Sygnatura
II OSK 129/24
II OSK 129/24 - Wyrok NSA z 2026-04-14
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 14 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Anna Żak sędzia del. WSA Jan Szuma (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.H. i A.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 688/23 w sprawie ze skargi B.H. i A.H. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr 288/2023 znak: WSE.7722.9.2023.MULE w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 688/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi B.H. i A.H na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej: "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr 288/2023, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (zwanego dalej: "Powiatowym Inspektorem") z dnia 27 lutego 2023 r., nr 66/23, o odmowie uwzględnienia zarzutu zobowiązanych B.H. i A.H w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 stycznia 2013 r., nr 01/13. Postępowanie to dotyczyło wykonania decyzji Powiatowego Inspektora z dnia 24 września 2012 r., nr 351/12, nakazującej wymienionym, określonym jako "zamieszkałym w K., [...]", rozbiórkę obiektu budowlanego o funkcji mieszkalnej o wymiarach 7,47 x 4,90 m na działce nr [...] położonego w W. – [...], wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli B.H. i A.H, zarzucając naruszenie: 1. art. 15 § 1 w zw. z art. 33 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (z uwagi na datę wszczęcia postępowania egzekucyjnego należało w sprawie brać pod uwagę brzmienie wymienionego aktu prawnego ogłoszone w tekście jednolitym Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm., to jest sprzed nowelizacji z dnia 11 października 2013 r., Dz. U. poz. 1289, zob. art. 123 ust. 1 tej ustawy; dalej: "u.p.e.a."), art. 40 § 1, art. 42 § 1 i art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonego postanowienia tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie normy prawnej i przyjęcie, że organ skutecznie doręczył skarżącym upomnienie na adres [...], oraz, że był to adres wskazany przez skarżących do doręczeń. Ich zdaniem nie był to tymczasem ich adres zamieszkania ani też wskazany przez nich adres do doręczeń. Wobec tego Sąd błędnie rozpatrzył zarzut skargi na postanowienie [błędnie napisano "decyzję"] organu drugiej instancji co do niedoręczenia skarżącym upomnienia z dnia 30 października 2012 r. Wadliwie przyjęto, że upomnienie zostało skutecznie doręczone poprzez fikcję doręczenia w miejscu zamieszkania lub pod wskazanym adresem do doręczeń, pomimo, że doręczenie nie mogło zostać uznane za skuteczne; 2. art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że fakt brania udziału w wydaniu decyzji z dnia 24 września 2012 r., realizacji upomnienia z dnia 30 października 2012 r. oraz wydaniu postanowienia nr 66/23 z dnia 27 lutego 2023 r. przez tę samą osobę, to jest magistra inż. J.K. – osobę pełniącą funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z., nie stanowił przesłanki wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie. Skarżący zaznaczyli, że jest to przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego. J.K. piastując stanowisko Powiatowego Inspektora najpierw dokonywał doręczenia upomnienia z dnia 30 października 2012 r., a następnie orzekał w sprawie prawidłowości dokonanego przez siebie doręczenia, co stanowi nie tylko naruszenie wymienionych przepisów, ale również zasady prawnej ujętej w paremii nemo iudex in causa sua; 3. art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ drugiej instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego z art. 16 K.p.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji wydanej przez pracownika podlegającego wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie; 4. art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 K.p.a. polegające na niedostrzeżeniu, że organ naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej i nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej w ten sposób, że Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność, iż to organ, jako pierwszy w niniejszej sprawie, przyjął adres do doręczeń [...] w K.. Nastąpiło to pomimo tego, że w szeregu pism kierowanych do Starostwa Powiatowego w Z. skarżący wskazywali na swój adres zamieszkania i adres do doręczeń przy ul. [...] w K.. Okoliczność, że skarżący w zaledwie jednym z pism (30 marca 2012 r.) kontynuowali korespondencję według danych przyjętych przez organ, mając na uwadze, że skarżący nie mają wykształcenia prawniczego ani administracyjnego, nie może przesądzać o przyjęciu, że było to "wskazanie" przez skarżących adresu do doręczeń. Skarżący zaznaczyli, że żadna inna okoliczność nie przemawia za takim ustaleniem, włącznie z tym, że matka skarżącego kilka razy odebrała korespondencję i przekazała ją synowi, zapewne całkowicie nieświadoma, że miałoby to wywierać jakiekolwiek konsekwencje procesowe; 5. art. 135 P.