ust. 2, a także art. 31 ust. 3 i art. 37 ust. 2 Konstytucji w sytuacji, gdy sądy administracyjne nie są co do zasady sądami powołanymi do oceny zgodności ustaw z Konstytucją, jak również podczas gdy w świetle zasady legalizmu sędziowie sądów administracyjnych są związani Konstytucją i ustawami, oraz podczas gdy sądy powinny dążyć do zapewnienia pewności co do treści obowiązujących norm prawnych, a ewentualne pominięcie określonego przepisu ustawy przez sąd administracyjny, w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw musi być ograniczone do sytuacji wyjątkowych i niebudzących wątpliwości interpretacyjnych co do naruszenia przepisów Konstytucji, jak również wobec tego, że ograniczenia dotyczące praw cudzoziemców, w tym te dotyczące prawa do sądu, mogą być dalej idące niż ma to miejsce wobec obywateli polskich. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 12 § 1 oraz art 35 § 1-3 i § 5 oraz art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691; dalej: "kpa") i art. 100d ustawy o pomocy poprzez błędne przyjęcie, że sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w przepisie szczególnym tj. art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2025 r., poz. 1079; dalej: "ustawa o cudzoziemcach"), a postępowanie administracyjne prowadzone było z naruszeniem zasady szybkości postępowania i z naruszeniem ustawowych terminów załatwienia sprawy, co spowodowało stwierdzenie bezczynności, podczas gdy na mocy art. 100d ustawy o pomocy nie mogło dojść do stwierdzenia bezczynności, względnie podczas gdy czas trwania postępowania usprawiedliwiony był konfliktem zbrojnym na Ukrainie, niedoborami kadrowymi oraz okolicznościami sprawy, to jest skomplikowanym jej charakterem i koniecznością zgromadzenia materiału dowodowego, a zatem podyktowany był przyczynami od organu niezależnymi, za które organ nie ponosi winy, przez co z bezczynnością nie mieliśmy do czynienia; 2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 12 § 1, art. 35 § 1-3 i § 5, art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 100d ustawy o pomocy polegające na nieoddaleniu skargi na bezczynność organu postępowania, mimo że na mocy art. 100d ustawy o pomocy nie mogło dojść do stwierdzenia bezczynności, gdyż nie upłynął jeszcze termin na załatwienie sprawy, względnie gdy z bezczynnością nie mieliśmy do czynienia; 3. art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy wątpliwości interpretacyjne art. 100d ustawy o pomocy pozbawiają bezczynności cechy rażącej, na co wskazuje ostatnie orzecznictwo NSA; 4. art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy czas trwania postępowania usprawiedliwiony był konfliktem zbrojnym na Ukrainie, niedoborami kadrowymi oraz okolicznościami sprawy, a zatem podyktowany był przyczynami od organu niezależnymi, za które organ nie ponosi winy, przez co nie doszło do bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa; 5. art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie, że są podstawy do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, podczas gdy w niniejszej sprawie brak jest ku temu podstaw, gdyż istnieją wątpliwości interpretacyjne co do art. 100d ustawy o pomocy, a nadto czas trwania postępowania usprawiedliwiony był konfliktem zbrojnym na Ukrainie, niedoborami kadrowymi oraz okolicznościami sprawy, a zatem podyktowany był przyczynami od organu niezależnymi, za które organ nie ponosi winy. Na podstawie przywołanych zarzutów skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że w zakresie, w jakim kwestionuje ona rozstrzygnięcie Sądu I instancji zawarte w punkcie 2 – co do kwalifikacji stwierdzonej bezczynności – i 3 wyroku, zasługuje na uwzględnienie, a w pozostałym zakresie skarga kasacyjna podlega oddaleniu. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowano, że przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2024 r., nie naruszają Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C z 2007 r. nr 303, poz. 1; dalej: "KPP"), jak też art. 6 i 13 EKPCz (tak np. wyroki NSA: z 18 listopada 2024 r., II OSK 926/24; z 21 stycznia 2025 r., II OSK 1123/24; z 27 lutego 2025 r., II OSK 2470/24; dostępne w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ ). Wskazywano, że powołane przepisy ustawy o pomocy nie wyłączają prawa do sądu, ale wprowadzają tylko jego czasowe ograniczenie i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tak: art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy). Ograniczenie to nie było przy tym dowolne, ale uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Równocześnie w orzecznictwie formułowano zastrzeżenie, że powyższe oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku (tak np. wyroki NSA: z 13 kwietnia 2023 r., II OSK 1985/22; z 18 listopada 2024 r., II OSK 926/24; z 21 stycznia 2025 r., II OSK 1123/24; z 20 lutego 2025 r., II OSK 2146/24; z 27 lutego 2025 r., II OSK 2470/24; z 9 kwietnia 2025 r., II OSK 1188/24; CBOSA). Tym samym, ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy o pomocy. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (tak np. wyrok TK z 22 września 2005 r., Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). I tak w orzecznictwie NSA uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (tak np. wyroki NSA: z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24; z 3 lipca 2025 r., II OSK 3117/24; z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 3111/24; z 26 sierpnia 2025 r. , II OSK 3109/24; z 19 sierpnia 2025 r., II OSK 379/25; dostępne w CBOSA). Innymi słowy, przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 15 maja 2024 r. nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Oceny zatem bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy, należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu 1 kwietnia 2025 r. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych od tego czasu Wojewoda nie przeprowadził żadnych czynności w sprawie zmierzających do zakończenia postępowania i wydania decyzji, w tym nie wezwał do osobistego stawiennictwa oraz uzupełnienia braków formalnych. Do dnia wyrokowania przez Sąd I instancji decyzja nie została wydana. W skardze kasacyjnej tych ustaleń faktycznych nie zakwestionowano. Jak już rozważono, niezgodność art. 100d ustawy o pomocy z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r. Podkreślić należy, że wobec tego, iż złożenie wniosku w kontrolowanej sprawie nastąpiło 1 kwietnia 2025 r. (data wpływu do organu), nie miał w niej zastosowania art. 100d ustawy o pomocy. Zgodnie z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2023 r., poz. 519; dalej: "ustawa o cudzoziemcach") decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niewadliwie Sąd I instancji uznał, że termin załatwienia sprawy określony w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach został przez organ znacznie przekroczony. W skardze kasacyjnej nie wskazuje się na żadne okoliczności, poza wynikające z art. 100d ustawy o pomocy, które by uzasadniały przyjęcie, że określone okresy nie powinny być wliczane do terminu załatwienia sprawy. Jednocześnie prawidłowa jest ocena Sądu Wojewódzkiego, że organ nie może skutecznie powoływać się, że rozpoczęcie biegu terminu załatwienia sprawy następuje tylko w przypadkach określonych w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, jeśli wydłużenie terminu rozpoczęcia sprawy wynika z przyczyn leżących po stronie organu, a w tej sprawie – jest wynikiem zaniechania przez organ podjęcia stosownych czynności, jak chociażby wezwania cudzoziemca do osobistego stawiennictwa i uzupełnienia braków formalnych. Zatem skoro do chwili wydania zaskarżonego wyroku nie załatwiono sprawy skarżącego, w sprawie tej zachodziła bezczynność organu administracji w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż mimo upływu terminu załatwienia sprawy sprawa nie została załatwiona. Powyższe uzasadniało, po pierwsze, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, po drugie, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Naczelny Sąd Administracyjny odmiennie niż Sąd I instancji ocenił natomiast kwestię kwalifikacji dostrzeżonej bezczynności. W odniesieniu do tego zagadnienia przypomnieć należy, że ustawodawca nie zdefiniował, kiedy bezczynność lub przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., II OSK 198/22; CBOSA). Ogólnie rzecz ujmując taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie rażące (zob. wyroki NSA: z 18 listopada 2024 r., II OSK 718/24; z 7 listopada 2024 r., II GSK 1499/24; z 23 lutego 2023 r., II OSK 1081/22; CBOSA). Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie akcentuje się również, że sąd administracyjny uwzględniając całość okoliczności indywidualnych sprawy powinien wziąć pod uwagę także występujące ewentualnie w sprawie przyczyny "usprawiedliwiające" bezczynność (zob. wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r., II FSK 3614/13; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019, s. 721). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakkolwiek organ znacznie przekroczył termin na załatwienie sprawy administracyjnej, wskazane kryteria oceny nakazywały wziąć pod uwagę znane z urzędu okoliczności dotyczące znacznego obciążenia organu w związku z liczbą wpływających spraw pobytowych, jak też pozostawania Wojewody w przekonaniu o skuteczności przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy do 30 września 2025 r. na podstawie ustawy zmieniającej z 2024 r., a także po tej dacie na podstawie kolejnej nowelizacji. W tej sytuacji zasadne było uchylenie punktu 2 zaskarżonego wyroku i stwierdzenie, że bezczynność Wojewody nie miała rażącego charakteru. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił również rozstrzygnięcie Sądu I instancji w zakresie punktu 3 wyroku, tj. w części, w jakiej przyznano skarżącemu sumę pieniężną. Zaakacentowania wymaga, że z użytej w art. 149 § 2 p.p.s.a. formuły "może orzec" wynika, że sąd administracyjny jest uprawniony, a nie zobowiązany do przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej w razie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości. Ustawodawca nie tylko nie wskazał przypadków, w których sąd zobowiązany jest przyznać sumę pieniężną w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a., ale nawet nie wskazał kryteriów, którymi sąd powinien się kierować podejmując decyzję w tej sprawie (określono jedynie maksymalną wysokość kwot, jakie mogą być zasądzone od organu). Mamy tu zatem do czynienia z instytucją opartą na uznaniu sędziowskim (zob. wyroki NSA: z 16 maja 2023 r., II OSK 2043/23; z 12 marca 2025 r., II OSK 2064/24; CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niekwalifikowany charakter stwierdzonej w kontrolowanej sprawie bezczynności przemawiał za bezzasadnością przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej. Wobec powyższego, uznając, że skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 wyroku. Na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 i art. 149 § 2 p.p.s.a. uchylił punkt 3 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie oddalił skargę, przyjmując że w sprawie brak było podstaw do przyznania od organu na rzecz strony sumy pieniężnej (punkt 3 wyroku). Skargę kasacyjną w pozostałym zakresie oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a. (punkt 4 wyroku). O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął stosownie do art. 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że zachodzi przypadek szczególny, o którym mowa w tym przepisie. W myśl art. 156 § 1 p.p.s.a. sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie lub inne oczywiste omyłki. Zgodnie zaś z art. 156 § 3 p.p.s.a. jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może sprostować wyrok pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w zaskarżonym wyroku błędnie określił, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest bezczynność Wojewody w przedmiocie "rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały" zamiast prawidłowo: "rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy". Błąd ten uznać należało za oczywistą omyłkę, a tym samym zaszły podstawy do sprostowania zaskarżonego wyroku we wskazanym zakresie. Z powyższych względów, w oparciu o art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 wyroku. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.