II OPP 1/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: s. NSA Jerzy Siegień Sędziowie: s. NSA Leszek Kiermaszek s. NSA Małgorzata Miron (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi R. S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1501/23 ze skargi R. S. na decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 11 września 2023 r. znak: WPZ.5290.8.2023.6.PK w przedmiocie nakazu usunięcia materiałów palnych postanawia: 1. odrzucić skargę na przewlekłość postępowania; 2. zwrócić R. S. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego opłatę od skargi na przewlekłość postępowania w kwocie 200 (dwieście) złotych.

W dniu 29 listopada 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga R. S. na decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z 11 września 2023 r. znak: WPZ.5290.8.2023.6.PK w przedmiocie nakazu usunięcia materiałów palnych. Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Kr 1501/23. Zarządzeniem z 5 grudnia 2023 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie jego numeru PESEL – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania wysłano 11 grudnia 2023 r. Wskazany brak formalny skargi został uzupełniony w piśmie z 8 stycznia 2024 r. W międzyczasie toczyło się postępowanie w przedmiocie zawartego w skardze wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z 28 lutego 2024 r. sygn. akt II SPP/Kr 149/23 pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Następnie zarządzeniem z 11 kwietnia 2024 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to skarżący odebrał 2 maja 2024 r. W wyznaczonym terminie został uiszczony wpis sądowy od skargi. Zarządzeniem z 13 maja 2024 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 13 czerwca 2024 r. Po wysłaniu stronom zawiadomień o rozprawie przedłożono akta sprawy sędziemu sprawozdawcy w celu m.in. rozpoznania zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Postanowieniem z 24 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Po rozpoznaniu sprawy na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał wyrok, z tej samej daty, oddalający skargę. W dniu 2 lipca 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęło zażalenie skarżącego na postanowienie z 24 maja 2024 r. Zarządzeniem z 2 lipca 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych zażalenia przez podpisanie zażalenia oraz złożenie jego odpisu – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wskazane braki formalne zażalenia zostały uzupełniony w piśmie z 5 sierpnia 2024 r. W międzyczasie toczyło się postępowanie w przedmiocie zwartego w zażaleniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z 10 października 2024 r. sygn. akt II SPP/Kr 85/24 pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 20 listopada 2024 r. sygn. akt II SPP/Kr 85/24 utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z 26 listopada 2024 r. stwierdzono prawomocność wyroku z 13 czerwca 2024 r. – od dnia 16 lipca 2024 r. Zarządzeniem z 27 listopada 2024 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne. Postanowieniem z 5 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie zażaleniowe dotyczące zażalenia R. S. na postanowienie Sądu z 24 maja 2024 r. (z uwagi na zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie prawomocnym wyrokiem). W dniu 16 grudnia 2024 r. zwrócono akta administracyjne organowi administracji wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Pismem z 8 stycznia 2025 r. (data wpływu do WSA: 14 stycznia 2025 r.) skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 5 grudnia 2024 r. i jednocześnie "skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania by wydać postanowienie o umorzeniu". W piśmie tym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie postanowienia i skierowanie do rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a ponadto o przyznanie prawa pomocy. Odnośnie do skargi na przewlekłość postępowania skarżący nie sformułował żadnych żądań. Podniósł jedynie: "Przez miesiące nie zostało wydane postanowienie by następnie postanowienie umorzyć. Takie działanie podważa zaufanie obywateli do sądów." W dniu 23 stycznia 2025 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęły akta sprawy przekazane wraz ze skargą na przewlekłość postępowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania sądowego podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r., poz. 1725 ze zm.; dalej: "ustawa") strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych (przewlekłość postępowania). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Jednocześnie, jak stanowi art. 2 ust. 2 ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę z treści powyższych przepisów wynika, że skarga na przewlekłość postępowania może dotyczyć jedynie postępowania co do istoty sprawy, o czym świadczą zwroty: "w toku postępowania w sprawie" czy "postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie". Nie jest natomiast dopuszczalna w stosunku do postępowań incydentalnych (ubocznych) inicjowanych w toku postępowania głównego (por. postanowienie NSA z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt III OPP 50/21, jak również postanowienie SN z 24 marca 2021 r., sygn. akt I NSP 191/20 i cytowane w nich liczne orzecznictwo sądowe). Jak wynika z treści skargi R. S. skarga ta w sposób jednoznaczny skupia się na wykazaniu przewlekłości postępowania zażaleniowego związanego z zażaleniem skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 grudnia 2024 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W żadnym miejscu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania skarżący nie kwestionuje natomiast prawidłowości czy terminowości czynności sądowych dotyczących istoty sprawy, tj. zmierzających do merytorycznego rozpoznania jego skargi na decyzję na decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z 11 września 2023 r. Wobec powyższego skargę na przewlekłość postępowania sądowego w tej sprawie należy uznać za niedopuszczalną, albowiem dotyczy wyłącznie postępowania zażaleniowego, a więc postępowania incydentalnego (ubocznego) inicjowanego w toku postępowania głównego. Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, że stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Wyjaśnić wypada, że skarga na przewlekłość postępowania jest środkiem prawnym wymuszającym rozpoznanie sprawy przez sąd, a więc spełni swoją rolę jedynie wtedy, gdy zostanie wniesiona w toku postępowania. Należy więc przyjąć, że dopuszczalne jest wniesienie skargi na przewlekłość postępowania przed sądem administracyjnym do prawomocnego zakończenia postępowania sądowego. Skarga wniesiona po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II OPP 50/10; CBOSA). W niniejszej sprawie skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie została wniesiona już po zakończeniu postępowania w sprawie prawomocnym wyrokiem tego Sądu z 13 czerwca 2024 r. Orzeczenie to stało się prawomocne od 16 lipca 2024 r. Zatem skarga na przewlekłość postępowania sądowego wniesiona przez R. S. jest niedopuszczalna również z tego względu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 i art. 180 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) oraz w związku z art. 5 ust. 1 i art. 8 ust. 2 ustawy, odrzucił skargę na przewlekłość postępowania. O zwrocie uiszczonej opłaty od skargi na przewlekłość postępowania orzeczono w pkt 2 postanowienia, na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy.