II GZ 89/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia N. Z. O. Z. "P." Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1160/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi N. Z. O. Z. "P." Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia akredytacji w zakresie udzielenia świadczeń zdrowotnych oraz funkcjonowania podstawowej opieki zdrowotnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie z dnia 29 stycznia 2021 r., odmówił N. Z. O. Z. "P." Sp. z o.o. w K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1160/20 w sprawie ze skargi wymienionej spółki na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] lutego 2020 r., w przedmiocie odmowy udzielenia akredytacji w zakresie udzielenia świadczeń zdrowotnych oraz funkcjonowania podstawowej opieki zdrowotnej. Odpis sentencji zapadłego w sprawie wyroku został doręczony skarżącej 8 grudnia 2020 r. W dniu 22 grudnia 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazując w uzasadnieniu, że osoba uprawniona do występowania w imieniu skarżącej przed Sądem – P. S. - zachorował 11 grudnia 2020 r. Drugi z członków zarządu – J. K. - jako osoba uprawniona do działania w imieniu skarżącej przed Sądem nie dokonał czynności w przepisanym terminie, ponieważ również zachorował w nocy z 13 na 14 grudnia 2020 r. Objawy jego choroby, podobnie jak choroby P. S., ustały 18 grudnia 2020 r., co miały potwierdzić załączone do wniosku zaświadczenie lekarskie, druk zwolnienia oraz kopia fragmentu historii choroby. Zarządzeniem z 30 grudnia 2020 r. skarżąca spółka wezwana została do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez nadesłanie wydruku potwierdzającego zarejestrowanie zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy P. S. z powodu choroby w dniach 11-18 grudnia 2020 r. w systemie teleinformatycznym (PUE ZUS). W odpowiedzi strona poinformowała, że zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy P. S. z powody choroby w dniach 11-18 grudnia 2020 r. zostało wystawione w wersji papierowej na obowiązującym druku ZUS-ZLA z uwagi na to, że w momencie jego wystawiania lekarz z powodu usterki technicznej nie mógł zalogować się do systemu PUE ZUS. Ponadto wskazano, że zaświadczeń tego rodzaju nie rejestruje się w systemie teleinformatycznym, a składa fizycznie we właściwym oddziale ZUS. Sąd I instancji wskazując na przesłanki przywrócenia uchybionego terminu, o których mowa w art. 86 § 1 i art. 87 § 1, § 2 i § 4ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że przedłożone przez stronę dokumenty i złożone wyjaśnienia nie potwierdzały tego, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Zdaniem Sądu profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, jakim jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w szczególności przedsiębiorca będący podmiotem wykonującym działalność leczniczą powinien w taki sposób zorganizować swoją działalność, aby sytuacje, takie jak choroba i spowodowana nią nieobecność członków zarządu nie uniemożliwiały prawidłowego prowadzenia bieżących spraw spółki. Na zarządzie skarżącej spółki w okresie wzmożonego poziomu zachorowani ciążył niewątpliwie obowiązek podjęcia niezbędnych działań celem należytego zabezpieczenia interesów spółki, którego to obowiązku w ocenie Sądu strona nie dopełniła, pomimo że nie wymagało to od niej znaczącego przygotowania. Do skutecznego podjęcia wskazanej czynności wystąpienia o sporządzenie wydanego 3 grudnia 2020 r. wyroku nie jest wymagane posiadanie szczególnych kwalifikacji i dokonać jej mógł każdy wcześniej upoważniony do tego pracownik spółki (art. 35 § 2 p.p.s.a.). Sąd I instancji poddał w wątpliwość sposób udokumentowania przez spółkę stanu zdrowia osób wchodzących w skład je zarządu. W jego ocenie zaświadczenie lekarskie dotyczące P. S. oraz J. K. w postaci druków ZUS ZLA wypełnionych przez dwóch lekarzy zatrudnionych w podmiocie leczniczym, którym wskazane osoby kierują, nie zostały wystawione w wymaganej prawem formie, przewidzianej przez ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach społecznych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2020 poz. 870, dalej: u.ś.s.u.s.) i z tego powodu nie mogły być uznane za poświadczające to, co w świetle obowiązujących przepisów zaświadczenie lekarskie ma dokumentować. Sąd I instancji podkreślił, że mając na uwadze wadliwości działania strony skarżącej jako podmiotu leczniczego, wezwał ją do nadesłania wydruku potwierdzającego zarejestrowanie zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy P. S. z powodu choroby w dniach 11-18 grudnia 2020 r. w systemie teleinformatycznym ZUS, co nie zostało zrealizowane. W ocenie Sądu ograniczenie się przez stronę do stwierdzenia, że zaświadczenia tego nie rejestruje się w systemie teleinformatycznym PUE ZUS, ale składa fizycznie we właściwym oddziale ZUS, nie doprowadziło do wyjaśnienia, jakie obiektywne powody stały na przeszkodzie zastosowaniu się przez stronę do obowiązku wymienionego w art. 55a ust. 7-9 u.