II GZ 76/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. R. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2954/22 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej i zwrotu uiszczonego wpisu w sprawie ze skargi G. R. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 września 2022 r., nr BP.501.2214.2021.2058.WA7.270033 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 10 października 2023 r., odrzucił skargę G. R. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 września 2022 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oraz zwrócił stronie uiszczony wpis od skargi. Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 17 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony na powołaną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego Pismem z dnia 5 lipca 2023 r., pełnomocnik spółki wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku. Zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2023 r., pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi lub przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W wykonaniu wezwania, pełnomocnik nadesłał kopię pełnomocnictwa potwierdzoną za zgodność z oryginałem bez własnoręcznego podpisu pełnomocnika. Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnik strony nie uzupełnił wskazanego braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez przedstawienie pełnomocnictwa ani jego uwierzytelnionego odpisu do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W ocenie Sądu przesłanie kserokopii pełnomocnictwa nie stanowiło potwierdzenia umocowania i jednocześnie skutecznego uzupełnienia braku formalnego. G. R. Sp. z o.o. w W., zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie: 1. art. 74a § 1 pkt 2) PPSA w zw. z art. 65 § 1 PPSA poprzez niezastosowanie oraz doręczenie wezwania z 9 sierpnia 2023 r. poprzez operatora pocztowego, chociaż zgodnie z art. 74a § 1 pkt 2) PPSA Skarżący wniósł o doręczanie pism za pomocą środków elektronicznych, wskazał sądowi adres elektroniczny i nie zrezygnował z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, co w rezultacie doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny do błędnego przekonania jakoby skutecznie wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków (m.in. przedstawienia oryginału pełnomocnictwa lub odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem), chociaż termin do uzupełnienia braku nie rozpoczął biegu z uwagi na nieprawidłowe doręczenie zaskarżonego postanowienia; 2. niewłaściwe zastosowanie art. 49 § 1 PPSA poprzez nieprecyzyjnego określenie zakresu uzupełnienia przez skarżącą braków skargi, tj. wezwanie wskazało wyłącznie na obowiązek przedstawienia pełnomocnictwa, bez obowiązku przedstawienia tego pełnomocnictwa w oryginale lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem; 3. niezastosowanie art. 12b §1 w zw. z art. 46 § 2a PPSA i uznanie skargi oraz załączników (w tym pełnomocnictwa) za niepodpisane (niepoświadczone za zgodność z oryginałem) w sytuacji gdy pismo oraz skarga wniesione za pośrednictwem platformy e-PUAP zostały podpisane elektronicznie. Podnosząc te zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie skargi kasacyjnej oraz o zwrot kosztów postępowania przed Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i postępowania kasacyjnego niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Naczelny Sąd Administracyjny za skuteczny uznał zarzut pomieszczony w punkcie pierwszym petitum zażalenia. W ramach tego zarzutu pełnomocnik spółki podnosi wadliwość doręczenia mu wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniesionej w sprawie skargi kasacyjnej, która to wadliwość skutkowała, zdaniem autora zażalenia, nierozpoczęciem biegu terminu do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego skargi kasacyjnej. Wadliwość ta i jej skutki wynikały, jak wywodzi pełnomocnik strony, z okoliczności wysłania do niego wezwania w formie listu tradycyjnego, nie zaś w formie elektronicznej, w jakiej dotychczas pełnomocnik komunikował się z Sądem I instancji. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wprowadzony z dniem 31 maja 2019 r. przepis art. 74a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) przewiduje możliwość doręczenia przez sąd stronom postępowania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Przepis ten w § 1 stanowi bowiem, że doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków: 1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo; 2) wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny; 3) wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. Jak zatem wynika z powołanej regulacji w zestawieniu z innymi przepisami ustawy procesowej, między innymi art. 12b i art. 46 § 2a – 2d p.p.s.a., strony postępowania zyskały możliwość, dla określonej w art. 65 p.p.s.a., wyboru alternatywnej formy doręczania i odbierania od sądu pism procesowych. Z treści art. 74a § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, iż to od woli strony postępowania, przejawiającej się w spełnieniu jednego z warunków wymienionych w punktach 1 do 3 powołanej regulacji, zależy czy korzystać ona będzie z formy elektronicznego obiegu korespondencji kierowanej do sądu i tej kierowanej przez sąd do strony, czy też pozostanie przy tradycyjnej – listownej formie doręczeń. Oznacza to, że podjęte przez stronę działanie procesowe poprzez wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego, wystąpienie do sądu o takie doręczenie ze wskazaniem swojego adresu elektronicznego lub wyrażenie zgody na doręczenia jej pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, determinować będzie dalszy sposób, w jaki najogólniej ujmując, sąd zobligowany będzie komunikować się ze stroną postępowania. Innymi słowy, w zakresie sposobu doręczeń pism procesowych to strona postępowania, poprzez swoje działanie lub zaniechanie, decydować będzie o formie wymiany korespondencji pomiędzy nią a sądem. Zakres uprawnienia strony postępowania do decydowania o przyjętym sposobie obiegu korespondencji z sądem wynika również z treści § 2 art. 74a p.p.s.a., który określa, iż to z woli strony dotychczasowa, elektroniczna forma wymiany pism procesowych może ulec zmianie. Przepis ten stanowi bowiem wprost, że jeżeli strona zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, sąd doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Podsumowując dotychczasowe rozważania, stwierdzić należy, że sposób i forma składania pism przez stronę do sądu oraz nadawania pisma przez sąd do strony zależy od woli i podjętej w tym zakresie decyzji strony postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd jest natomiast zobligowany do podejmowania czynności związanych z doręczaniem stronie pism w sposób wynikający z woli strony. Przemawia za tym sama treść przywołanych regulacji art. 74a p.p.s.a., gdzie w § 1 wprost określono, że: "doręczenie pism przez sąd następuje..." oraz "sąd doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej...". Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że strona wnosząc za pośrednictwem organu skargę w formie elektronicznej wyraziła swoją wolę, co do sposobu doręczeń i obiegu korespondencji właśnie w formie elektronicznej. Analiza akt sprawy nie wykazała aby strona – reprezentujący ją pełnomocnik, złożył oświadczenie o rezygnacji z doręczania mu pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Sporne w sprawie wezwanie do usunięcia braków formalnych wniesionej przez stronę skargi kasacyjnej nastąpiło w formie tradycyjnej, przewidzianej przez art. 65 p.p.s.a. i następne, a więc formie listu nadanego do pełnomocnika za pomocą operatora pocztowego. Jak wnika z adnotacji umieszczonej na egzemplarzu wezwania nadanego do pełnomocnika strony, rzeczone wezwanie zostało wysłane listem z uwagi na awarię EZD (sądowego systemu obiegu korespondencji elektronicznej – przypis NSA). Taki stan sprawy stanowił w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie art. 74a p.p.s.a., albowiem Sąd I instancji bezpodstawnie dokonał zmiany w ustalonym przez stronę, na mocy nadanych jej powołanym przepisem uprawnień, sposobie doręczania pism procesowych w toczącym się postępowaniu sądowym. Uchybienie to podważa prawidłowość dokonanego w formie listownej doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. W konsekwencji podważa prawidłowość dalszych działań procesowych podejmowanych tak przez pełnomocnika, jak i Sąd I instancji, związanych ze stwierdzonymi brakami skargi kasacyjnej. Stwierdzona wadliwość postępowania przed Sądem I instancji, czyni również przedwczesnym ocenę wykonania przez stronę obowiązku wynikającego z zarządzenia z dnia 8 sierpnia 2023 r., w następstwie czyni również przedwczesnym objęte zażaleniem postanowienie, którym odrzucono skargę kasacyjną spółki z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.