II GZ 917/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1969/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem ustawy o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 19 listopada 2014 r., odmówił B. Sp. z o.o. w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi wniesionej przez tę spółkę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r., którą nałożono na nią karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Sąd wskazał w uzasadnieniu, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną stratą za ubiegły rok obrotowy w wysokości 282 889,95 zł. Nadto podała, że aktualnie na rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie 388,72 zł. Z przedłożonego rachunku zysków i strat sporządzonego za rok 2013 wynika, że spółka osiągnęła przychód ze sprzedaży w wysokości 647 900,97 zł, ponosząc koszty działalności operacyjnej w kwocie 941 372,86 zł. Natomiast rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 marca 2014 r. wskazuje, że osiągnęła ona w pierwszym kwartale tego roku przychód netto ze sprzedaży w wysokości 158 356 zł. Koszty działalności operacyjnej zamknęły się w kwocie 273 604 zł. Z wyciągów z rachunku bankowego za okres od 31 marca 2014 do dnia 30 czerwca 2014 r. wynika, że Prezes Zarządu skarżącej spółki, systematycznie dokonuje wpłat znacznych kwot na jej rachunek: w dniu 25 kwietnia 2014 r. – wpłata w wysokości 9 300 zł, w dniu 30 kwietnia 2014 r. – wpłata w wysokości 10 000 zł, w dniu 10 maja 2014 r. – wpłata w łącznej wysokości 14 000 zł, w dniu 27 maja 2014 r. – wpłata w łącznej wysokości 9 000 zł, w dniu 4 czerwca 2014 r. – 1 100 zł, w dniu 27 czerwca 2014 r. – wpłata w łącznej wysokości 21 000 zł. Dalej Sąd wskazał, że z dokumentów przedstawionych przez stronę wynika, że spółka działalność gospodarczą rozpoczęła w marcu 2012 r., a poniesiona strata w tym roku była konsekwencją zakupu kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia działalności. Z analizy transakcji dokonywanych na rachunku bankowym spółki wynika, że Prezes Zarządu regularnie wpłacał znaczne kwoty na ten rachunek, co czyni niejasnym faktyczny stan środków posiadanych przez spółkę. Dokonując oceny sytuacji finansowej strony na podstawie przedstawionych wyżej dokumentów, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Sąd podkreślił, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, odprowadzając świadczenia na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz należności na rzecz Urzędu Skarbowego. Brak jest informacji o zaciąganych przez spółkę kredytach na pokrycie kosztów. Ze sprawozdania finansowego za rok 2012 wynika m.in., że nie występują inwestycje długoterminowe, a zobowiązania długoterminowe dotyczą otrzymanych pożyczek z terminem spłaty powyżej 12 miesięcy. Należności od pozostałych jednostek z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty do 12 miesięcy na dzień 31 grudnia 2012 r. wyniosły 43 327,78 zł. Z rachunku zysków i strat wynika, że przychody netto ze sprzedaży produktów za okres od 31 stycznia do 31 grudnia 2012 r. wyniosły 287 682,75 zł. Spółka nie wykazała trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań, a jej konto bankowe jest zasilane regularnymi wpłatami dokonywanymi przez Prezesa Zarządu. Zatem strona dysponuje środkami finansowymi na kontynuowanie działalności, a koszty sądowe, które wynoszą 300 zł, winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami spółki wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej. B. Sp. z o.o złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., polegające na przyjęciu, że nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków finansowych pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca argumentowała, że okoliczności przemawiające za negatywnym rozpoznaniem wniosku wynikają z oceny sprawy w oparciu o domniemane -prognozowane dochody spółki, a nie z jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Spółka, aby nadal funkcjonować w obrocie gospodarczym musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz". Wskazane przez Sąd wpłaty gotówki dokonywane są przez jedynego udziałowca spółki, który musi z własnych środków współfinansować dalsze jej działanie. Chybiona jest zatem kwalifikacja ww. transakcji jako dodatkowego dochodu spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od koszów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek na dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sadowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 10.01.2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10, dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena sytuacji finansowej skarżącej na podstawie przedstawionych przez nią dokumentów, pozwala na przyjęcie, że jest ona w stanie uiścić koszty sądowe w wysokości 300 zł. Strona nie wykazała zaistnienia obiektywnych trudności, które mogłyby stanowić istotną okoliczność uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. B. Sp. z o.o, dysponuje wystarczającym majątkiem na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Niezasadnym jest stanowisko zawarte w uzasadnieniu zażalenia, że WSA w W. opierał się przy ocenie wniosku na domniemanych, prognozowanych dochodach spółki. Sąd dokonał rzetelnej oceny zdolności finansowej strony pod kątem możliwości poniesienia kosztów sądowych. Ocena ta została przeprowadzona na podstawie analizy wniosku i dokumentów do niego dołączonych, co wynika jednoznacznie z treści uzasadnienia orzeczenia. Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.