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ drugiej instancji naruszył art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. oraz art. 15 § 1 u.p.e.a. i w zw. z art. 42 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego i dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i okoliczności faktycznych sprawy, w tym: – brak ustalenia miejsca zamieszkania skarżących przy ul. [...] w K.; – brak ustalenia, że skarżący we wszystkich pismach podawali swój adres zamieszkania i do doręczeń jako ul. [...] w K., aż do chwili, gdy organ rozpoczął adresowanie pism na adres [...] w K. pismem z dnia 15 września 2011 r. – brak ustalenia, który z adresów podanych w aktach jest adresem miejsca zamieszkania i adresem do doręczeń skarżących; – brak weryfikacji miejsca zamieszkania skarżących w rejestrze mieszkańców i poprzestanie na weryfikacji adresu w ewidencji gruntów i budynków, czyli ewidencji danych, która nie służy do rejestrowania danych adresowych obywateli; – nieustalenie, że organ pierwszej instancji powziął wątpliwości co do miejsca zamieszkania oraz doręczeń korespondencji skarżących i rozpoczął, i bez uzasadnionych powodów zaprzestał, ustalanie miejsca zamieszkania skarżących w rejestrze mieszkańców miasta K. po nabraniu wątpliwości co do właściwego adresu do doręczeń skarżących i prawidłowości doręczeń w sprawie; – pominięcie, że skarżący nigdy nie odebrali korespondencji pod adresem [...] w K.; – nieustalenie w jaki sposób Wojewódzki Inspektor ustalił adres do doręczeń skarżących: [...] - pomimo posiadania w aktach dwóch różnych adresów oraz pomimo uzyskania informacji od Starostwa Powiatowego w Z. o adresie zamieszkania przy ul. [...] w K.; – nieustalenie czy skarżący zamieszkują lub zamieszkiwali pod adresem: [...] w K.; – pominięcie, że Starostwo Powiatowe w Z. pismem z dnia 29 lipca 2011 r. poinformowało Powiatowego Inspektora o adresie zamieszkania skarżących przy ul. [...] (karta 40); – pominięcie, że skarżący wskazali w pismach: warunki przyłączenia z dnia 29 sierpnia 2008 r. oraz zgłoszenie robót budowlanych z dnia 3 lipca 2007 r. adres do doręczeń: ul. [...] w K.; – pominięcie, że skarżący wskazali adres [...] w K. w piśmie do organu nadzoru z dnia 30 marca 2012 r. jedynie w wyniku zaadresowania korespondencji na ten adres przez organ pierwszej instancji w wyniku czego błędnie przyjęto, że było to wskazanie przez skarżących adresu do doręczeń; – nieprawidłowe ustalenie, że skarżący wskazali do protokołu oględzin z dnia 6 października 2011 r. adres [...], pomimo że w toku całego postępowania podnosili oni, że podczas oględzin nieruchomości nie podali takiego adresu, nie został on przez nich wpisany i musiał zostać dopisany do protokołu bez ich wiedzy; – brak ustalenia, że Powiatowy Inspektor w sposób dowolny ustalił adres zamieszkania i zarazem adres do doręczeń skarżących, a ponadto nie zweryfikował tego adresu na żadnym etapie postępowania; – nieustalenie, że w dacie doręczenia skarżący zamieszkiwali pod adresem ul. [...], w tym skarżąca nigdy nie zamieszkiwała pod adresem [...]; – nieustalenie, że organ pierwszej instancji powziął wątpliwości co do adresu skarżących i prowadził korespondencję z Urzędem Miasta K. (zob. między innymi pismo z dnia 12 grudnia 2012 r.) w celu weryfikacji adresu zamieszkania skarżących, w tym jakich organ ten dokonał ustaleń i z czyjej winy nie dokończono procedury poszukiwania właściwego miejsca zamieszkania; 6. art. 135 P.p.s.a. polegające na nieprawidłowym ustaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Wojewódzki Inspektor nie naruszył art. 80 K.p.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., art. 42 § 1 oraz art. 44 § 4 K.p.a., ponieważ organ adresował korespondencję na adres rzekomo wskazany przez skarżących, pomimo, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu i skarżący na żadnym etapie sprawy nie wskazali organowi adresu do doręczeń. B.H. i A.H podnieśli, że organ samodzielnie dokonał ustaleń w tym zakresie, dokonując wyboru jednego z adresów, które znajdowały się w aktach innej sprawy administracyjnej. Nastąpiło to, pomimo że z akt nie wynikało, aby to właśnie ten adres miał być adresem właściwym, a był to adres nie będący adresem zamieszkania ani też adresem wskazanym przez skarżących; 7. art. 135 P.p.s.a. polegające na nieprawidłowym ustaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, że Wojewódzki Inspektor nie naruszył art. 41 § 1 i 2 K.p.