Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 1294/24

Wyrok NSA z 29 września 2026 r., II OSK 1294/24 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
29 września 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Jan Szuma (sprawozdawca) Protokolant: asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 29 września 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 714/23 w sprawie ze skargi A. G. i J. G. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2023 r. nr WOP.7721.61.2023.MK w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od A. G. i J. G. na rzecz Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku kwotę 610 (sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 714/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi A. G. i J. G., uchylił decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 26 czerwca 2023 r., nr WOP.7721.61.2023.MK, w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Sąd zasądził ponadto od Wojewódzkiego Inspektora na rzecz skarżących solidarnie kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powyższy wyrok wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Zawiadomieniem z dnia 4 maja 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (zwany dalej "Powiatowym Inspektorem") poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na działce nr [...] , położonej w obrębie ewidencyjnym K. , gmina K. . Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 8 lipca 2020 r. ustalono, że A. G. i J. G. posadowili w 2014 r. na tej działce obiekt określany jako domek holenderski, o konstrukcji stalowej, wykonany na metalowej ramie, obłożony sidingiem, parterowy, o wymiarach 6,90 m x 3,00 m, posadowiony na bloczkach betonowych i użytkowany rekreacyjnie. Obiekt nie był podłączony do sieci. W 2015 r. dobudowano do niego zadaszony taras drewniany o wymiarach 5,15 m x 3,00 m, również posadowiony na bloczkach betonowych. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2020 r. Powiatowy Inspektor wstrzymał roboty budowlane związane z posadowieniem domku holenderskiego i poinformował inwestorów o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewódzki Inspektor postanowieniem z dnia 22 lutego 2021 r. uchylił to rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 24 października 2022 r. przeprowadzono kolejne oględziny. Powiatowy Inspektor stwierdził, że domek holenderski wraz z zadaszonym tarasem stanowią funkcjonalną całość. W protokole odnotowano również, że obiekty pozostają posadowione na nieruchomości na tyle stabilnie, że od dłuższego czasu opierają się czynnikom zewnętrznym mogącym doprowadzić do ich zniszczenia albo przesunięcia, co w ocenie organu świadczyło o trwałości ich posadowienia. Decyzją z dnia 28 lutego 2023 r., nr PINB-7141/029a/2020/AO, Powiatowy Inspektor nakazał A. G. i J. G. rozbiórkę domku holenderskiego wraz z zadaszonym tarasem, stanowiących funkcjonalną całość, jako obiektu zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po rozpoznaniu odwołania Wojewódzki Inspektor, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), decyzją z dnia 26 czerwca 2023 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o nakazaniu A. G. i J. G. rozbiórki budynku w postaci domku holenderskiego o konstrukcji stalowej, obłożonego sidingiem, wykonanego na metalowej ramie, trwale związanego z gruntem przez posadowienie na bloczkach betonowych ułożonych na gruncie, parterowego, o dachu płaskim, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 6,90 m x 3,00 m, wraz z zadaszonym tarasem drewnianym o wymiarach 3,00 m x 5,15 m, stanowiących funkcjonalną całość. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 z późn. zm.), wobec wszczęcia postępowania przed dniem 19 września 2020 r., zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm., dalej: "P.b.") w brzmieniu dotychczasowym. Uznał sporny obiekt za budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b. Wskazał, że posiada on ściany i dach, a bloczki betonowe, na których została oparta metalowa rama, pełnią funkcję fundamentu punktowego, przenosząc ciężar konstrukcji na grunt. Wieloletnie pozostawanie obiektu w tym samym miejscu, jego konstrukcja i rozmiary potwierdzały przy tym stabilność posadowienia. Wojewódzki Inspektor