II GZ 98/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 stycznia 2021 r. sygn. akt III SO/Łd 6/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J.J. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie naliczenia opłaty za depozyt broni postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Postanowieniem 8 stycznia 2021 r., sygn. akt III SO/Łd 6/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił J.J. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie naliczenia opłaty za depozyt broni. Stan sprawy kształtował się następująco: Pismem z [...] lipca 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi poinformował J.J. (dalej "skarżący") o naliczeniu opłaty za przechowywanie broni w depozycie w wysokości 3842,96 zł i wezwał do zapłaty powyższej kwoty. W dniu [...] lutego 2020 r. skarżący złożył w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Łodzi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na tę czynność. Podkreślił, że otrzymał kserokopię wyżej wskazanej czynności materialno-technicznej 12 lutego 2020 r., a brak odebrania broni i uiszczenia opłaty za depozyt wynika z jego trudnej sytuacji materialnej, uniemożliwiającej dokonanie opłaty za przechowywanie broni. Do akt sądowych został doręczony duplikat zwrotnego potwierdzenia przesyłki zawierającej pismo z [...] lipca 2019 r., z którego wynika, że przesyłkę odebrał [...] lipca 2019 r. "J.A. (adresat)". W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału skarżący wyjaśnił, że uchybienie terminu do jej wniesienia nastąpiło z powodu jego nieobecności w kraju, bowiem najpierw przebywał u córki w Brukseli, a następnie w sanatorium. Ponadto wnioskodawca zwrócił uwagę na swój podeszły wiek i pogorszenie się stanu zdrowia. Zaznaczył, że gdy zapoznał z przedmiotową sprawą w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Łodzi, niezwłocznie [...] lutego 2020 r. skierował pismo do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych, na które do dnia dzisiejszego nie otrzymał odpowiedzi. Skarżący przesłał oświadczenie swojej córki, o następującej treści: "(...) oświadczam, że w lipcu 2019 roku (w tym cały dzień [...] lipca 2019 roku) moi rodzice – A. i J.J. – odwiedzili mnie w Brukseli, gdzie stale zamieszkuję, i tam przebywali". Postanowieniem z 9 lipca 2020 r. WSA w Łodzi odrzucił wniosek J.J. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jako wniesiony z uchybieniem terminu. Sąd nie uwzględnił argumentów podważających prawidłowość doręczenia. Skoro bowiem strona kwestionuje prawidłowość doręczenia i domaga się uznania, że doręczenie zaskarżonej czynności nastąpiło dopiero 12 lutego 2020 r., to tym samym nie można twierdzić, że uchybiono terminowi do dokonania czynności procesowej. W odniesieniu do terminowości złożenia wniosku o przywrócenie terminu Sąd stwierdził, że 28 listopada 2019 r. skarżący otrzymał przedegzekucyjne wezwanie do uiszczenia opłat wynikających z kalkulacji opłaty za depozyt. Wtedy też uzyskał wiedzę, że Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi podjął w stosunku do niego czynność naliczenia opłaty za depozyt broni. Wobec tego wtedy rozpoznał się bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który nie został dotrzymany. Postanowieniem z 13 października 2020 r., sygn. akt II OZ 768/20, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie. Wskazał, że to strona skarżąca określa przyczynę uchybienia terminu, jak i datę jej ustania. Nie można natomiast domagać się przywrócenia terminu, który nie rozpoczął biegu. Wobec tego kwestia rozpoczęcia biegu terminu powinna zostać oceniona w postępowaniu w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. Jeżeli nie doszło do rozpoczęcia biegu terminu, a strona wystąpiła z wnioskiem o jego przywrócenie, to wniosek taki jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu. Stąd też za nieusprawiedliwione uznano stanowisko Sądu, który odstąpił od skuteczności doręczenia skarżącemu pisma z [...] lipca 2019 r. Zdaniem NSA, ocena Sądu I instancji dotycząca zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi była nieprawidłowa. Nie było bowiem podstaw do kwestionowania daty 12 lutego 2020 r. jako daty ustania przyczyny uchybienia terminu. NSA stwierdził, że ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, Sąd I instancji w pierwszej kolejności zobowiązany będzie dokonać oceny skuteczności doręczenia skarżącemu pisma z [...] lipca 2019 r., a w zależności od tej oceny – powinien odrzucić wniosek lub dokonać oceny przesłanek przywrócenia terminu do