II GZ 91/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 885/19 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy i ofercie postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 15 stycznia 2020 r., odmówił A. P. wstrzymania wykonania objętej jej skargą decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2019 r. przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy i ofercie. Sąd I instancji wskazał, że w wywiedzionej od powołanej decyzji skardze strona zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania wskazując, że nie posiada żadnego majątku za wyjątkiem akcji wartych 34.000 złotych, a jej dochód miesięczny wynosi 4.200 złotych brutto. Strona podniosła, że przystąpienie do wykonywania tak wysokiej kary grozi jej "nieodwracalną, wysoką szkodą". Sąd wskazał, że z załączonego do skargi formularza związanego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynikało, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, M. P.. Łączny miesięczny dochód skarżącej i jej syna wynosi 32.993 złotych, z czego 2.993 złotych pochodzi z wynagrodzenia za pracę, a 30.000 z tytułu alimentów przekazanych na syna. Skarżąca posiada akcje spółki H. S.A. o wartości do 35.700 złotych. Wspólnie z synem posiada wierzytelności w postaci zaległych alimentów na kwotę 1.380.000 złotych. Skarżąca nie posiada ruchomości i nieruchomości. Zobowiązanie skarżącej wobec P. B. P. S.A. wynosi 772.412,46 złotych, a zadłużenie z wobec rodziców z tytułu alimentów wynosi łącznie 1.200.000 złotych. Sąd I instancji wskazując na treść art. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji opierając się o informacje o stanie majątkowym skarżącej, wynikające z rozpoznanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazał, że skarżąca pomimo wezwania zaniechała przedłożenia części dokumentów (m.in. zaświadczenia pracodawcy o wysokości miesięcznego wynagrodzenia, poprzestając jedynie na własnym oświadczeniu), które w sposób jednoznaczny potwierdzałyby jej aktualną sytuację finansową. Sąd nie negując faktu, że z nadesłanych, przez skarżącą dokumentów wynikało, iż posiada ona znaczne zadłużenie względem swoich wierzycieli, uznał, że brak danych potwierdzających aktualną, rzeczywistą sytuacje finansową skarżącej uniemożliwia dokonanie oceny, co do ziszczenia się przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zażaleniem A. P. zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie: 1) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku nie wydania postanowienia wstrzymującego wykonalność zazaskarżonej decyzji, gdzie przesłanka powstania znacznej szkody i trudności w odwróceniu skutków została wykazana prze skarżącą; 2) art. 163 § 2 p.p.s.a. poprzez brak należytego uzasadnienia postanowienia w zakresie odmówienia skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji KNF, w tym z odniesieniem się do faktycznej sytuacji skarżącej, a nie jedynie poprzestaniu na analizie prawnej przesłanek art. 61 p.p.s.a, co czyni decyzję abstrakcyjną, a nie indywidualną i konkretną odnoszącą się do sytuacji skarżącej; 3) art. 163 § 2 p.p.s.a poprzez brak należytego uzasadniania wydanego postanowienia w zakresie uznania, że wykonanie decyzji nie spowoduje znacznej dla skarżącej szkody lub nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków; 4) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na, po pierwsze wybiórczej ocenie sytuacji finansowej skarżącej i przypisaniu zbyt dużego znaczenia incydentalnym wpłatom na kwotę 15.000 zł, w sytuacji, w której wpłaty te nie zmieniają co do zasady sytuacji majątkowej skarżącej i jego możności do wykonania decyzji KNF bez znaczącej szkody lub trudności do odwrócenia jej skutków oraz pominięciu całości zgłoszonej przez skarżącą argumentacji w zakresie stanu majątkowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych i w konsekwencji błędnego niezastosowania przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. Podnosząc te zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonalności decyzji KNF zgodnie z wnioskiem skarżącej ujętym w skardze z dnia 16 marca 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w nim zarzuty i ich motywy pomieszczone w uzasadnieniu nie podważają prawidłowości oceny wniosku skarżącej, jakiej dokonał Sąd I instancji. W pierwszej kolejności odnieść się należy do zrzutów zawartych w punktach 2 – 4 petitum zażalenia. Mając na uwadze sposób ich konstrukcji, przede wszystkim zaś przepisów, które zdaniem autora zażalenia, będącego profesjonalistą (adwokatem), Sąd I instancji naruszył, stwierdzić należy, że zarzuty te są chybione. Wskazany jako naruszony art. 163 § 2 p.p.s.a. nie może być skutecznie powiązany z błędnym, w ocenie autora zażalenia, sposobem sporządzenia zaskarżonego uzasadnienia przejawiającego się "brakiem należytego uzasadnienia postanowienia w zakresie odmówienia skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji"; "brakiem należytego uzasadniania wydanego postanowienia w zakresie uznania, że wykonanie decyzji nie spowoduje znacznej dla skarżącej szkody lub nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków" oraz "dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego". Przepis art. 163 § 2 p.p.s.a., stanowi bowiem, że postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom. Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem. Doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występującą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. Jak wynika z treści powołanego przepisu, reguluje on kwestie doręczenia przez sąd postanowienia stronom, jego doręczenia z uzasadnieniem oraz okoliczności zawarcia pouczenia o dopuszczalności i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Nie ma w tymże przepisie mowy o niezbędnych składnikach, elementach koniecznych, uzasadnienia postanowienia, jakie sąd zobligowany jest zawrzeć w motywach wydanego orzeczenia. Kwestię tą uregulowano przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a., który mocą art. 166 p.p.s.a. ma zastosowanie do postanowień. Autor zażalenia powinien zatem, dla skuteczności omawianych zarzutów sformułować je w powiązaniu właśnie z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., nie zaś jak błędnie to uczynił, z art. 163 § 2 p.p.s.a. Wskazania również wymaga, że Sąd I instancji nie mógł dopuścić się naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., albowiem przepisów tych nie stosował z uwagi na fakt, że postępowanie przed sądami administracyjnymi toczy się na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zaś Kodeksu postępowania administracyjnego, który ma zastosowanie do spraw określonych w jego art. 1 i art. 2. Odnosząc się do pozostałego zarzutu z punktu 1 petitum zażalenia, również i ten uznać należy za niezasadny. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd, przed którym toczy się postępowanie kontrolujące akt lub czynność organu administracji publicznej jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli w stosunku do strony – wnioskodawcy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez pojęcie szkody użyte w przywołanym przepisie należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skoro zaś sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższy wywód, stwierdzić należy, że wniosek o wstrzymanie wykonania objętej skargę decyzji KNF nie spełniał wymogów stawianych wnioskodawcy przez powołany art. 61 § 3 p.p.s.a., co zasadnie stwierdził Sąd I instancji. Wskazania wymaga, że rzeczony wniosek w swojej istocie ograniczał się wyłącznie do twierdzenia jego autora, że "Nie ulega wątpliwości, że przystąpienie do wykonania tak wysokich kar wobec Skarżących grozi im nieodwracalną wysoką szkodą.". Pozbawiony był przy tym jakiejkolwiek szerszej argumentacji, która zmierzałaby do wykazania lub choćby uprawdopodobnienia, jaki realny wpływ mieć będzie wykonanie decyzji KNF na spełnienie się w stosunku do skarżącej jednej bądź obu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Autor wniosku nawet nie odesłał, czy choćby powołał się w ramach wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do dokumentów przedłożonych wraz z wnioskiem o przyznanie stronie prawa pomocy. Już tylko ta okoliczność czyniła wniosek niezasadnym z powodu uchybienia obowiązkowi uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie jest również zasadna argumentacja wynikając z treści błędnie sformułowanych zarzutów oraz motywów zawartych w uzasadnieniu zażalenia, że Sąd I instancji nie odniósł się do faktycznej sytuacji skarżącej, a jedynie poprzestał na analizie prawnej przesłanek art. 61 p.p.s.a. oraz że dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wbrew temu twierdzeniu, wskazania wymaga, że Sąd dokonując oceny wniosku posiłkował się, a w zasadzie w opisanym braku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, oparł się w przewożącej części na oświadczeniach i dowodach przedłożonych przez stronę w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Uzasadnienie postanowienia, wbrew tezie autora zażalenia zawiera analizę nie tylko przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., ale również analizę przywołanego materiału dowodowego i wynikającej z niego sytuacji materialnej strony. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że ocena ta nacechowana była dowolnością. Sąd I instancji w sposób klarowny wskazał bowiem na wątpliwości wynikające z oświadczeń strony i złożonych dokumentów odnoszących się do jej sytuacji materialnej, które nie pozwalały na obiektywne stwierdzenie możliwości spełnienia się w stosunku do skarżącej jednej bądź obu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. warunkujących zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w związku z wnioskiem w przedmiocie prawa pomocy, czyni w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafną konstatację Sądu I instancji, że: "Załączone do akt sprawy wyciągi z rachunków bakowych - bez stosownego komentarza skarżącej - nasuwają przypuszczenia dotyczące posiadania przez stronę dodatkowych źródeł utrzymania. Wyszczególnione na przestrzeni od kwietnia do września 2019 r. trzy wpłaty na kwoty 5.000 i jedna wpłata na kwotę 10.000 złotych tytułem "zapłata", "rozliczenie", "za obrazy", przy jednoczesnym oświadczeniu skarżącej, że zatrudniająca ją spółka nie wypłaca wynagrodzenia oraz, że nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia za zasiadanie w radach nadzorczych spółek, czy pełnienie w nich funkcji członka zarządu, sugerują istnienie alternatywnego źródła utrzymania skarżącej." oraz "Ujawnienie na rachunku skarżącej cyklicznych wpłat - w stałej wysokości – przed jego zajęciem przez komornika nasuwa wątpliwości co do kompletności danych dotyczących źródeł jej utrzymania.". Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.