II OSK 1290/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. WSA Jan Szuma (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1044/24 w sprawie ze skargi M.B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 31 maja 2024 r., nr 486/2024 w przedmiocie nakazu wstrzymania robót budowlanych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1044/24, w ten sposób, że oznaczenie numeru postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie: "nr 484/24" zastępuje "nr 486/2024".

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1044/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M.B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 31 maja 2024 r., nr 486/2024, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta N. (zwanego dalej "Powiatowym Inspektorem") z dnia 28 lutego 2024 r., nr 101/2023 nakazujące skarżącemu wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, położonym na działce nr [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w N. jako wykonywanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia (pkt 1) oraz dostarczenie w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia ekspertyzy technicznej wraz z inwentaryzacją ukazującą zakres wykonanych robót budowlanych oraz określającą prawidłowość ich wykonania (pkt 2). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł w imieniu własnym notariusz czynnie wykonujący zawód M.B., zarzucając naruszenie: 1. art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonego postanowienia tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej "K.p.a.") ze względu na brak umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącego kasacyjnie było ono bezprzedmiotowe, gdyż zaskarżone postanowienie utraciło ważność wobec uchylenia następującej po nim decyzji z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr 83 /2023; 2. art. 61a § 1 K.p.a. ze względu na prowadzenie wcześniejszego, równoległego postępowania w tej samej sprawie, co uniemożliwiało jego wszczęcie. Wskazując na powyższe, M.B. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Wystąpił też o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 143) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zawartych w niej zarzutów i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.). Rozważenie istoty wywiedzionych w skardze kasacyjnej zarzutów wymaga w pierwszej kolejności odnotowania, że zostały one skonstruowane w sposób niepełny. Nie powiązano ich ze stosownymi przepisami postępowania sądowoadministracyjnego, a ograniczono je do wskazania przepisów K.p.a., których wojewódzki sąd administracyjny wprost nie stosuje. Jednakże, mając na względzie treść powołanych przepisów oraz ich uzasadnienie możliwe okazało się zidentyfikowanie stanowiska skarżącego i w zakreślonym podstawami kasacyjnymi zakresie rozpoznano skargę kasacyjną. Sąd miał przy tym na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 1). Naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. wynika zdaniem skarżącego kasacyjnie z faktu, iż pomimo bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, nie postanowiono o jego umorzeniu. W przekonaniu M.B. zaskarżone postanowienie utraciło bowiem ważność ze względu na uchylenie przez Wojewódzkiego Inspektora decyzją z dnia 31 maja 2024 r., nr 236/2024, decyzji Powiatowego Inspektora z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr 83/2023, o nakazie doprowadzenia spornego budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego w trybie art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm., dalej "P.b.") poprzez stosowne prace rozbiórkowe w obrębie posadzki na poziomie parteru, betonowych schodów wewnętrznych na poziomie parteru oraz nowych murowanych ścianek na poziomie poddasza i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przed organem pierwszej instancji. Uchylona decyzja została uznana za przedwczesną wobec konieczności jednoznacznego ustalenia w ramach prowadzonego postępowania naprawczego, czy i w jaki sposób roboty budowlane polegające na przebudowie spornego budynku mieszkalnego, mogły być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem celem podjęcia dalszych decyzji procesowych przewidzianych w treści art. 51 P.b. Co istotne w kontekście wywiedzionych w skardze kasacyjnej zarzutów, decyzja Powiatowego Inspektora z dnia 28 kwietnia 2023 r. została wydana w terminie określonym w art. 50 ust. 4 P.b., przez co nie można twierdzić, że doszło do utraty ważności postanowienia Powiatowego Inspektora z dnia 28 lutego 