złożenia skargi. Pismem z 30 listopada 2020 r. J.J., w odpowiedzi na wezwanie sądu do udzielenia wyjaśnień w sprawie, poinformował, że nie występował do Poczty Polskiej z reklamacją przesyłki zawierającej pismo z [...] lipca 2019 r. i w jego ocenie jej doręczenie jest w obecnym stanie wadliwe, a jednocześnie nie jest w interesie strony ustalenie stanu odmiennego. WSA w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi. Sąd uznał, że pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi zostało doręczone skarżącemu [...] lipca 2019 r., o czym świadczy duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej zawierającej to pismo. Sąd podkreślił, że dokument ten został sporządzony na podstawie posiadanych przez Pocztę Polską danych, w tym na podstawie karty doręczeń, z którego to dokumentu wynika komu przesyłka została przez listonosza wydana. Wobec tego strona uchybiła terminowi do złożenia skargi. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi został natomiast uznany za złożony w terminie. W ocenie WSA, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Nie uprawdopodobnił, że przebywał poza domem w sposób ciągły od [...] lipca 2019 r. do [...] lutego 2020 r., co uniemożliwiło mu dokonanie w terminie wniesienia skargi w rozstrzyganej sprawie. Jeżeli nawet przyjąć, że skarżący, jak twierdzi, przez dłuży czas przebywał u córki za granicą oraz w sanatorium, co nie zostało w sprawie w żaden sposób wykazane, to dbając należycie o swoje interesy winien po odebraniu korespondencji od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi podjąć wcześniej kroki w celu obrony swoich praw. Tymczasem strona ze swoją skargą wystąpiła po upływie przeszło pół roku od dnia odbioru korespondencji dotyczącej opłaty za depozyt broni, jak wynika z jej oświadczeń zawartych w aktach sprawy w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym tej opłaty. Taka postawa skarżącego świadczyła w ocenie sądu o braku należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Sąd uznał, że również podeszły wiek i ogólny zły stan zdrowia nie stanowił okoliczności usprawiedliwiającej niedochowanie ustawowego terminu do wniesienia skargi. Nie wynika bowiem z tych okoliczności, że dana osoba znalazła się w sytuacji nagłej i nie mogła posłużyć się pomocą innych osób. W ocenie WSA, pełnomocnik skarżącego nie wykazał w sposób prawidłowy, że skarżący nie odebrał pisma z [...] lipca 2019 r. Sąd przypomniał, że duplikat jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości. Domniemanie to nie może zostać obalone poprzez samo twierdzenie skarżącego bądź jego córki, wskazujące, że przebywał w dacie doręczenia korespondencji za granicą. Na okoliczność tę skarżący nie przedstawił bowiem żadnych wiarygodnych dokumentów np: biletów lotniczych, wyciągów bankowych, faktur potwierdzających pobyt strony za granicą, pozwalających zakwestionować prawdziwość informacji wynikających z dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie oraz o zobowiązanie Sądu I instancji do zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego, w tym pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zarzucił naruszenie: 1. art. 17 Prawa pocztowego (poprzez błędną wykładnię i zastosowanie) polegającą na przyjęciu waloru dokumentu urzędowego w stosunku do duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru pozbawionego podpisu adresata, podczas gdy prawo pocztowe wyraźnie wskazuje, jakie i w jakich warunkach dokumenty pocztowe mają walor dokumentu urzędowego i nie nadaje tego waloru tego rodzaju dokumentowi; 2. art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w związku z art. 174 pkt 2 oraz art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 233 k.p.c., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nierozstrzygnięcie istotnych wątpliwości co do stanu faktycznego i swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 233 k.p.c. za pośrednictwem art. 106 § 5 p.p.s.a.) polegające na przyjęciu wyłącznego charakteru dowodowego niepodpisanego duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru, podczas gdy przy konsekwentnym stanowisku skarżącego powinno ono budzić uzasadnioną, usuwalną wątpliwość, a ponadto polegające na zastosowaniu obcej polskiemu systemowi prawnemu hierarchii dowodów, prowadzące do błędnego ustalenia doręczenia przesyłki z [...] lipca 2019 r., podczas gdy jej doręczenie nie zostało udowodnione ponad uzasadnioną wątpliwość; 3. art. 7 i 81 k.p.a. w zw. z art. 174 i 197 § 2 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy (niezastosowanie), polegające na interpretacji uzasadnionych wątpliwości na niekorzyść strony obciążonej w sprawie obowiązkiem. W uzasadnieniu skarżący powołał argumenty mające na celu podważenie uznania duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki z [...] lipca 2019 r. za dokument urzędowy, a także tezy o doręczeniu tej przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe. W realiach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w aktach administracyjnych nie znajduje się potwierdzenie doręczenia pisma z [...] lipca 2019 r. Duplikat zwrotnego potwierdzenia doręczenia tego pisma został natomiast załączony do akt sądowych (k. 15). Sąd I instancji słusznie przy tym wskazał, że duplikat jest dokumentem urzędowym. Operator pocztowy, świadczący usługę publiczną, wskazuje w nim na podstawie dostępnych sobie dokumentów, kto i kiedy odebrał daną przesyłkę. Jest on wystawiany jest na podstawie posiadanych przez urząd pocztowy dokumentów potwierdzających dokonanie doręczenia przesyłki, w tym karty doręczeń. W postępowaniu reklamacyjnym duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki ma charakter dokumentu urzędowego, bowiem stanowi wynik rozpatrzenia reklamacji pocztowej w sposób przewidziany prawem i w zakresie działania podmiotu, który udzielił wyjaśnień, poświadczając tym samym zaistnienie określonych faktów. W związku z tym dokument ten stanowi dowód stwierdzający w sposób wystarczający i jednoznaczny doręczenie przesyłki adresatowi w konkretnym dniu. Stanowisko to potwierdzone jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 września 2015 r. IV SA/Wa 1776/16, postanowienia NSA z: 11 kwietnia 2011 r. II FSK 2174/09; 9 marca 2016 r. I FZ 6/16; 25 października 2016 r. II OZ 1217/16, wyrok NSA z 29 listopada 2011 r. II GSK 1223/10). Zasadnie więc Sąd uznał, że dokument ten posiada walor dokumentu urzędowego, co potwierdzają – a nie przesądzają, jak twierdzi pełnomocnik skarżącego – również orzeczenia powołane przez Sąd I instancji. Aby jednak stwierdzić skuteczność doręczenia na podstawie tego dokumentu, musi z niego wynikać w sposób jasny i spójny, kto i kiedy odebrał przesyłkę. W duplikacie zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej pismo z [...] lipca 2019 r. w miejscu przeznaczonym na wskazanie imienia i nazwiska odbiorcy podano, że przesyłkę odebrał "J.A (adresat)". Natomiast na drugiej stronie określono, że przesyłkę doręczono adresatowi (por. k. 15 akt sądowych). Nie ulega przy tym wątpliwości, że adresatem tej przesyłki był J.J., co znajduje potwierdzenie również na duplikacie potwierdzenia odbioru (wskazanie adresata). W tym stanie rzeczy, w ocenie NSA, nie sposób uznać, że z omawianego dokumentu wynika, że sporna przesyłka została doręczona skarżącemu [...] lipca 2019 r. W jej treści bowiem nie określono jednoznacznie, komu wydano przesyłkę. Okoliczność ta powinna przy tym wynikać z dokumentu w sposób niebudzący wątpliwości. Nie może zaś wywoływać tak daleko idących skutków jak przyjęcie doręczenia przesyłki w postępowaniu administracyjnym dokument, w którego treści podane są dwie różne, sprzeczne względem siebie, informacje o osobie, która przesyłkę odebrała. W konsekwencji NSA uznał, że Sąd I instancji nie przeprowadził prawidłowo kontroli prawidłowości doręczenia pisma z [...] lipca 2019 r. Należało bowiem przyjąć, że nie ma dowodu prawidłowego doręczenia ww. przesyłki zawierającej pismo z [...] lipca 2019 r. W konsekwencji termin do wniesienia skargi nie rozpoczął biegu [...] lipca 2019 r., a więc nie mógł zostać uchybiony. W tym stanie rzeczy należało uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na ww. pismo, jako niedopuszczalny, na podstawie art. 88 p.p.s.a. Stanowisko to jest zgodne z tym, które wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 października 2020 r., sygn. akt II OZ 768/20, którym NSA w składzie obowiązującym jest związany na mocy art. 190 p.p.s.a. Zdaniem NSA, za odrzuceniem wniosku na obecnym etapie postępowania przemawia również zasada ekonomiki procesowej. Skoro bowiem w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzono nieprawidłowość doręczenia pisma z [...] lipca 2019 r., to bezcelowe byłoby przekazanie sprawy do ponownej oceny Sądowi I instancji, aby ten wniosek skarżącego odrzucił jako niedopuszczalny z uwagi na nieuchybienie terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 88 p.p.s.a. w związku z art. 197 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na mocy art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.