wyjaśnił również, że w dacie powstania domku holenderskiego, to jest w 2014 r., budowa budynku rekreacji indywidualnej wymagała pozwolenia na budowę. Zwrócił ponadto uwagę, że powierzchnia domku wynosi 20,70 m², natomiast powierzchnia dobudowanego zadaszonego tarasu 15,45 m², co łącznie daje 36,15 m². Organ stwierdził także, że działka nr [...] jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą nr XLVII/478/2022 Rady Gminy K. z dnia 31 marca 2022 r. i znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 1.26.R, dla którego w pkt 9 karty terenu nr 11 ustanowiono zakaz wszelkiej zabudowy. Z tego względu uznał, że nie istnieją warunki do legalizacji samowolnie zrealizowanej inwestycji. Obowiązek rozbiórki skierowano do A. G. i J. G. jako inwestorów i zarazem właścicieli nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. G. i J. G. zakwestionowali między innymi ustalenie czasu powstania obiektu, jego kwalifikację jako budynku oraz przyjęcie, że jego umieszczenie na działce stanowiło wykonanie robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę. Zarzucili również nieprawidłowe zastosowanie przepisów P.b. w brzmieniu przyjętym przez organy, powołali się na obowiązujące później zwolnienia dotyczące budynków rekreacji indywidualnej oraz podnieśli, że obiekt nie posiada instalacji i przyłączy właściwych dla budynków. Zarzucono ponadto naruszenie art. 10 K.p.a. przez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wojewódzki Inspektor wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji Uwzględniając skargę wyrokiem opisanym na wstępie, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organu co do zastosowania, na podstawie art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r., przepisów P.b. w brzmieniu sprzed dnia 19 września 2020 r. Sąd nie zakwestionował również, że inwestorzy nie uzyskali pozwolenia na budowę ani nie dokonali zgłoszenia oraz że domek wraz z tarasem ma powierzchnię zabudowy 36,15 m². Za wadliwą uznał natomiast kwalifikację spornego obiektu jako budynku. Odwołując się do art. 3 pkt 2 P.b. oraz do językowego znaczenia pojęcia fundamentu, Sąd pierwszej instancji przyjął, że fundament powinien stanowić osadzoną w ziemi dolną część budynku, a jego dolna płaszczyzna powinna znajdować się pod powierzchnią ziemi. Zdaniem Sądu bloczki betonowe ułożone na powierzchni gruntu, na których oparto metalową ramę domku, pełnią jedynie funkcję podpór i izolacji od podłoża. Ich ułożenie nie wymaga wykonania prac ziemnych, a ustawienie na nich obiektu nie ma charakteru niewzruszalnego. Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że bloczki nie stanowią fundamentu i nie zapewniają trwałego związania obiektu z gruntem. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednocześnie, że sporny obiekt odpowiada definicji tymczasowego obiektu budowlanego zawartej w art. 3 pkt 5 P.b. Wskazał, że brak trwałego związania z gruntem wyłącza możliwość zakwalifikowania go jako budynku. Sąd nie podzielił argumentu organu, że o stabilności posadowienia świadczy wieloletnie pozostawanie obiektu w tym samym miejscu. W ocenie Sądu pierwszej instancji nieprawidłowa kwalifikacja prawnobudowlana miała wpływ na wynik sprawy. Sąd zwrócił uwagę, że rodzaj obiektu oddziałuje nie tylko na przebieg postępowania legalizacyjnego, lecz także na sytuację zobowiązanego na etapie wykonywania nakazu rozbiórki, w szczególności na zasady ustalania grzywny w celu przymuszenia. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewódzki Inspektor, zaskarżając go w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 2 P.b. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., polegające na przyjęciu, że obiekt posadowiony na bloczkach betonowych nie posiada fundamentów, a w konsekwencji nie może zostać uznany za budynek. Wskazując na powyższe, Wojewódzki Inspektor wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i oddalenie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. Wystąpił również o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ zakwestionował przyjęte przez Sąd pierwszej instancji założenie, że fundament musi być zagłębiony w gruncie. Powołał się na funkcję fundamentu polegającą na przenoszeniu obciążeń na grunt oraz na znaczenie