II GZ 99/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 1597/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 13 marca 2025 r. nr BOL.610.169.2024 w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu partii produktu niespełniającego wymagań jakości handlowej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zwrócić [...] ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1597/25, odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi [...] (skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 13 marca 2025 r. w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu partii produktu niespełniającego wymagań jakości handlowej. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Zarządzeniem z dnia 26 maja 2025 r. Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie (pkt VI) wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL skarżącego, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka zawierająca wezwanie została zwrócona WSA i uznana za doręczoną ze skutkiem na dzień 24 czerwca 2025 r. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2025 r. Sąd I instancji odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie w terminie jej braku formalnego. Przesyłka zawierająca odpis postanowienia również została zwrócona WSA i uznana za doręczoną ze skutkiem na dzień 19 sierpnia 2025 r. Pismem z dnia 24 września 2025 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia ww. braku formalnego skargi. Zarządzeniem z dnia 14 października 2025 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu poprzez wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni cyt. "pod rygorem skutków procesowych". Przesyłka zawierająca wezwanie także została zwrócona WSA i uznana za doręczoną ze skutkiem na dzień 12 listopada 2025 r. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2025 r. Sąd I instancji na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi z uwagi na nieuprawdopodobnienie przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zarzucając naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, że w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu bez winy skarżącego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, co uzasadniało przywrócenie terminu. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że pełnomocnik skarżącego po powzięciu informacji o wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi zwrócił się do operatora pocztowego z reklamacją, wskazując na niedoręczenie przesyłek oraz niepozostawienie awiz. Do zażalenia dołączono kopię wniesionej do operatora wyznaczonego skargi, jak również odpowiedzi na nią, w której operator wyjaśnił, że nie może cyt. "w sposób bezsporny ustalić stanu faktycznego i określić wszystkich okoliczności związanych z podejmowanymi próbami doręczenia przesyłek rejestrowanych". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego, albowiem kontrolowany Sąd I instancji przedwcześnie dokonał merytorycznej oceny wniosku skarżącego, nie dokonawszy prawidłowej oceny jego dopuszczalności. Jak wynika z akt sprawy, we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano, którego dnia ustała przyczyna uchybienia terminu. Dostrzegając ten brak, Sąd I instancji wezwał pełnomocnika skarżącego do jego uzupełnienia (k. 86), jednakże nadając wezwaniu nieznany ustawie rygor "skutków procesowych". Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że wszelkie pisma kierowane przez sąd do innych podmiotów, w tym stron, winny cechować się terminologiczną precyzją, zwłaszcza w użyciu pojęć prawnych. Szczególnego znaczenia wymóg ten nabiera w przypadku wezwań, których niewykonanie lub nieprawidłowe wykonanie skutkuje konsekwencjami procesowo negatywnymi dla adresata (np. oddaleniem, odrzuceniem lub pozostawieniem bez rozpoznania pisma lub wniosku). Przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu sąd obowiązany jest ocenić, czy złożono go w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Kluczową okolicznością mającą wpływ na wynik tego badania jest moment ustania przyczyny uchybienia terminu, bowiem to od niego rozpoczyna bieg termin do złożenia wniosku. Niewskazanie we wniosku ww. elementu nakłada na sąd obowiązek wezwania wnioskodawcy do jego uzupełnienia – jako braku formalnego wniosku – w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia wniosku na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 88 p.p.s.a. Przytoczyć w tym miejscu należy in extenso treść art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W art. 88 zd. 1 p.p.s.a. wprowadzono lex specialis względem normy wynikającej z art. 49 § 1 p.p.s.a., przewidując rygor odrzucenia spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego wniosku o przywrócenie terminu. Tego typu wniosek należy uznać za spóźniony w rozumieniu art. 88 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie jest w stanie wskazać wiarygodnie dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, a sąd nie jest w stanie go ustalić na podstawie akt sprawy. Stosownie do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. koniecznym warunkiem przywrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej jest zachowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ten ostatni termin został przez ustawodawcę określony w sposób sztywny i bezwzględny jako okres siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jest to termin ustawowy, prekluzyjny i nieprzywracalny, a zatem jego naruszenie skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do żądania przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej oraz – w razie złożenia spóźnionego wniosku o przywrócenie terminu – formalnym odrzuceniem tego rodzaju wniosku na podstawie art. 88 p.p.s.a. Naruszenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu skutkuje uznaniem tego rodzaju wniosku za spóźniony z mocy ustawy i niepodlegający dalszym czynnościom sanacyjnym. Wniosek spóźniony podlega w tej sytuacji odrzuceniu bez badania przyczyn opóźnienia (w tym braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu). Nie jest zatem istotne, z jakich powodów i w jakich okolicznościach strona, która uchybiła uprzednio terminowi do dokonania czynności procesowej, po raz kolejny nie dochowała ustawowego terminu (w tym przypadku – terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu). W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji, nie zważając na ustawowo określoną sekwencję czynności kontrolnych w postępowaniu incydentalnym w sprawie przywrócenia terminu procesowego (art. 85-89 p.p.s.a.), zaniechał stwierdzenia, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony z naruszeniem terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a., i dokonał merytorycznej oceny przyczyny uchybienia terminu w świetle przesłanki zawinienia. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu w sprawie wniosku o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu administracyjnego jest kontrola zachowania formalnych przesłanek dopuszczalności złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Brak spełnienia choćby jednej z powyższych przesłanek skutkuje koniecznością odrzucenia tego rodzaju wniosku na podstawie art. 88 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt II GZ 387/23). W niniejszej sprawie ani we wniosku o przywrócenie terminu, ani w zażaleniu nie wskazano daty dziennej ustania przyczyny uchybienia terminu – jedynie w zażaleniu pełnomocnik skarżącej wskazał (k. 102), że podjął niezbędne czynności "po powzięciu informacji o wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi" – nie precyzuje jednak którego dnia. Tej kluczowej okoliczności nie sposób również ustalić na podstawie całokształtu akt sprawy – przede wszystkim dlatego że jako przyczynę uchybienia terminu wskazano nieprawidłowe działanie operatora pocztowego skutkujące niedoręczeniem pełnomocnikowi skarżącego kierowanej do niego korespondencji. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu, Sąd I instancji na nowo wezwie pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego tego wniosku, nadając wezwaniu poprawny rygor, a następnie zbada jego dopuszczalność, w tym zachowanie terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. W wypadku oceny pozytywnej Sąd a quo rozpozna wniosek merytorycznie, a w przypadku negatywnej – odrzuci wniosek. Jeżeli bowiem strona nie w stanie wskazać dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, a sąd nie jest w stanie na podstawie akt sprawy poczynić ustaleń w tym zakresie, to zachodzi konieczność odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 88 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji. ----------------------- 2