2024 r. o wstrzymania robót budowlanych zaskarżonego w niniejszym postępowaniu. Przepis art. 50 ust. 4 P.b. określa bowiem dwumiesięczny termin materialnoprawny do wydania decyzji z art. 51 ust. 1 P.b. stanowiąc, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych "traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia, chyba że w tym terminie zostanie wydana decyzja, o której mowa w art. 50a pkt 2 albo w art. 51 ust. 1". Tym samym, Powiatowy Inspektor wydając w dniu 28 kwietnia 2023 r. decyzję w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., zachował termin określony w art. 50 ust. 4 P.b. Co prawda, na co wskazano w skardze, decyzja ta została uchylona decyzją Wojewódzkiego Inspektora z dnia 31 maja 2024 r., to jednak fakt ten nie mógł zdeterminować bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Uchylenie decyzji wydanej w postępowaniu naprawczym i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie powoduje niejako "wstecznie" stanu świadczącego o bezskutecznym upływie terminu z art. 50 ust. 4 i art. 51 ust. 1 P.b. Warunek dochowania tego terminu zostaje spełniony przez wydanie przed jego upływem decyzji z art. 51 ust. 1 P.b., a jej późniejsze uchylenie nie niweczy tego skutku. Wracając natomiast do samego przepisu stanowiącego podstawę kasacyjną, podkreślenia w tym miejscu wymaga, że umorzenie postępowania w całości albo części na gruncie art. 105 § 1 K.p.a. ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku. W niniejszej sprawie, właśnie ze względu na wydanie przez organ nadzoru stosownej decyzji w trybie art. 51 ust.1 pkt 2 Pb. sprawa, której przedmiotem było wstrzymanie robót budowlanych, mogła być kontynuowana, a organy zyskały możliwość dalszego procedowania w zakresie problematyki dotyczącej doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, decyzja Wojewódzkiego Inspektora rozstrzygała kwestie późniejsze, następcze wobec zaskarżonego postanowienia. Oba rozstrzygnięcia stanowiły konieczny element całej procedury, wyposażając organy w narzędzia do stosownego załatwienia sprawy administracyjnej. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 61a § 1 K.p.a. Zarzut ten nie został w skardze kasacyjnej dostatecznie precyzyjnie uzasadniony, czego wymaga art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Omawiany mankament skargi kasacyjnej wyraża się w tym, że M.B., twierdząc, że naruszono art. 61a § 1 K.p.a. "ze względu na prowadzenie wcześniejszego, równoległego postępowania w tej samej sprawie, co uniemożliwiało jego wszczęcie", w istocie nie wyjaśnia, jakie postępowanie "w tej samej sprawie" ma na myśli. Zaznacza jedynie, że "w tej samej sprawie wcześniej wydano ostateczne decyzje administracyjne", a więc "brak jest możliwości prowadzenia kilku równoległych postępowań w tej samej sprawie". Pewną wskazówką dla zrozumienia sensu tak przedstawionego wywodu skarżącego może być treść pisma procesowego z dnia 10 kwietnia 2025 r., do którego dołączył on cztery kolejne postanowienia o wszczęciu postępowań oznaczone numerami 96/2023, 100/2023,108/2023 i 169/2023 i które jego zdaniem dotyczą "jednej sprawy - nieruchomości przy ul. [...] w N. i jej stanu technicznego". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tok rozumowania M.B., oparty na przeświadczeniu, że nadzór budowlany prowadzi jedną "sprawę", jako że dotyczy ona tego samego budynku, jest w ustalonych okolicznościach niewłaściwe. Można oczywiście zgodzić się, że postępowania administracyjne, których dotyczą postanowienia nr 96/2023, 100/2023,108/2023 i 169/2023 odnoszą się do tego samego budynku. Zarazem jednak dotyczą innych jego elementów, w odmiennym kontekście prawnym: robót wymagających pozwolenia na budowę, robót innego rodzaju, prowadzonych jednak w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub mienia oraz wreszcie stanu technicznego budynku – z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości techniczne i z uwagi na brak wymaganych kontroli. Nie można więc twierdzić, jak zdaje się przekonywać skarżący, że niniejsza "sprawa" pokrywa się przedmiotowo z inną wcześniej zakończoną i przez to jej wszczęcie byłoby niedopuszczalne w świetle art. 61a § 1 K.p.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. Jednocześnie, ze względu na błędne oznaczenie w komparycji zaskarżonego wyroku numeru postanowienia Wojewódzkiego Inspektora, sprostowano w tym zakresie na podstawie art. 156 § 1 P.p.s.a. oczywistą omyłkę wpisując w miejsce numeru postanowienia "484/2024" numer postanowienia "486/2024".