konstrukcji, masy, rozmiarów i stabilności obiektu. Podkreślił, że trwałe związanie z gruntem nie jest uzależnione od jednej technologii posadowienia, a fundament może mieć również charakter punktowy i być wykonany z bloczków betonowych. Zdaniem organu o kwalifikacji obiektu nie przesądza techniczna możliwość jego przeniesienia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. G. i J. G. wnieśli o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Podtrzymali stanowisko, że bloczki betonowe ustawione na powierzchni ziemi nie stanowią fundamentu w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b. Wskazali na występujące w orzecznictwie rozbieżności dotyczące kwalifikacji obiektów tego rodzaju oraz akcentowali mobilny charakter domków holenderskich. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Kontrola kasacyjna koncentruje się zatem na zagadnieniu wskazanym w jedynej podstawie skargi kasacyjnej, to jest na prawidłowości zastosowania definicji budynku do obiektu objętego nakazem rozbiórki. Przed przystąpieniem do oceny tego zarzutu należy zwrócić uwagę na układ procesowy sprawy. Sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że organy nie wyjaśniły podstawowych cech fizycznych spornego obiektu. Za podstawę swoich rozważań przyjął ustalenie, że domek holenderski został wykonany na metalowej ramie opartej na bloczkach betonowych ułożonych na gruncie, posiada dach i przegrody budowlane, a wraz z dobudowanym zadaszonym tarasem pozostaje na nieruchomości od wielu lat. Nie zakwestionował również braku pozwolenia na budowę ani zasadniczych ustaleń dotyczących przebiegu realizacji inwestycji. Przyczyną uchylenia decyzji było natomiast stanowisko, że betonowe bloczki ułożone na powierzchni gruntu nie mogą stanowić fundamentu, a w konsekwencji obiekt nie może zostać zakwalifikowany jako budynek. Rozważania dotyczące dalszych konsekwencji tej kwalifikacji, w tym postępowania egzekucyjnego, miały charakter pochodny. Zakresu zarzutu kasacyjnego nie podważa jego sformułowanie jako zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 3 pkt 2 P.b., chociaż argumentacja organu odnosi się również do sposobu rozumienia pojęcia fundamentu i trwałego związania z gruntem. Z całej skargi kasacyjnej jednoznacznie wynika, jaki przepis miał zostać naruszony oraz na czym, zdaniem organu, polegał błąd Sądu pierwszej instancji. Chodzi o odmowę zakwalifikowania spornego obiektu jako budynku ze względu na zastosowaną technologię jego posadowienia. Tak skonstruowana podstawa pozwala na przeprowadzenie kontroli kasacyjnej. Zgodnie z art. 3 pkt 2 P.b. budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Wszystkie wymienione elementy muszą wystąpić łącznie. Ustawodawca nie określił jednak materiału, z którego fundament ma być wykonany, wymaganej głębokości jego posadowienia ani technologii, która jako jedyna umożliwiałaby uznanie danego elementu konstrukcyjnego za fundament. Brak definicji legalnej fundamentu nie uzasadnia wprowadzenia do art. 3 pkt 2 P.b. dodatkowego wymagania, aby jego dolna powierzchnia musiała znajdować się poniżej poziomu gruntu i aby jego przeniesienie zawsze wymagało wykonania prac ziemnych. Takie założenie nie wynika z treści przepisu. Fundament jest elementem konstrukcyjnym, za pośrednictwem którego obciążenia konstrukcji są przekazywane na grunt. Sposób wykonania fundamentu zależy od charakteru i wielkości przenoszonych obciążeń oraz rodzaju samej konstrukcji. Funkcję tę mogą spełniać nie tylko monolityczne ławy lub płyty fundamentowe zagłębione w ziemi, lecz również fundamenty punktowe. Nie ma podstaw do wyłączenia z tej kategorii odpowiednio zastosowanych bloczków betonowych tylko dlatego, że zostały ułożone na powierzchni gruntu. Takie rozumienie art. 3 pkt 2 P.b. przyjęto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1739/22, dotyczącym drewnianego obiektu rekreacji indywidualnej wraz z zadaszonym tarasem, posadowionego na bloczkach betonowych. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił w nim stanowiska, zgodnie z którym brak fundamentu zagłębionego w ziemi wyklucza możliwość uznania obiektu za budynek. Wskazano na funkcję fundamentów punktowych, przenoszenie obciążeń oraz stabilność całej konstrukcji. Ocena ta zachowuje aktualność także w niniejszej sprawie. Nie można również utożsamiać trwałego związania obiektu z gruntem z absolutną niemożliwością jego odłączenia od podłoża lub przeniesienia w inne miejsce. Trwałość związania odnosi się do sposobu posadowienia obiektu, który w normalnych warunkach użytkowania zapewnia jego stabilność oraz zdolność przeciwstawiania się typowym czynnikom zewnętrznym. Techniczna możliwość demontażu lub przemieszczenia konstrukcji przy wykorzystaniu odpowiednich środków nie przesądza o braku trwałego związania z gruntem. W przeciwnym razie kwalifikacja prawnobudowlana obiektu zależałaby nie od jego konstrukcji i rzeczywistego sposobu posadowienia, lecz od dostępności technicznych środków umożliwiających jego relokację. Nie jest wobec tego trafne stanowisko Sądu pierwszej instancji, który przeciwstawił fundamentowi podpory znajdujące się pod metalową ramą wyłącznie z uwagi na ich ułożenie na powierzchni ziemi. Podparcie konstrukcji oraz przekazywanie jej obciążeń na grunt należą właśnie do podstawowych funkcji fundamentu. Okoliczność, że zastosowane bloczki mogą równocześnie ograniczać bezpośredni kontakt konstrukcji z podłożem, nie pozbawia ich funkcji konstrukcyjnej. Ten sam element może służyć zarówno podparciu obiektu, jak i jego izolowaniu od wilgoci. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania jest domek holenderski o konstrukcji stalowej, wykonany na metalowej ramie, obłożony sidingiem, wydzielony z przestrzeni przegrodami budowlanymi i posiadający dach, o wymiarach 6,90 m x 3,00 m. Do obiektu dobudowano zadaszony taras drewniany o wymiarach 3,00 m x 5,15 m, z którym tworzy on funkcjonalną całość. Konstrukcję oparto na bloczkach betonowych. Obiekt pełni funkcję rekreacji indywidualnej i pozostaje w tym samym miejscu od wielu lat. Podczas oględzin w 2022 r. organ stwierdził, że sposób jego posadowienia zapewnia stabilność pozwalającą na długotrwałe przeciwstawianie się czynnikom zewnętrznym. Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował istnienia betonowych elementów posadowienia ani tego, że sporna konstrukcja jest na nich oparta. Odmówił im znaczenia fundamentu przede wszystkim ze względu na brak zagłębienia w ziemi i możliwość ich ułożenia bez robót ziemnych. Przy prawidłowym rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b. okoliczności te nie są jednak rozstrzygające. Bloczki stanowią podstawę, za pośrednictwem której metalowa konstrukcja opiera się na gruncie i przekazuje na niego obciążenia. Nie znajdują się pod obiektem przypadkowo, lecz stanowią przyjęty sposób jego posadowienia. W powiązaniu z cechami konstrukcji, jej rozmiarami, sposobem użytkowania i wieloletnim pozostawaniem w tym samym miejscu spełniają funkcję fundamentu punktowego. Wniosek ten nie oznacza, że każdy obiekt ustawiony na bloczkach betonowych jest budynkiem. Kwalifikacja wymaga każdorazowo oceny wszystkich ustawowych cech konkretnego obiektu. Inaczej mogą być oceniane urządzenia, kontenery, barakowozy albo inne konstrukcje, których cechy i przeznaczenie wskazują na rzeczywiście mobilny lub czasowy charakter. Samo używanie potocznego określenia "domek holenderski" nie przesądza jednak o jego kwalifikacji prawnej. Nie uzasadnia odmiennej oceny argument skarżących dotyczący mobilnego charakteru obiektów tego rodzaju. O kwalifikacji na podstawie art. 3 pkt 2 P.b. nie rozstrzyga nazwa handlowa lub zwyczajowa konstrukcji ani abstrakcyjna możliwość jej przetransportowania. Znaczenie mają właściwości konkretnego obiektu w stanie istniejącym na nieruchomości. W tej sprawie obiekt nie funkcjonuje jako rzecz przeznaczona do bieżącego przemieszczania. Został posadowiony na betonowych elementach, przez wiele lat pozostaje w tym samym miejscu, jest użytkowany rekreacyjnie, a dodatkowo połączono go funkcjonalnie z wykonanym później zadaszonym tarasem. Z tych samych przyczyn nie mogła utrzymać się dokonana przez Sąd pierwszej instancji kwalifikacja spornego obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 5 P.b. Sąd wyprowadził ją zasadniczo z wcześniejszego założenia, że bloczki betonowe ułożone na powierzchni gruntu nie mogą stanowić fundamentu ani zapewniać trwałego związania z gruntem. Skoro założenie to było błędne, nie może ono uzasadniać przyjęcia kwalifikacji z art. 3 pkt 5 P.b. Materiał sprawy nie wskazuje również, aby obiekt był od początku przeznaczony do czasowego użytkowania przez okres krótszy od jego trwałości technicznej i przewidziany do przeniesienia albo rozbiórki. Przeciwnie, sposób i okres jego użytkowania odpowiadają trwałemu zagospodarowaniu nieruchomości. Brak wyposażenia obiektu w instalacje lub przyłącza nie wpływa na powyższą ocenę. Art. 3 pkt 2 P.b. nie zalicza posiadania instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, energetycznej lub gazowej do ustawowych cech budynku. Okoliczność ta może mieć znaczenie dla standardu lub sposobu użytkowania obiektu, lecz sama przez się nie decyduje o jego kwalifikacji prawnobudowlanej. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy przy tym prawnej oceny ustalonych cech fizycznych obiektu, nie braku materiału pozwalającego te cechy ustalić. Nie zachodzi zatem potrzeba przeprowadzania dodatkowego postępowania dowodowego ani zastępowania ustaleń organów nowymi ustaleniami faktycznymi. Ocena, czy elementy, na których oparto konstrukcję, pełnią funkcję fundamentu w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b., jest elementem stosowania prawa materialnego. Na potrzebę rozróżnienia fizycznych cech obiektu od ich kwalifikacji prawnej zwrócono również uwagę w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 52/23. W konsekwencji trafny okazał się zarzut naruszenia art. 3 pkt 2 P.b. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Wojewódzki Inspektor prawidłowo zakwalifikował sporny obiekt jako budynek, natomiast Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że zastosowana technologia posadowienia wyłącza taką kwalifikację. Ponieważ stanowisko dotyczące braku cech budynku stanowiło podstawę uchylenia kontrolowanej decyzji, uwzględnienie zarzutu kasacyjnego otwierało możliwość zastosowania art. 188 P.p.s.a. Stan sprawy był dostatecznie wyjaśniony, a jej rozstrzygnięcie nie wymagało ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Rozpoznając zatem skargę A. G. i J. G., Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., wiązany z niewyjaśnieniem dokładnej daty posadowienia obiektu. Organy ustaliły, że domek holenderski został posadowiony w 2014 r., a zadaszony taras dobudowano w 2015 r. Ustalenia te zostały przyjęte na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu, w tym wyników oględzin i informacji uzyskanych w ich toku. Zgromadzony materiał nie dawał podstaw do podważenia przyjętej przez organy chronologii realizacji inwestycji w zakresie mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd pierwszej instancji również nie uczynił nieprawidłowego ustalenia czasu realizacji obiektu podstawą uchylenia decyzji. Prawidłowo przyjęto zarazem, że do postępowania wszczętego w dniu 4 maja 2020 r. znajdowały zastosowanie, na podstawie art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, przepisy P.b. w brzmieniu dotychczasowym. Nie był zatem zasadny zarzut naruszenia art. 48, art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 P.b., oparty na twierdzeniu, że organy zastosowały przepisy w brzmieniu niewłaściwym z punktu widzenia czasu realizacji obiektu. Podstawę prawną postępowania naprawczego wyznaczały przepisy właściwe zgodnie z regulacją przejściową zawartą w art. 25 ustawy nowelizującej. Odrębną kwestią pozostawała ocena, czy w dacie realizacji obiektu jego budowa podlegała reglamentacji P.b. W 2014 r. realizacja budynku rekreacji indywidualnej wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Nie ma przy tym znaczenia powoływanie się przez skarżących na zwolnienia wprowadzone do P.b. w późniejszym okresie. Zmiana zakresu robót niewymagających pozwolenia na budowę nie powoduje wstecznego zalegalizowania robót wykonanych uprzednio z naruszeniem wymagań obowiązujących w chwili ich realizacji. W każdym razie organy ustaliły również, że domek wraz z zadaszonym tarasem, stanowiące funkcjonalną całość, mają łączną powierzchnię zabudowy 36,15 m². Nie może odnieść skutku także odwoływanie się do obecnie obowiązujących przepisów umożliwiających realizację określonych budynków rekreacji indywidualnej o powierzchni do 70 m² bez decyzji o pozwoleniu na budowę. Regulacja ta nie rozstrzyga o legalności robót zrealizowanych