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że skarżący powinni byli poinformować organ o zmianie miejsca zamieszkania, pomimo że skarżący nigdy nie zmienili miejsca zamieszkania, a organ samodzielnie i nieprawidłowo ustalił rzekome miejsce zamieszkania skarżących stanowiące podstawę doręczeń pism w sprawie; 8. art. 135 P.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Wojewódzki Inspektor naruszył art. 42 § 1 K.p.a. poprzez dokonywanie doręczeń na adres [...], który nie stanowił miejsca zamieszkania skarżących, a który został samodzielnie ustalony przez organ prawdopodobnie poprzez wypis skrócony z rejestru gruntów; 9. art. 135 P.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Wojewódzki Inspektor naruszył art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Powiatowego Inspektora, pomimo tego, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa i z tego względu powinna zostać uchylona celem doręczenia skarżącym upomnienia; 10. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego doszło do zarzucanych naruszeń, wobec czego był to błąd mający istotny wpływ na wynik sprawy, w wyniku czego skarga została niezasadnie oddalona; 11. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na naruszenia prawa uzasadniające uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, wobec czego był to błąd mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe B.H. i A.H wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Wystąpili także o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 143) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę jej zarzutów i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 P.p.s.a.). Ocenę zarzutów skargi kasacyjnej należy rozpocząć od kwestii, która ma w tej sprawie znaczenie zasadnicze. Jest nią prawidłowość przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że korespondencja kierowana przez Powiatowego Inspektora do B.H. i A.H na adres [...] w K. była kierowana na adres skutecznie funkcjonujący w tym postępowaniu jako adres do doręczeń. Ustalenie to przesądza o ocenie zarzutu naruszenia art. 15 § 1 w zw. z art. 33 pkt 7 u.p.e.a. oraz art. 40 § 1, art. 42 § 1 i art. 44 § 4 K.p.a. Przesądza także o ocenie zarzutów procesowych, w których skarżący kwestionują zakres postępowania dowodowego i sposób oceny materiału znajdującego się w aktach. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 15 § 1 w zw. z art. 33 pkt 7 u.p.e.a. oraz art. 40 § 1, art. 42 § 1 i art. 44 § 4 K.p.a. Skarżący twierdzą, że upomnienie z dnia 30 października 2012 r. nie zostało im skutecznie doręczone, ponieważ wysłano je na adres [...] w K., który nie był ich adresem zamieszkania ani adresem wskazanym przez nich do doręczeń. Taka argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie przyjął, że w sprawie nie chodziło wyłącznie o to, czy powyższy adres był adresem faktycznego zamieszkania skarżących. Istotne było to, czy w realiach tej konkretnej sprawy organ miał podstawy do kierowania korespondencji na ten adres jako adres wskazany i potwierdzony przez skarżących w toku postępowania. Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca. Adres ten był ujawniony w rejestrze gruntów dotyczącym działki nr [...] w W., należącej do skarżących. Według danych tego rejestru adres [...] w K. jawił się jako adres aktualny wobec obojga skarżących. Nie można przy tym pomijać, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), w brzmieniu relewantnym dla ocenianego okresu, właściciele nieruchomości byli obowiązani zgłaszać właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Dane te nie były oczywiście jedyną podstawą oceny prawidłowości doręczeń, jednak stanowiły jeden z elementów, który organ mógł brać pod uwagę przy ustalaniu adresu strony. Powiatowy Inspektor skierował zawiadomienie z dnia 15 września 2011 r. o kontroli obiektu budowlanego właśnie na adres wynikający z rejestru gruntów. Korespondencję odebrała H.H., matka skarżącego i teściowa skarżącej. Następnie skarżący stawili się osobiście na oględziny obiektu budowlanego dnia 6 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie ocenił, że organ miał podstawy sądzić, iż korespondencja została skarżącym przekazana. W protokole oględzin wpisano adres skarżących jako [...] w K., a protokół