II GZ 80/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 737/20 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 737/20, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej cyt. jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę [A.] Sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca, Spółka) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału VIII WSA w Warszawie z 4 listopada 2020 r. i 17 listopada 2020 r., skarżąca została wezwana do usunięcia, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, braków formalnych skargi przez: podpisanie skargi lub nadesłanie odpisu skargi własnoręcznie podpisanego zgodnie ze sposobem reprezentacji wynikającym z KRS, złożenie odpisu z KRS oraz uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwania oraz odpowiedź na skargę, pouczenie o prawach strony, a także informację o możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, doręczono skarżącej w dniu 20 listopada 2020 r., z tym że pracownik skarżącej odmówił złożenia podpisu na potwierdzeniu odbioru przesyłki (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 26 akt sądowych). W zakreślonym w wezwaniu terminie skarżąca nie uzupełniła braków formalnych wniosku oraz nie uiściła wpisu od skargi, w związku z czym WSA stwierdził, że niepodpisana i nieopłacona skarga nie mogła skutecznie zainicjować postępowania sądowoadministracyjnego i podlegała odrzuceniu. W ocenie WSA okoliczność, że pracownik skarżącej Spółki, mimo odebrania wezwania, odmówił złożenia podpisu na potwierdzeniu odbioru przesyłki sądowej, nie wpływa na skuteczność doręczenia. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, działająca przez pełnomocnika skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 133 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 ze zm., dalej cyt. jako: k.p.c.) w zw. z art. 65 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącej Spółce skutecznie doręczono wezwanie do uzupełnienia braków formalnych w sytuacji, gdy brak do takiego stwierdzenia podstaw, a w konsekwencji nieuprawnione odrzucenie skargi wniesionej przez stronę. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie została skutecznie wezwana do uzupełnienia braków skargi, nie sposób bowiem przyjąć, że pismo wzywające do uzupełnienia braków formalnych zostało doręczone w dniu 20 października 2020 r. (data wskazana w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia), w sytuacji gdy nie wiadomo komu zostało ono doręczone. Nie wiadomo, czy osoba której rzekomo listonosz wręczył przesyłkę w istocie była pracownikiem skarżącej, ani czy była umocowana do odbioru korespondencji w imieniu skarżącej Spółki. W ocenie skarżącej, z uwagi na brak informacji o tym kto odebrał przedmiotową przesyłkę nie sposób zweryfikować prawidłowości jej doręczenia, a więc brak jest podstaw do przyjęcia, że wezwanie sądu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi zostało skutecznie doręczone, co w konsekwencji oznacza, że nie było podstaw do jej odrzucenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca wniosła niepodpisaną skargę, od której nie uiściła wpisu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie niewątpliwie wystąpiły braki formalne skargi, których usunięcie było niezbędne do nadania jej dalszego biegu. Stosownie bowiem do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, a w razie bezskutecznego upływu terminu skarga podlega odrzuceniu (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Z kolei, zgodnie z treścią art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., skarga powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, który przy pierwszej czynności procesowej obowiązany jest dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis takiego pełnomocnictwa (art. 37 § 1 powołanej wyżej ustawy). Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową, dokonujące czynności w postępowaniu sądowym przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, mają obowiązek przy pierwszej czynności w postępowaniu wykazać swoje umocowanie do działania stosownym dokumentem (art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a.). Zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym (art. 48 § 3 p.p.s.a.). Brak dokumentu właściwie określającego umocowanie do wniesienia skargi jest jednym z braków formalnych, o których mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., który uniemożliwia nadanie skardze biegu. W takim przypadku przewodniczący wzywa stronę o ich uzupełnienie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Prawidłowo zatem, stosownie do przywołanych przepisów, WSA wezwał Spółkę do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi poprzez jej podpisanie lub nadesłanie odpisu skargi własnoręcznie podpisanego zgodnie ze sposobem reprezentacji wynikającym z KRS, złożenie odpisu z KRS oraz uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Jak wynika z akt sprawy, przesyłkę zawierającą m.in. powyższe wezwania sądu doręczono skarżącej w dniu 20 listopada 2020 r. Słusznie skarżąca podnosi w zażaleniu, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA błędnie w jednym miejscu wskazuje, że był to 20 października 2020 r. Nie ma jednak wątpliwości, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje data 20 listopada 2020 r. i WSA, poza jednorazową pomyłką, prawidłowo wskazuje datę doręczenia, tj. 20 listopada 2020 r. Na awersie zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej wezwania sądu w rubryce "Potwierdzam własnoręcznym podpisem, że w dniu dzisiejszym wyżej wymienioną przesyłkę otrzymałem", znajduje się czytelna adnotacja o treści: "20.11.20 R.S. D.O. [...] – odmówił podpisu" oraz nieczytelny podpis, a na rewersie zaznaczono, że przesyłkę doręczono upoważnionemu pracownikowi, R.S.. Na dole znajduje się data 20 listopada 2020 r. i podpis doręczającego. Nie ma żadnych wątpliwości – i Spółka tego nie kwestionuje – że przesyłka sądowa zaadresowana została i wysłana na adres siedziby Spółki, tj. K. [...], [...] P. W zażaleniu skarżąca niezasadnie podnosi, że nie wiadomo, czy osobie tej faktycznie wydana została przesyłka i czy była to osoba upoważniona do jej odbioru w imieniu skarżącej. Z akt sprawy wynika bowiem, że R.S. wielokrotnie odbierał w imieniu Spółki korespondencję, i to zarówno na etapie postęepowania administracyjnego, jak i sądowego. W aktach administracyjnych znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2020 r. (k. 52 akt administracyjnych) podpisane na awersie przez R.S. w dniu 16 stycznia 2020 r. i na rewersie oznaczone jako "przesyłka doręczona osobie uprawnionej do odbioru", tj. R.S.. Ta sama osoba, czyli R.S. DO [...], została wskazana jako osoba upoważniona do odbioru pism urzędowych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji WITD z [...] marca 2020 r. doręczonej Spółce w dniu 30 marca 2020 r., co potwierdza data i podpis osoby doręczającej. Podobnie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonej w tej sprawie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2020 r. (k. 85 akt administracyjnych) na awersie widnieje informacja, że przesyłka została wydana w dniu 21 września 2020 r., osobie o nr dowodu osobistego [...], a na rewersie zaznaczono, że przesyłkę wydano R.S., tj. osobie uprawnionej do odbioru. Także i w aktach sądowych znajdują się kolejne zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek kierowanych do skarżącej Spółki, na których widnieje informacja o wydaniu ich uprawnionemu pracownikowi R.S., dowód osobisty [...], który odmówił podpisania zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 33 – informacja o wniosku organu, k. 46 – doręczenie zaskarżonego postanowienia WSA). Wszystkie powyższe okoliczności przeczą twierdzeniu autora zażalenia o tym, że przesyłka zawierająca wezwania sądu do uzupełnienia braków formalnych "rzekomo została wydana", a także, że nie wiadomo dokładnie komu i czy był to pracownik Spółki. Ponadto z punktu widzenia logiki i zasad doświadczenia życiowego mało prawdopodobne wydaje się, że w siedzibie Spółki stale przebywa osoba nieuprawniona, która odbiera w istocie każdą kierowaną do Spółki korespondencję urzędową. Nawet gdyby jednak przyjąć taki punkt widzenia, jak prezentuje autor zażalenia, to należy wskazać, że rolą przedsiębiorcy, jako profesjonalnego uczestnika obrotu oraz podmiotu inicjującego postępowanie sądowe, jest zapewnienie możliwości doręczania korespondencji w jej siedzibie osobie uprawnionej, a nie przypadkowej, o której zresztą niewiarygodnie twierdzi pełnomocnik skarżącej, że nie wiadomo kim jest. Za nieuzasadnione należy zatem uznać zarzuty zażalenia. Trafnie uznał sąd pierwszej instancji, że okoliczność, że osoba, która fizycznie odebrała przesyłkę od listonosza, nie podpisała się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, nie ma znaczenia dla oceny skuteczności tego doręczenia. Nie ma zaś racji skarżąca, że w tej sprawie wezwania sądu nie zostały skutecznie doręczone Spółce, bo nie wiadomo kto odebrał wezwania: czy był to upoważniony pracownik Spółki lub osoba umocowana do odbioru korespondencji w imieniu skarżącej. Całkowicie chybiony jest podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 133 § 2 k.p.c. Przepis ten reguluje sposoby doręczania pism w postępowaniu cywilnym i przewiduje, że pisma procesowe lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla organizacji, która nie ma osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. WSA nie mógł i nie stosował tego przepisu, bowiem w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi znajduje się odrębna (nawiasem mówiąc analogiczna) regulacja zawarta w art. 67 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którą pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Niezrozumiałe jest zatem czynienie zarzutu naruszenia przepisu ustawy Kodeks postępowania cywilnego w sytuacji, gdy WSA orzeka na podstawie innej ustawy. W sprawie nie doszło również do zarzucanego naruszenia art. 65 § 1 i § 2 p.p.s.a. Przepis ten wprowadza zasadę oficjalności doręczeń, zgodnie z którą sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a (§ 1), a do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej (§ 2). Autor zażalenia naruszenia tego przepisu zdaje się upatrywać w wydaniu przesyłki sądowej osobie nieuprawnionej zamiast sporządzenia awiza i pozostawienia go w skrzynce pocztowej w siedzibie Spółki, wskazuje bowiem, że "Z uwagi na brak informacji o tym kto odebrał przedmiotowy list nie sposób zweryfikować prawidłowości jego doręczenia, a więc brak jest podstaw do przyjęcia, iż wezwanie to zostało doręczone i to skutecznie. W takim wypadku, jak opisany w uzasadnieniu w/w postanowienia, doręczyciel winien bądź to uzyskać imię i nazwisko osoby, u której list pozostawia, a skoro osoba ta odmówiła udzielenia tych informacji, winien przesyłkę awizować, tj. złożyć w placówce pocztowej, pozostawiając stosowne zawiadomienie o tym fakcie w skrzynce pocztowej.". Analiza akt administracyjnych i sądowych sprawy przeczy stanowisku autora zażalenia. Po pierwsze doręczyciel uzyskał nie tylko imię i nazwisko osoby, której wydał przesyłkę sądową, ale także i nr dowodu osobistego tej osoby. Po drugie przesyłkę adresowaną do Spółki wydał osobie przebywającej w siedzibie Spółki, której – jak wynika z akt sprawy – wydawał poprzednio inne urzędowe pisma w tej sprawie. I po trzecie sama skarżąca nigdy wcześniej nie kwestionowała doręczeń dokonywanych osobie uprawnionej tj. R.S., choćby przy doręczeniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, przesyłki te trafiały do adresata, bo skarżąca w terminie wniosła skargę na tę decyzję, wniosła zażalenie na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi i ustosunkowała się do wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 77 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy odbierający pismo nie chce dokonać potwierdzenia, datę doręczenia oraz przyczyny braku podpisu, na zwrotnym pocztowym potwierdzeniu odbioru przesyłki oznacza doręczający, co zostało dokonane w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach zażalenie okazało się niezasadne, bowiem pomimo skutecznie doręczonego skarżącej wezwania do uzupełnienia braków formalnych w zakreślonym przez sąd terminie, nie podpisała ona skargi ani nie nadesłała odpisu skargi własnoręcznie podpisanego zgodnie ze sposobem reprezentacji wynikającym z KRS, nie złożyła odpisu z KRS oraz nie uiściła wpisu sądowego od skargi, a tym samym ziściły się przesłanki do odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.