ś.s.u.s. Reasumując, Sąd I instancji stwierdził w kontekście obowiązków, które nakłada art. 86 § 1 p.p.s.a. na wnioskodawcę ubiegającego się o przywrócenie terminu, że wyjaśnieniom skarżącej spółki nie można było nadać znaczenia uprawdopodobniającego, iż niedochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy. N. Z. O. Z. "P." Sp. z o.o. w K. zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sąd I instancji wnosząc o jego uchylenie. Spółka wskazał, że w jej ocenie rozstrzygnięcie było wadliwe, gdyż zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 86 §1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn innych niż podniesione w jego motywach. Podstawą odmowy przez Sąd I instancji przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r., było stwierdzenie, że skarżąc nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do dokonania powołanej czynności procesowej. W ocenie Sądu I instancji za brakiem podstaw do stwierdzenia niezawinienia w uchybieniu terminu przemawiał sposób udokumentowania przez spółkę stanu zdrowia osób wchodzących w skład je zarządu, która to okoliczność stanowiła wskazywaną i kluczową okoliczność w niezłożeniu wniosku w terminie wynikającym z daty doręczenia spółce odpisu sentencji wymienionego wyroku. Analiza motywów merytorycznych uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w świetle treści wniosku, uzasadnienia zażalenia, przede wszystkim zaś dowodów złożonych wraz z wnioskiem i pismem strony z nim związanym (z dnia 8 stycznia 2021 r.) poddaje w wątpliwość ocenę wniosku, jakiej dokonał Sąd I instancji w zakresie uwzględnienia podnoszonych we wniosku okoliczność i dowodów oraz dokumentów przedłożonych na ich poparcie, co w konsekwencji czyni wątpliwym prawidłowość rozważenia wystąpienia lub niewystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu procesowego, o której mowa w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. Otóż, odnośnie przedłożonych wraz z wnioskiem zaświadczeń lekarskich mających poświadczyć niezdolność do wykonywania pracy P. S. i J. K., Sąd I instancji stwierdził, że "przedstawione w rozpoznawanej sprawie zaświadczenia lekarskie P. S. oraz J. K. w postaci druków ZUS ZLA wypełnionych przez dwóch lekarzy zatrudnionych w podmiocie leczniczym, którym wskazane osoby kierują, nie zostały wystawione w wymaganej prawem formie i z tego powodu nie mogły być przez Sąd uznane za poświadczające to, co w świetle obowiązujących przepisów zaświadczenie lekarskie ma dokumentować." Dalsze wywody Sądu, pomimo powołanego stwierdzenia, koncentrują się wyłącznie na zaświadczeniu lekarskim dotyczącym P. S.. Kwestia oceny zaświadczenia lekarskiego J. K. została natomiast całkowicie pominięta. Fakt ten, w świetle przywołanego stanowiska Sądu I instancji, dziwi tym bardziej, że przedłożone przez skarżącą wraz z wnioskiem zaświadczenia dotyczące obu wymienionych członków zarządu różnią się swoją formą pomimo, iż oba są drukami ZUS ZLA (k: 161 i 161 akt sprawy). W świetle tego dziwi również fakt poprzedzającego postanowienie wezwania spółki do przedłożenia wydruku potwierdzającego zarejestrowanie zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby w systemie teleinformatycznym (PUE-ZUS) wyłącznie P. S.. Wyjaśnienie tych wątpliwości jest istotne z uwagi na wskazaną we wniosku okoliczność zlecenia przez P. S. przygotowania i złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku J. K. jeszcze w terminie otwartym do dokonania tejże czynności, a której to jak podniesiono we wniosku o przywrócenie terminu, J. K. nie dokonał z uwagi na nagłe wystąpienie symptomów chorobowych skutkujących niezdolnością do pracy w okresie od 14 od 18 grudnia 2020 r., a wiec w czasie biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku i po jego upływnie. Jak już wspomniano, tą okoliczność strona starała się wykazać odpowiednim zaświadczeniem, którego Sąd I instancji nie poddał jakiejkolwiek analizie. Kolejną kwestią którą Sąd I instancji pominął przy ocenie wniosku, była wskazana w wymienionym piśmie strony z dnia 8 stycznia 2021 r. okoliczność przebycia przez P. S. zakażenia wirusem SARS CoV-2. Z treści załączonego do pisma zaświadczenia – sprawozdania z wyników badania laboratoryjnego z dnia 5 stycznia 2021 r. – wynikało bowiem, że P. S. przebył zakażenie wirusem w okresie miesiąca przed wykonaniem badania. Oznaczało to, że w okresie czasu obejmującego biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wymieniony członek zarządu spółki był nosicielem wirusa SARS CoV-2. Również ta okoliczność została całkowicie pominięta przez Sąd I instancji, co w świetle wskazań zaświadczenia lekarskiego dotyczącego J. K. oraz przedłożonej jego historii choroby, w której na dzień 14 grudnia 2020 r. wskazano podejrzenie COVID-19, mogło mieć istotne znaczenie przy ocenie zaistnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Powyższe braki uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji czynią niemożliwym dokonanie kontroli prawidłowości oceny wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w aspekcie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku Sąd I instancji usunie wskazane powyżej braki i wynikające z nich wątpliwości oraz podda ocenie możliwość wpływu zakażenia wirusem SARS CoV-2 w aspekcie znanego dotychczas przebiegu tejże choroby (niewystępowania lub występowania objawów i ich charakteru oraz średniego czasu ich fizycznego występowania). Sąd I instancji powinien mieć również na uwadze, przy ponownej ocenie wniosku, że w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z 4.06.2002 r., II SA/Ka 1977/00, LEX nr 655239). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. W piśmiennictwie uprawdopodobnienie jest określane jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastka dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (za: M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, NP 1980/3, s. 75). Ratio legis wprowadzenia instytucji uprawdopodobnienia do postępowania sądowoadministracyjnego, podobnie jak i do innych procedur sądowych, związana jest z charakterem spraw, w których ma ona zastosowanie, oraz funkcją, jaką w tym postępowaniu spełnia. Ma ona stanowić pomoc dla stron i sądów w rozstrzyganiu incydentalnych wniosków procesowych bez zbędnego przedłużania postępowania w sprawie. Uprawdopodobnienie zezwala na przyjęcie za wiarygodne istnienia faktów, z którymi określony przepis wiąże skutki prawne, na podstawie bardziej lub mniej udokumentowanych twierdzeń strony." (w: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Opublikowano: LEX/el. 2019). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.