w latach 2014 i 2015. Nie usuwa również przeszkody do legalizacji wynikającej z ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organy prawidłowo uwzględniły bowiem, że działka nr [...] znajduje się obecnie na terenie oznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 1.26.R, na którym ustanowiono zakaz wszelkiej zabudowy. W postępowaniu legalizacyjnym możliwość doprowadzenia samowolnie zrealizowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem podlega ocenie z uwzględnieniem przepisów planistycznych mających zastosowanie przy rozstrzyganiu sprawy. Wobec jednoznacznej sprzeczności zabudowy z obowiązującym planem nie istniała możliwość jej legalizacji w trybie art. 48 P.b. Nietrafny jest również zarzut, że samo umieszczenie domku holenderskiego na działce nie stanowiło budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 P.b. W okolicznościach tej sprawy nie chodziło o czasowe ustawienie rzeczy ruchomej. Obiekt został posadowiony w określonym miejscu na elementach pełniących funkcję fundamentu, przeznaczony do użytkowania rekreacyjnego i następnie uzupełniony zadaszonym tarasem tworzącym z nim funkcjonalną całość. Takie działania doprowadziły do powstania w oznaczonym miejscu obiektu odpowiadającego ustawowej definicji budynku. Nie były również zasadne zarzuty naruszenia art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 12 i art. 29 ust. 2 pkt 5 P.b. oraz art. 28 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1a P.b. Organy prawidłowo ustaliły charakter spornego obiektu i wynikający z niego zakres reglamentacji administracyjnoprawnej. Brak instalacji i przyłączy nie wyłącza możliwości zakwalifikowania obiektu jako budynku, skoro cechy takie nie zostały wymienione w art. 3 pkt 2 P.b. jako elementy ustawowej definicji budynku. Nie stwierdzono także naruszenia art. 10 K.p.a. mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Przepis ten gwarantuje stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Skarżący uczestniczyli w postępowaniu, składali środki zaskarżenia i przedstawiali swoje stanowisko. Podnoszona przez nich kwestia wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie świadczy o pozbawieniu ich prawa udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy wyraźnie wskazał ponadto zarówno podstawę zastosowania przepisów P.b. w brzmieniu sprzed dnia 19 września 2020 r., jak i przepisy stanowiące podstawę nakazu rozbiórki. Prawidłowo skierowano obowiązek do A. G. i J. G.. Z materiału sprawy wynika, że byli oni inwestorami spornego obiektu i jednocześnie właścicielami nieruchomości, co uzasadniało zastosowanie wobec nich art. 52 P.b. Nie było również przeszkód do wydania przez Wojewódzkiego Inspektora decyzji reformatoryjnej. Organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie pozwalającym na rozstrzygnięcie sprawy. Zmiana dokonana przez organ odwoławczy polegała przede wszystkim na prawidłowym określeniu kategorii prawnobudowlanej obiektu i nie wymagała przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie naruszającym zasadę dwuinstancyjności. Zarówno decyzja organu pierwszej instancji, jak i decyzja Wojewódzkiego Inspektora prowadziły przy tym do nałożenia tego samego obowiązku rozbiórki na tych samych adresatów. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na podstawie art. 188 P.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa materialnego ani przepisów postępowania uzasadniających uwzględnienie skargi A. G. i J. G.. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i stosując art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę A. G. i J. G.. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od skarżących na rzecz Wojewódzkiego Inspektora orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 610 zł złożyły się: wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika organu w wysokości 360 zł. Wysokość wynagrodzenia ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 118), przy uwzględnieniu, że pełnomocnik organu nie prowadził sprawy przed Sądem pierwszej instancji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
10 czerwca 2024
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński Jan Szuma /sprawozdawca/ Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny