II OSK 1360/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Po 1069/14 odrzucającego skargę w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Po 1069/14 odrzucił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. W uzasadnieniu Sąd podał, że przedmiotowa skarga została wniesiona przez pełnomocnika skarżącej Spółki adwokata T. F.. W dniu 26 września 2014 r. pełnomocnik skarżącej Spółki został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie oryginału, bądź uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wobec nienadesłania zwrotnego poświadczenia odbioru ww. korespondencji Przewodniczący Wydziału II WSA w Poznaniu wniósł reklamację do urzędu pocztowego, (k.24-25). W następstwie rozpoznania reklamacji pismem z 10 grudnia 2014 r. Poczta Polska S.A. nadesłała duplikat zwrotnego poświadczenia odbioru, z którego wynika, że pismo z 26 września 2014 r. stanowiące wezwanie do usunięcia braków formalnych zostało odebrane przez pracownika Kancelarii Adwokackiej adw. T. F. w dniu 2 października 2014 r. Zarządzeniem z 21 listopada 2014 r. wezwano skarżącą Spółkę do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez osobę uprawnioną do reprezentowania Spółki, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismo to zostało doręczone pracownikowi Skarżącej Spółki 27 listopada 2014r. i pozostało bez odpowiedzi. Zarządzeniem z 29 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej Spółki ponownie został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie oryginału, bądź uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, przy czym korespondencję tą wysłano na inny adres, wynikający z nieuwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa załączonej do skargi. Powołując się na treść art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4 oraz 47 § 1 p.p.s.a., Sąd wskazał, że skarga niepodpisana przez skarżącego czy brak pełnomocnictwa uprawniającego osobę podpisaną pod skargę do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym bądź sądami administracyjnymi jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. Wyżej wskazane braki podlegają uzupełnieniu lub poprawieniu w trybie określonym w art. 49 p.p.s.a. Wówczas przewodniczący wydziału wzywa stronę do ich uzupełnienia w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakresie pełnomocnictwa, aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione w trybie określonym w art. 37 § 1 p.p.s.a., a więc przez złożenie owego pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego odpisu do akt sprawy. Sąd podał, że w niniejszej sprawie inicjująca postępowanie sądowe skarga została złożona przez adw. T. F. i zawierała adres kancelarii, na który zostało przez Sąd przesłane wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone, (k. 34 akt sądowych). Na wezwanie pełnomocnik nie zareagował. W związku z faktem, iż w toku postępowania Poczta Polska początkowo nie doręczyła Sądowi zwrotnego poświadczenia odbioru przez pełnomocnika ww. wezwania i wobec milczenia pełnomocnika, Sąd wezwał skarżącą Spółkę do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi przez uprawnioną do reprezentowania Spółki osobę. Skarżąca Spółka na to wezwanie nie zareagowała. Już w tym momencie zdaniem Sądu ziściły się przesłanki do zastosowania instytucji odrzucenia skargi w myśl art. 58 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. albowiem ani skarżąca Spółka, ani jej pełnomocnik nie usunęli w wyznaczonym terminie braków formalnych, zostali przy tym pouczeni o konsekwencjach prawnych tego braku. Sąd podkreślił jednocześnie, że błędnie wysłano kolejne wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi pełnomocnikowi skarżącej, na adres wskazany w nieuwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa. Zgodnie bowiem z art. 46 § 1 p.p.s.a. gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Takim pismem była skarga z uwidocznionym na niej adresem pełnomocnika, a nie nieuwierzytelniona kopia pełnomocnictwa. Ponowne, błędne wezwanie pełnomocnika do usunięcia braków formalnych skargi i w następstwie tego wezwania przedłożenie przez pełnomocnika uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa, nie mogło w ocenie Sądu konwalidować nieusunięcia w terminie opisanych powyżej braków formalnych skargi. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła Spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w S., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa procesowego, a to art. 58 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi, mimo, że strona w terminie uzupełniła brak formalny w postaci uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa pismem z dnia 19 stycznia 2015 r., wcześniej zaś strona nie została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi. W oparciu o powyższy zarzut, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu podniesiono, że pismo Sądu z dnia 26 września 2014 r., które zostało wysłane do Kancelarii pełnomocnika skarżącej i odebrane w dniu 2 października 2014 r. nie zawierało wezwania do uzupełnienia braków formalnych, a jedynie odpis odpowiedzi na skargę. Pismo to było wysłane pod prawidłowy, zgodny z podanym w skardze adres pełnomocnika i pełnomocnik pismo to odebrał. W sytuacji zatem, gdy pełnomocnik otrzymał tylko odpowiedź na skargę, nie miał podstaw by przypuszczać, że Sąd ma wątpliwości co do jego umocowania. Natomiast na kolejne wezwanie, pełnomocnik zareagował w terminie, czego Sąd nie kwestionuje, mimo, że pismo zostało wysłane na inny adres, niż adres Kancelarii pełnomocnika podany w skardze. Problemy ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, o których wspomina Sąd, nie mogą obciążać skarżącego. Autor skargi kasacyjnej wskazał również, że z uwagi na treść art. 67 § 5 p.p.s.a. nieprawidłowo wezwano stronę skarżącą do podpisania skargi, skoro strona miała ustanowionego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna, bowiem w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do odrzucenia skargi i zastosowania przez Sąd art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przyczyną odrzucenia skargi było przyjęcie, że prawidłowo wezwany pełnomocnik skarżącej Spółki nie uzupełnił w terminie braku formalnego skargi, tj. nie nadesłał oryginału bądź uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Spółki przed sądami administracyjnymi. Przy czym Sąd uznał, że późniejsze błędne (skierowane na niewłaściwy adres) wezwanie pełnomocnika do nadesłania odpisu pełnomocnictwa i w następstwie wykonanie tego wezwania nie mogło konwalidować braku dokonania tej czynności. Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić z dwóch powodów. Po pierwsze wskazać trzeba, że autor skargi kasacyjnej podnosi, iż w skierowanej do niego przesyłce z dnia 26 września 2014 r., którą otrzymał w dniu 2 października 2014 r. znajdował się tylko odpis odpowiedzi na skargę wraz z pismem przewodnim. Przesyłka nie zawierała natomiast wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. Z akt sprawy wynika, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki (k-28) jako rodzaj przesyłki wpisano: "wez. o pełnom. + dor. odp. na skargę". Zważyć jednak należy, iż oba te pisma były sporządzone na oddzielnych drukach (k-22 i 23), co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wobec twierdzeń wnoszącego skargę kasacyjną o nieotrzymaniu jednego z nich - nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone wezwanie o nadesłanie odpisu pełnomocnictwa. W przedmiotowej sprawie istnieją zatem poważne wątpliwości co do tego, czy pełnomocnik skarżącej Spółki faktycznie otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków skargi. W tej sytuacji uznać należy, że odrzucenie jej ze wskazanych przyczyn stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Ponadto za uwzględnieniem argumentów podnoszonych w skardze kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli istnieją bowiem wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). W kontekście powyższych rozważań, odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia tych braków, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.a. Po drugie istotne jest również to, że brak formalny skargi w postaci odpisu pełnomocnictwa został uzupełniony w terminie na skutek kolejnego wezwania Sądu. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że kolejne (błędne w ocenie Sądu) wezwanie nie konwaliduje nieusunięcia braków w terminie zakreślonym w piśmie z dnia 26 września 2014 r. Skoro Sąd zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2014 r. wezwał pełnomocnika do nadesłania odpisu pełnomocnictwa na adres wskazany w kserokopii tego pełnomocnictwa i pełnomocnik wykonał wezwanie w terminie, to późniejsza negatywna ocena skuteczności tego wezwania nie może obciążać pełnomocnika, tym bardziej, że jak wywiedziono wyżej, istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia pierwszego wezwania. W tym stanie rzeczy uznać należy, że pełnomocnik skarżącej Spółki uzupełnił w terminie brak formalny skargi poprzez nadesłanie odpisu pełnomocnictwa do występowania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie.