II GZ 730/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 666/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 666/17 odmówił Z.S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2017r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Z.S. w skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji skarbowej w L. zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku podał, że wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu rozpatrzenia skargi przez sąd negatywnie wpłynie na kondycję prowadzonej działalności gospodarczej, a sama tylko utrata płynności finansowej w związku z egzekwowaniem należności wynikających z zaskarżonej decyzji spowoduje w istocie niemożność jej prowadzenia, co w efekcie grozi upadłością. Skarżący wskazał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ponosi straty, zgodnie z zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2016 (PIT-36L) straty z lat ubiegłych stanowią kwotę 42 449,16 zł, a dochód wyniósł 42 449,16 zł. Zestawienie powyższych wartości wskazuje, że skarżący nie posiada środków finansowych na uiszczenie kary pieniężnej, a okoliczność złej kondycji finansowej dodatkowo potwierdza również odmowa udzielenia kredytu w rachunku bieżącym przez [...] Nadmienił również, że w obliczu nakładania przez urzędy celne kolejnych kar pieniężnych, wykonanie zaskarżonej decyzji rażąco narusza jego interes, a późniejsze uwzględnienie skargi bez wstrzymania wykonania decyzji spowoduje, że nie będzie można naprawić zaistniałej szkody ani odwrócić jej skutków. Szkoda wyrządzona wykonaniem zaskarżonej decyzji nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. W załączeniu skarżący przedstawił kserokopię zeznania podatkowego PIT-36L za rok 2016 oraz odmowną odpowiedź [...]. z dnia 3 stycznia 2017r. na wniosek kredytowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmawiając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że strona wnioskująca o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym oprócz zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2016 (PIT-36L) i odmownej odpowiedzi [...] z dnia 3 stycznia 2017r. na wniosek kredytowy nie przedłożyła żadnych innych aktualnych dokumentów uprawdopodabniających, że zapłata określonej kwoty mogłaby wyrządzić znaczna szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Tym samym Sąd I instancji uznał, że wysokość należności, przy braku jakichkolwiek dokumentów obrazujących aktualną sytuację ekonomiczną strony skarżącej w żaden sposób nie może być oceniana, jako znaczna szkoda, czy też trudne do odwrócenia skutki. Ewentualne uwzględnienie wniosku mogłoby nastąpić jedynie wówczas, gdyby skarżący skonkretyzował rodzaj szkody grożącej na skutek wykonania zaskarżonego aktu. Brak wskazania we wniosku konkretnej szkody grożącej skarżącemu na skutek wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Z.S. w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewstrzymanie wykonania w całości lub w części zaskarżonej decyzji, mimo podniesionych przez skarżącego we wniesionej skardze istotnych okoliczności, przemawiających za wstrzymaniem przedmiotowej decyzji, przez co doszło do narażenia na wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków finansowych oraz znacznego pogorszenia płynności finansowej działalności gospodarczej, które to warunki na dzień wniesienia niniejszego zażalenia nie straciły na aktualności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro Sąd I instancji orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo subiektywne stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na poparcie twierdzeń zawartych w tym wniosku, ani nie udokumentował swojej aktualnej sytuacji finansowej. Brak wiedzy na temat aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego uniemożliwił WSA dokonanie oceny, czy w istocie skarżącemu grozi utrata płynności finansowej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, którym uzasadnił swój wniosek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena jest prawidłowa, jednakże należy zaznaczyć, że wbrew stanowisku WSA skarżący we wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej skonkretyzował rodzaj grożącej mu szkody. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie aktu administracyjnego nakładającego na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w takim akcie należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania aktu nakładającego obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. To strona – chcąc skorzystać z wyjątku od zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu – powinna wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu przedstawić sądowi nie tylko argumenty, ale i stosowne dokumenty na ich poparcie, wskazujące że w sprawie istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny nie ma natomiast instrumentów prawnych do samodzielnego ustalania sytuacji majątkowej strony, które to ustalenie jest niezbędne przy ocenie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować w danym przypadku skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W dacie wydania orzeczenia Sądu I instancji, w aktach sprawy znajdowały się jedynie dwa dokumenty, które strona przedstawiła jako uprawdopodobnienie stanowiska zawartego we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L., że wykonanie tej decyzji (tj. uiszczenie kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł) przed rozpoznaniem skargi doprowadzi do utraty płynności finansowej działalności skarżącego, co może spowodować zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej. Dokumenty te, tj. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2016 (PIT-36L) oraz pismo [...] o odmowie udzielenia kredytu w rachunku bieżącym – nie obrazowały w sposób wystarczający aktualnej kondycji finansowej skarżącego. Sąd I instancji nie mógł więc rzetelnie ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji organu – nawet przy uwzględnieniu obowiązku poniesienia tego rodzaju kary – może doprowadzić do wyrządzenia szkody, która byłaby znaczna lub spowodować skutki, które byłyby nieodwracalne. NSA zauważa, że wnoszący zażalenie skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności, nieujawnionych przed WSA, które mogłyby spowodować przyznanie mu ochrony tymczasowej. Dokumentacja odnosząca się do sytuacji finansowej strony nie została bowiem dołączona do zażalenia. W tym kontekście NSA zwraca jedynie uwagę, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Strona może zatem złożyć wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, jeśli wykaże, że doszło do zmiany okoliczności związanych z kwestią wstrzymania wykonania decyzji organu administracji. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.