został podpisany przez oboje skarżących bez zastrzeżeń. Skarżący twierdzą, że adres ten nie został przez nich podany i miał zostać dopisany do protokołu bez ich wiedzy, jednak z akt sprawy nie wynikają podstawy do przyjęcia takiej tezy. Zapis adresu jest spójny z pozostałą treścią protokołu, zarówno wizualnie, jak i stylistycznie. Samo zaprzeczenie skarżących, zgłoszone na późniejszym etapie, nie mogło podważyć dokumentu urzędowego podpisanego przez nich bez zastrzeżeń. Szczególnie istotne są dalsze czynności skarżących po doręczeniu postanowienia Powiatowego Inspektora z dnia 30 listopada 2011 r., nr 421/11, wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b. Postanowieniem tym wstrzymano prowadzenie robót budowlanych i nałożono na skarżących obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji, w terminie do dnia 30 marca 2012 r. Postanowienie zostało wysłane na adres [...] w K. i odebrane przez H.H., co wynika z kart 52, 54 i 55 akt administracyjnych Powiatowego Inspektora. Nie był to fakt obojętny procesowo. Skarżący następnie podjęli czynności odpowiadające treści tego postanowienia. W odpowiedzi na postanowienie z dnia 30 listopada 2011 r. B.H. i A.H przedłożyli pismo, w którego nagłówku wskazali adres [...] w K.. W piśmie tym wyjaśnili, że działka nr [...] położona w K.1 znajduje się na terenach nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nadmienili również, że wystąpili do Wójta o ustalenie warunków zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania budynku. Pismo to znajduje się na karcie 59 akt administracyjnych Powiatowego Inspektora. Do pisma skarżący dołączyli wniosek z dnia 14 marca 2012 r., skierowany do Wójta, o ustalenie warunków zabudowy. W dokumencie tym jako adres zamieszkania obojga skarżących jednoznacznie wpisano [...] w K.. Wniosek został podpisany przez obojga skarżących. Kolejna okoliczność również ma znaczenie. Dnia 18 kwietnia 2012 r. skarżący złożyli następne pismo, w którym ponownie podali adres [...] w K.. Do pisma dołączyli zaświadczenie Wójta z dnia 3 kwietnia 2012 r. dotyczące utraty mocy planu miejscowego zatwierdzonego dnia 10 lipca 1986 r. przez Radę Narodową Miasta i Gminy T.. Na tym zaświadczeniu także wskazano adres skarżących, na który zostało ono wysłane, to jest [...] w K.. Nie można więc przyjąć, że adres ten pojawił się w aktach wyłącznie z inicjatywy organu i że skarżący nigdy go nie potwierdzili. Przeciwnie, po doręczeniu korespondencji na ten adres skarżący podejmowali czynności procesowe oraz przedkładali pisma i załączniki, w których ten sam adres został wskazany. Pismem z dnia 9 maja 2012 r. Powiatowy Inspektor zawiadomił skarżących o możliwości zapoznania się z zebranymi dokumentami oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Zawiadomienie wysłano na adres [...] w K.. Korespondencja została odebrana przez H.H. Wcześniejsze przesyłki odbierane przez tę osobę skutkowały określonymi reakcjami skarżących, w szczególności ich udziałem w kontroli oraz składaniem pism. Tym razem skarżący nie podjęli czynności, jednak sam brak reakcji nie uzasadnia wniosku, że adres do doręczeń był nieprawidłowy. Dopiero po upływie dłuższego okresu, dnia 24 września 2012 r., Powiatowy Inspektor wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego. Decyzja została wysłana na adres [...] w K. i była awizowana, co wynika z kart 68, 73 i 77 akt administracyjnych organu pierwszej instancji. Następnie dnia 30 października 2012 r. Powiatowy Inspektor skierował do skarżących upomnienie, znajdujące się na karcie 79 tych akt. Upomnienie wysłano na ten sam adres. Kwestia doręczenia tego upomnienia była przedmiotem ustaleń Wojewódzkiego Inspektora przy rozpoznaniu zarzutu z art. 33 pkt 7 u.p.e.a. Wojewódzki Inspektor ustalił, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, dnia 2 listopada 2012 r. i dnia 9 listopada 2012 r., a następnie została zwrócona nadawcy dnia 19 listopada 2012 r. z adnotacją o niepodjęciu w terminie. Przy pierwszym awizowaniu dnia 2 listopada 2012 r. skutek doręczenia w trybie art. 44 § 4 K.p.a. nastąpił 16 listopada 2012 r. W takim stanie sprawy nie można zasadnie twierdzić, że upomnienie nie zostało doręczone w rozumieniu art. 15 § 1 u.p.e.a. Doręczenie zastępcze z art. 44 K.p.a. oparte jest na fikcji prawnej. Jeżeli przesyłka została skierowana na prawidłowy adres, a warunki awizowania zostały zachowane, pismo uznaje się za doręczone z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu. Skarga kasacyjna nie wykazuje, aby same czynności awizowania upomnienia były wadliwe. Kwestionuje przede wszystkim adres. Ten zarzut, wobec przedstawionych wyżej okoliczności, nie mógł zostać uwzględniony. Skarżący akcentują, że w wielu wcześniejszych dokumentach posługiwali się adresem przy ul. [...] w K.. Wskazują na akt darowizny z dnia 3 września 1999 r., zgłoszenie dotyczące budowy małego budynku gospodarczego z dnia 3 października 2007 r., pisma kierowane do Starostwa Powiatowego w Z., a także na informację przekazaną przez Starostwo Powiatowe w Z. pismem z dnia 29 lipca 2011 r., oznaczoną w aktach kartą 40. Argument ten został przez Sąd pierwszej instancji rozważony i słusznie nie został uznany za decydujący. W postępowaniu administracyjnym znaczenie ma adres funkcjonujący w danej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie odwołał się do poglądu, że zgłoszenie adresu do doręczeń dla potrzeb określonego postępowania jest skuteczne w tym właśnie zakresie. Nie przesądza o wadliwości doręczeń to, że w innych dokumentach, pochodzących z wcześniejszego okresu albo z innych spraw, pojawiał się inny adres. Nie przekonuje również twierdzenie, że wskazanie adresu [...] w K. w piśmie skarżących z dnia 30 marca 2012 r. było jedynie odruchem wynikającym z wcześniejszego zaadresowania korespondencji przez Powiatowego Inspektora. Po pierwsze, nie chodziło o jedno pismo. Adres ten został ujawniony w protokole oględzin podpisanym przez skarżących, następnie w piśmie skierowanym do Powiatowego Inspektora z dnia 30 marca 2012 r., w załączonym wniosku do Wójta z dnia 14 marca 2012 r., w kolejnym piśmie z dnia 18 kwietnia 2012 r. oraz w zaświadczeniu Wójta z dnia 3 kwietnia 2012 r. Po drugie, skarżący podejmowali czynności odpowiadające doręczanym im pismom. Po trzecie, podpisując pisma i wniosek, w których podano ten adres, skarżący dali organowi czytelny sygnał, że adres ten jest właściwy do kontaktu w sprawie. Bez znaczenia dla skuteczności doręczenia upomnienia jest podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że skarżący nie mieli wykształcenia prawniczego ani administracyjnego. Strona postępowania nie musi znać technicznych konsekwencji każdego przepisu procesowego, jednak ponosi odpowiedzialność za adres, którym posługuje się w korespondencji z organem. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie wskazał, że obowiązkiem strony należycie zabezpieczającej swoje interesy jest podanie takiego adresu do doręczeń, który gwarantuje jej możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Jeżeli strona posługuje się określonym adresem, podpisuje pisma zawierające ten adres i reaguje na korespondencję tam doręczaną, to nie może później skutecznie twierdzić, że organ powinien zignorować ten adres i samodzielnie ustalić inny. Nie jest trafne stanowisko skarżących, że Powiatowy Inspektor powinien był dokonać dalszej weryfikacji adresu w rejestrze mieszkańców albo w rejestrze PESEL. Wszczęcie sprawy z urzędu wymaga od organu ustalenia adresu strony, ale obowiązek ten nie oznacza, że organ ma prowadzić poszukiwania innego adresu, jeżeli w toku sprawy strona wielokrotnie potwierdza konkretny adres, składając pisma i wnioski z takim oznaczeniem. Ewidencja gruntów i budynków nie jest rejestrem meldunkowym, jednak w tej sprawie nie stanowiła samodzielnej i wyłącznej podstawy doręczeń. Jej dane zostały potwierdzone późniejszym zachowaniem skarżących. Dlatego powołanie się przez skarżących na orzecznictwo dotyczące konieczności ustalenia adresu strony w rejestrach właściwych dla danych adresowych nie prowadzi do odmiennej oceny. W tamtych sytuacjach chodziło o brak wiarygodnego potwierdzenia adresu przez samą stronę. W tej sprawie takie potwierdzenie wynikało z przebiegu postępowania. Nie mogła też zmienić oceny sprawy okoliczność, że po wysłaniu decyzji i upomnienia Powiatowy Inspektor podejmował próbę ustalenia adresu w ewidencji prowadzonej przez Prezydenta. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że próba ta, dokonana już po ekspedycji decyzji i upomnienia, nie podważa skuteczności wcześniejszych doręczeń. Sam fakt sprawdzania danych adresowych nie oznacza, że organ miał wcześniej obowiązek uznać adres [...] w K. za niewłaściwy. Nie dowodzi też, że doręczenie upomnienia było wadliwe. Nie jest również zasadny argument odnoszący się do H.H.. Skarżący twierdzą, że nie była ona osobą uprawnioną do odbioru korespondencji i że sam fakt pokrewieństwa nie oznacza, iż była dorosłym domownikiem. Argument ten nie rozstrzyga sprawy doręczenia upomnienia. Upomnienie z dnia 30 października 2012 r. nie zostało odebrane przez H.H., lecz zostało doręczone zastępczo po dwukrotnym awizowaniu. Znaczenie wcześniejszych odbiorów korespondencji przez H.H. polegało na tym, że po takich doręczeniach skarżący podejmowali czynności w sprawie. Okoliczność ta potwierdzała, że adres funkcjonował jako skuteczny kanał kontaktu z nimi. Nie była natomiast samodzielną podstawą przyjęcia skuteczności doręczenia upomnienia. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 15 § 1 w zw. z art. 33 pkt 7 u.p.e.a. oraz art. 40 § 1, art. 42 § 1 i art. 44 § 4 K.p.a. nie mógł odnieść skutku. Upomnienie zostało skierowane na adres, który w świetle akt sprawy był adresem właściwym do doręczeń. Warunki doręczenia zastępczego zostały zachowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zaakceptował stanowisko Wojewódzkiego Inspektora, że zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia był niezasadny. Z tych samych przyczyn nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 135 P.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz art. 42 § 1 K.p.a. Skarżący zarzucają, że Wojewódzki Inspektor nie wyjaśnił należycie kwestii adresu, pominął dokumenty wskazujące na adres przy ul. [...] w K., nie ustalił miejsca faktycznego zamieszkania skarżących oraz nie zbadał, czy skarżący kiedykolwiek zamieszkiwali przy [...] w K.. Zarzut ten opiera się jednak na błędnym założeniu, że dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne było ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania skarżących w sensie materialnym. Sąd pierwszej instancji wyraźnie wskazał, że nawet gdyby skarżący nie zamieszkiwali pod adresem [...] w K., to adres ten został przez nich wskazany jako adres do doręczeń. Ta ocena jest prawidłowa. Nie można zarzucić Wojewódzkiemu Inspektorowi dowolności ustaleń. Materiał aktowy wskazywał na sekwencję zdarzeń potwierdzającą używanie adresu [...] w K.. Był to adres wynikający z rejestru gruntów, wpisany w protokole oględzin podpisanym przez skarżących, następnie powtarzany kolejnych w ich pismach oraz w dokumentach załączanych do tych pism. Skarżący, po doręczeniu im korespondencji na ten adres, podejmowali działania procesowe. Wojewódzki Inspektor miał więc wystarczające podstawy do przyjęcia, że doręczenia na ten adres były skuteczne. Nie jest trafny zarzut, że pominięto fakt, iż skarżący nigdy osobiście nie odebrali korespondencji pod adresem [...] w K.. Doręczenie w postępowaniu administracyjnym nie zawsze wymaga osobistego odbioru pisma przez adresata. Przepisy K.p.a. przewidują zarówno doręczenie zastępcze przez dorosłego domownika, jak i fikcję doręczenia po awizowaniu. Skarżący nie mogą skutecznie negować doręczeń tylko dlatego, że nie odebrali przesyłek osobiście, jeżeli przesyłki były kierowane na adres skutecznie wskazany w sprawie, a ustawowe warunki doręczenia zostały spełnione. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 K.p.a. Skarżący twierdzą, że Powiatowy Inspektor naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, ponieważ to on jako pierwszy przyjął adres [...] w K., mimo że wcześniejsze pisma wskazywały adres przy ul. [...] w K.. Argument ten pomija dalszy przebieg postępowania. Nawet jeżeli pierwsze skierowanie korespondencji na adres [...] w K. nastąpiło z inicjatywy Powiatowego Inspektora, to późniejsze zachowanie skarżących potwierdziło ten adres. W szczególności skarżący uczestniczyli w oględzinach po doręczeniu zawiadomienia na ten adres, podpisali protokół z takim oznaczeniem adresowym, a następnie składali pisma i wnioski zawierające ten sam adres. Nie można więc uznać, że organ naruszył zasadę zaufania przez respektowanie adresu, którym skarżący posługiwali się w toku tej sprawy. Zarzut naruszenia art. 41 § 1 i 2 K.p.a. także nie jest zasadny. Skarżący podnoszą, że nie mieli obowiązku informowania organu o zmianie miejsca zamieszkania, ponieważ nigdy go nie zmienili, a organ sam ustalił niewłaściwy adres. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie oparł jednak rozstrzygnięcia na tezie, że skarżący zmienili miejsce zamieszkania i nie zawiadomili o tym organu. Sąd pierwszej instancji przyjął, że adres [...] w K. funkcjonował w tej sprawie jako adres do doręczeń. Dlatego spór o to, czy doszło do zmiany miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 41 K.p.a., nie miał decydującego znaczenia dla wyniku sprawy. Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 42 § 1 K.p.a. Skarżący twierdzą, że doręczenia były dokonywane na adres, który nie był ich miejscem zamieszkania. Jak wyjaśniono powyżej, zasadnicze znaczenie miało to, że adres ten został w toku sprawy potwierdzony i używany przez skarżących jako adres właściwy do korespondencji. Sąd pierwszej instancji trafnie przywołał pogląd, że podanie adresu do doręczeń może nastąpić także przez wskazanie go w nagłówku pisma. W tej sprawie nie chodziło jedynie o jeden nagłówek, ale o konsekwentny ciąg czynności procesowych, które dawały organowi podstawę do kierowania korespondencji na ten adres. Nie mógł również odnieść skutku zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a. przez niedostrzeżenie naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez Wojewódzkiego Inspektora. Skoro postanowienie Powiatowego Inspektora nie było dotknięte wskazywanymi przez skarżących wadami dotyczącymi doręczenia upomnienia, Wojewódzki Inspektor nie miał podstaw do jego uchylenia. Utrzymanie tego postanowienia w mocy odpowiadało wynikom postępowania zażaleniowego. Nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Skarżący twierdzą, że mgr inż. J.K., pełniąc funkcję Powiatowego Inspektora, uczestniczył najpierw w czynnościach związanych z upomnieniem z dnia 30 października 2012 r., a następnie podpisał postanowienie z dnia 27 lutego 2023 r. o odmowie uwzględnienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, którego podstawą był między innymi art. 33 pkt 7 u.p.e.a. W ocenie skarżących oznaczało to, że ta sama osoba oceniała prawidłowość własnych wcześniejszych czynności dotyczących upomnienia, w szczególności jego skierowania i doręczenia. Skarżący wiążą z tym naruszenie zasady nemo iudex in causa sua oraz przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. Tak ujęty zarzut wymaga doprecyzowania. Jego zasadniczy ciężar nie polega na tym, że mgr inż. J.K. brał wcześniej udział w wydaniu decyzji z dnia 24 września 2012 r. nakazującej rozbiórkę. Ten element argumentacji skarżących ma znaczenie drugorzędne. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej nie dochodzi bowiem do merytorycznej kontroli decyzji, z której wynika egzekwowany obowiązek. Wynika to z art. 29 § 1 u.p.e.a. Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej nie jest środkiem odwoławczym od decyzji nakazującej rozbiórkę. Istota stanowiska skarżących sprowadza się natomiast do tego, że mgr inż. J.K. miał wcześniej uczestniczyć w czynnościach dotyczących upomnienia, a później rozpoznawać zarzut oparty na twierdzeniu, że upomnienie to nie zostało skutecznie doręczone. Art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie obejmuje każdej sytuacji, w której pracownik organu albo osoba pełniąca funkcję organu uczestniczyła wcześniej w czynnościach procesowych lub technicznych, które następnie pozostają w związku z przedmiotem późniejszej oceny organu. Przepis ten dotyczy wyłączenia od udziału w sprawie osoby, która brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Nie może być wykładany w ten sposób, że wcześniejsze sporządzenie, podpisanie albo skierowanie upomnienia automatycznie wyłącza tę osobę od udziału w wydaniu postanowienia rozpoznającego zarzut oparty na art. 33 pkt 7 u.p.e.a. Upomnienie z art. 15 § 1 u.p.e.a. nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty. Jest czynnością poprzedzającą wszczęcie egzekucji administracyjnej i służy wezwaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku przed zastosowaniem środków egzekucyjnych. Późniejsze rozpoznanie zarzutu opartego na art. 33 pkt 7 u.p.e.a. nie polegało zatem na kontroli "rozstrzygnięcia" wydanego uprzednio przez mgr. inż. J.K.. Polegało na ocenie, czy przed wszczęciem egzekucji administracyjnej spełniony został ustawowy warunek uprzedniego doręczenia zobowiązanym upomnienia. Była to ocena przesłanki dopuszczalności prowadzenia egzekucji, a nie ponowne orzekanie w tej samej sprawie administracyjnej. Zasada nemo iudex in causa sua nie może być traktowana jako samodzielna podstawa rozszerzenia przesłanek wyłączenia określonych w K.p.a. ponad ich ustawową treść. W realiach tej sprawy skarżący nie wykazali takich dodatkowych okoliczności, które wskazywałyby na osobisty interes mgr. inż. J.K. w określonym sposobie rozstrzygnięcia sprawy albo na inny związek mogący prowadzić do zastosowania instytucji wyłączenia. Sam udział przy czynnościach dotyczących upomnienia, którego doręczenie następnie oceniano w ramach zarzutu z art. 33 pkt 7 u.p.e.a., nie jest wystarczający do przyjęcia przesłanki z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Znaczenie gwarancyjne ma również to, że postanowienie Powiatowego Inspektora zostało poddane kontroli instancyjnej