II GZ 89/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 4276/23 o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały w sprawie ze skargi R. G. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") postanowieniem z 11 września 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 4276/23 wstrzymał R. G. (dalej: "skarżąca") wykonanie zaskarżonej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej: "PNRA", "organ") z [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podkreślił, że we wniosku skarżąca wskazała, że obecnie pozostaje bez zatrudnienia i ma na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci, których potrzeby, w tym materialne, jest ona zobowiązana systematycznie zabezpieczać. Zaznaczyła, że podjęła decyzję o zakończeniu zatrudnienia w Policji z zamiarem rozpoczęcia pracy w charakterze aplikanta adwokackiego, bowiem tego rodzaju aktywność zawodowa pozostaje w zakresie jej zainteresowań i dalszych planów zawodowych, jednakże wydane decyzje wprowadzają stan niepewności po jej stronie. Organy samorządu adwokackiego pozostają uprawnione do jej skreślenia w dowolnej chwili z listy aplikantów adwokackich, bowiem decyzja w sprawie jest ostateczna. Brak statusu aplikanta uniemożliwi jej podjęcie praktyki zawodowej oraz zarobkowanie. Nadto wykonanie zaskarżonej uchwały uniemożliwi dalsze odbywanie aplikacji adwokackiej, co spowoduje szczególnie trudne do odwrócenia skutki, bowiem systematycznie realizowała program aplikacji i planowo zaliczała poszczególne jej etapy. Z uwagi na złożony i skomplikowany charakter niniejszej sprawy orzeczenie końcowe z dużym prawdopodobieństwem zostanie wydane po podjęciu działania przez organy samorządu adwokackiego, a to doprowadzi do sytuacji, w której jako osoba skreślona z listy aplikantów adwokackich nie będzie mogła podjąć zatrudnienia w branży, pozbawiona zostanie również prawa do rozwoju wobec niemożliwości kontynuowania szkolenia aplikanckiego i niespodziewanego jego przerwania w połowie planowego czasu nauki. Ponadto zaznaczyła, że zainwestowała znaczne środki w dotychczasowy proces nauki. W ocenie skarżącej, nie ma wątpliwości co do tego, że brak możliwości kontynuacji nauki wobec wykreślenia z listy spowoduje znaczną szkodę po jej stronie oraz wiązać się będzie z koniecznością rozpoczęcia procedury dojścia do zawodu adwokata od początku. Sąd podkreślił, że skarżąca żądając wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały wskazała, że utrata statusu aplikanta, uniemożliwi jej dalsze odbywanie aplikacji adwokackiej, co spowoduje szczególnie trudne do odwrócenia skutki, bowiem zostanie pozbawiona możliwości nauki, z którą wiązała swoją dalsza drogę zawodową i której kontynuowanie było jedyną przyczyną uzasadniającą rezygnację z dotychczasowego zatrudnienia. Ponadto Sąd zaznaczył, że skarżąca zainwestowała znaczne środki w dotychczasowy proces nauki, a mianowicie poniosła koszty egzaminu wstępnego, wpisu na listę aplikantów koszty związane z opłatami za pierwsze dwa lata nauki, koszty składek na samorząd adwokacki, stąd nie ma wątpliwości co do tego, że brak możliwości kontynuacji nauki wobec jej wykreślenia z listy spowoduje znaczną szkodę po jej stronie, nadto wiązać się będzie z koniecznością rozpoczęcia procedury dojścia do zawodu adwokata od początku. W ocenie Sądu, powyższe uprawdopodobnia, że niewstrzymanie wykonania skarżącej uchwały może spowodować po stronie skarżącej niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody. W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego organ domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art. 61 § 3 p.p.s.a. polegające na zastosowaniu tego przepisu i na wydaniu postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej uchwały w całości, podczas gdy Sąd może na wniosek skarżącego wydać takie postanowienie wyłącznie, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co w niniejszej sytuacji nie ma miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest zatem związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których należy: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Strona wnosząca o zastosowanie ochrony tymczasowej jest zobligowana wykazać, że w sytuacji wykonania decyzji, o wstrzymanie której wnioskowała, zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zadaniem sądu administracyjnego jest zaś te przesłanki ocenić, zarówno pod względem kompletności, jak i zasadności. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że w niniejszej sprawie wnioskująca uprawdopodobniła, że niewstrzymanie wykonania skarżącej uchwały może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości ustalenie Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Zdaniem NSA, uzasadnienie wniosku jak również okoliczności sprawy pozwalają zatem stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej uchwały przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie tej uchwały, może spowodować skutki, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym miejscu należy podkreślić, że możliwość udzielenia stronie ochrony tymczasowej uzależniona jest od uprawdopodobnienia, nie zaś od udowodnienia niebezpieczeństwa wystąpienia wskazanych w art. 61 § 1 p.p.s.a. skutków wykonania decyzji. W związku z powyższym, w ocenie NSA, zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony, zaś argumenty zmierzające do wykazania, że nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie podważyły prawidłowej oceny Sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.