przez Wojewódzkiego Inspektora. Organ ten samodzielnie odniósł się do kwestii doręczenia upomnienia. W szczególności wskazał, że przesyłki zawierające upomnienie z dnia 30 października 2012 r. były dwukrotnie awizowane, dnia 2 listopada 2012 r. i dnia 9 listopada 2012 r., a następnie zostały zwrócone nadawcy dnia 19 listopada 2012 r. z adnotacją o niepodjęciu w terminie. Wojewódzki Inspektor ustalił więc własną podstawę oceny skuteczności doręczenia upomnienia w trybie art. 44 K.p.a. i nie ograniczył się do powielenia stanowiska Powiatowego Inspektora. W konsekwencji nie można przyjąć, że wydanie postanowienia z dnia 27 lutego 2023 r. przez mgr. inż. J.K. stanowiło naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Skoro nie zachodziła przesłanka wyłączenia, to nie mogło dojść także do naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że okoliczność podnoszona przez skarżących nie uzasadniała uchylenia postanowień organów obu instancji. Nie można zatem przyjąć, że wydanie przez tę samą osobę decyzji z dnia 24 września 2012 r., sporządzenie upomnienia z dnia 30 października 2012 r. oraz podpisanie postanowienia z dnia 27 lutego 2023 r. tworzyło przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że osoba podpisana pod tymi aktami pełniła funkcję Powiatowego Inspektora, który był wierzycielem obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 24 września 2012 r. oraz organem egzekucyjnym właściwym w sprawie. Dodatkowo sprawa została następnie poddana kontroli Wojewódzkiego Inspektora. Zatem subiektywne przekonanie skarżących o braku bezstronności nie wystarcza do stwierdzenia naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Z tych względów nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a. przez niedostrzeżenie naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Skarżący wiążą ten zarzut z odmową uchylenia postanowienia wydanego przez osobę, która według nich podlegała wyłączeniu. Skoro jednak nie zachodziła przesłanka wyłączenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał podstaw do zastosowania art. 135 P.p.s.a. w sposób postulowany w skardze kasacyjnej. Postępowanie zażaleniowe zostało przeprowadzone przez Wojewódzkiego Inspektora, który rozpoznał zarzuty skarżących i utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora. Nie doszło więc do naruszenia gwarancji instancyjnej. Nie mogły odnieść skutku końcowe zarzuty naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a. Przepisy te mają w tym zakresie charakter wynikowy. Ich naruszenie mogłoby zostać stwierdzone jedynie wówczas, gdyby wcześniejsze zarzuty wykazały, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powinna była zostać uwzględniona. Tak jednak nie jest. Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia w granicach właściwych dla sprawy dotyczącej zarzutów egzekucyjnych. Trafnie uznał, że nie doszło do naruszeń prawa, które uzasadniałyby uchylenie postanowień organów obu instancji. Podsumowując, skarga kasacyjna koncentruje się na próbie podważenia ustalenia, że adres [...] w K. był adresem skutecznym dla doręczeń w tej sprawie. Próba ta nie może być uznana za zasadną. Skarżący rzeczywiście posługiwali się w części wcześniejszych dokumentów adresem przy ul. [...] w K.. Nie zmienia to jednak faktu, że w toku bezpośrednich czynności poprzedzających wydanie decyzji z dnia 24 września 2012 r. i doręczenie upomnienia z dnia 30 października 2012 r. wielokrotnie i w sposób jednoznaczny potwierdzali adres [...] w K.. Adres ten pojawiał się nie tylko w dokumentach organu, lecz także w pismach i wnioskach podpisanych przez skarżących oraz w dokumentach składanych przez nich do akt. Powiatowy Inspektor nie miał zatem obowiązku poszukiwania innego adresu i nie naruszył przepisów o doręczeniach przez skierowanie upomnienia na adres [...] w K.. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 22 stycznia 2024
- Symbol z opisem
- 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
- Hasła tematyczne
- Egzekucyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Inspektor Nadzoru Budowlanego
- Sędziowie
- Anna Żak Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/ Jan Szuma /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
art. 15 § 1 w zw. z art. 33 pkt 7 · Dz.U. 2012 poz. 1015
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
art. 40 § 1, art. 42 § 1 i art. 44 § 4, art. 24 § 1 pkt 5, art. 138 §1 pkt 2, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 · Dz.U. 2022 poz. 2000
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny