II GZ 69/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku A.K. o sprostowanie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt II GZ 69/23 w sprawie z zażaleń: Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt III SO/Gd 1/22 w zakresie wymierzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w sprawie z wniosku A.K. o wymierzenie Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy postanawia: oddalić wniosek o sprostowanie postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) postanowieniem z 29 marca 2023 r. sygn. akt II GZ 69/23 po rozpoznaniu zażaleń Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki i A.K. uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) z 27 stycznia 2023 r., sygn. akt III SO/Gd 1/22, którym sąd pierwszej instancji wymierzył Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: Prezes URE) grzywnę za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w sprawie z wniosku A.K. o wymierzenie Prezesowi URE grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy. W ocenie NSA, w rozpatrywanej sprawie należało uchylić zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji, bowiem trafne okazały się zarzuty zmierzające do wykazania, że Prezes URE nie uchybił obowiązkowi z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Jak bowiem wynika z akt sprawy, organ przekazał skargę wraz z odpowiedzią na skargę oraz uporządkowanymi i kompletnymi aktami sprawy w ustawowym terminie 30 dni do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, tj. WSA w Warszawie. Tym samym organ w całości i w terminie zrealizował obowiązek wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. Zdaniem NSA, za niepełne lub nieterminowe zrealizowanie tego obowiązku nie może być uznane przekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i kompletem uporządkowanych akt do sądu właściwego do rozpoznania skargi zgodnie z treścią art. 13 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sądem właściwym do rozpoznania skargi jest WSA w Warszawie, gdyż siedzibą organu jest m. st. Warszawa. NSA podkreślił, że zgodnie z art. 59 p.p.s.a., sąd niewłaściwy do rozpoznania skargi powinien ją przekazać do sądu właściwego. WSA w Warszawie nie wydał postanowienia w przedmiocie przekazania skargi do WSA w Gdańsku, a zwrócił – dwukrotnie – organowi skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi, pomimo że p.p.s.a. nie przewiduje takiej czynności procesowej sądu. NSA nie zgodził się ze stanowiskiem WSA w Gdańsku, że obowiązek określony w art. 54 § 2 p.p.s.a. dotyczy terminowego złożenia dokumentów do sądu, a nie do sądu właściwego. Takie stanowisko w ocenie NSA jest nietrafne, bowiem w Rozdziale 2 pt. Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych ustawa Prawo o postępowaniu sądów administracyjnych ustala zasady dotyczące właściwości sądowej, a organ przekazując skargę wraz z aktami sprawy związany jest przewidzianymi w tym rozdziale przepisami. W tych okolicznościach sąd drugiej instancji za nieuzasadnione uznał wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. z powodu uchybienia terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Uchylając zaskarżone postanowienie NSA podkreślił również, że wbrew stanowisku skarżącego, organem właściwym w tej sprawie był Prezes URE, dlatego niezasadne okazały się wszystkie zarzuty dotyczące niewłaściwości organu. W sprawie nie budziła wątpliwości kwestia, że organem właściwym jest Prezes URE, a nie Dyrektor Oddziału terenowego w Gdańsku, gdyż oddział terenowy nie ma osobowości prawnej i stanowi jednostkę organizacyjną organu. Pismem z 1 kwietnia 2023 r. A.K., na podstawie art. 51 ust. 4 oraz ust. 5 Konstytucji RP (w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) wniósł o sprostowanie informacji nieprawdziwej lub jej usunięcie w ten sposób, że w sentencji postanowienia NSA z 29 marca 2023 r., sygn. akt II GZ 69/23 w formule sentencji (oznaczenie przedmiotu sprawy jako żądania strony) zamiast "W sprawie z wniosku A.K. o wymierzenie Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy" wpisać: "W sprawie z wniosku A.K. o wymierzenie Dyrektorowi Urzędu Regulacji Energetyki i Północny Oddział Terenowy z siedzibą w Gdańsku grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy". W uzasadnieniu wniosku skarżący ponownie podniósł, że właściwym organem od samego początku, tj. od oznaczenia organu w chwili wniesienia skargi, był organ z siedzibą w Gdańsku, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, a zatem zachodzi niekwestionowana i uzasadniona okoliczność aby dokonać właściwego określenia podmiotu – organu, który z powodu błędów po stronie sądu, wadliwie został oznaczony jako Prezes URE. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. sąd z urzędu może sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie wyroku może także nastąpić na wniosek strony, jak bowiem stanowi art. 159 p.p.s.a. wniosek o sprostowanie, uzupełnienie lub wykładnię wyroku nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Sprostowanie orzeczenia może nastąpić z urzędu, jeżeli sąd stwierdzi występujące w nim niedokładności, a także na wniosek każdej ze stron postępowania lub jego uczestników. Stosownie do art. 166 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, przepisy dotyczące wyroków mają odpowiednie zastosowanie do postanowień. Przedmiotem sprostowania mogą być wyłącznie ujawnione w orzeczeniu niedokładności, błędy pisarskie lub rachunkowe albo inne oczywiste omyłki, przy czym w doktrynie podkreśla się, że chodzi tu jedynie o omyłki sądu. Niedokładność lub omyłka może dotyczyć np. oznaczenia stron czy innych uczestników postępowania, oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, przy czym nieprawidłowości te muszą mieć charakter oczywisty. Błąd pisarski natomiast to widoczne niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia lub błąd gramatyczny, czy niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Błąd rachunkowy zaś to błąd wynikający z niewłaściwego przeprowadzenia działań arytmetycznych, polegający najczęściej na błędnym działaniu sumowania lub odejmowania. Ostatnią kategorią wymienioną w przepisie art. 156 § 1 p.p.s.a. jest "inna oczywista omyłka", które to pojęcie ma znacznie szerszy zakres, jednakże jego charakter zbliżony jest do pojęć wymienionych wcześniej. Nie budzi wątpliwości NSA, że wszystkie wskazane w art. 156 § 1 p.p.s.a. nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty, tzn. niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny. Oczywistość wadliwości może wynikać z samej natury niedokładności, błędu lub omyłki, jak też z porównania ich z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami. Wyraża się ona bowiem w tym, że jest natychmiast rozpoznawalna i wynika jednoznacznie z treści orzeczenia. Sprostowanie wyroku, w tym przypadku postanowienia, nie może jednak prowadzić do zmiany zawartego w nim rozstrzygnięcia. O dopuszczalności sprostowania decyduje przede wszystkim wpływ omyłki na treść orzeczenia sądu (zob. postanowienia NSA z: 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 887/04; 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 1229/15; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w CBOSA). Przedmiotem sprostowania mogą być wyłącznie ujawnione w orzeczeniu niedokładności, błędy pisarskie lub rachunkowe albo inne oczywiste omyłki, przy czym chodzi tu jedynie o omyłki sądu, nie zaś pomyłki popełnione przez strony postępowania (por. postanowienie NSA z 1 czerwca 2010 r., sygn. akt II GZ 109/10). Sprostowanie orzeczenia sądowego jest zatem konstrukcją procesową, która ma na celu naprawienie jego wadliwości przez nadanie mu takiego brzmienia, jakie sąd zamierzał, która jednocześnie nie może prowadzić do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia, co jest dopuszczalne tylko w drodze jego zaskarżenia środkiem odwoławczym (por. postanowienia NSA: z 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 346/10; z 3 września 2013 r., sygn. akt II OZ 665/13). Zdaniem NSA zmiana, której domagał się skarżący nie mieści się w dyspozycji art. 156 § 1 p.p.s.a. Dlatego sąd drugiej instancji oddalił wniosek o sprostowanie swojego postanowienia, bowiem żądany przez skarżącego zakres sprostowania sentencji postanowienia poprzez wskazanie innego niż wynikający z akt sprawy oraz przepisów organu , nie mieści się w dopuszczalnych granicach sprostowania. NSA podkreśla, że dostrzegając wielokrotnie już ponawianą przez skarżącego argumentację na rzecz błędnego określenia w rozpoznawanej sprawie organu, którego bezczynność w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego jest przedmiotem skargi, w postanowieniu z 29 marca 2023 r. podkreślił, że wbrew stanowisku skarżącego, organem właściwym w tej sprawie był Prezes URE, dlatego niezasadne okazały się wszystkie zarzuty dotyczące niewłaściwości organu. W sprawie nie budziła wątpliwości kwestia, że organem właściwym jest Prezes URE, a nie Dyrektor Oddziału terenowego w Gdańsku, gdyż oddział terenowy nie ma osobowości prawnej i stanowi jednostkę organizacyjną organu. Jak wynika z akt sprawy kwestia ta była również przedmiotem wyjaśnień złożonych przez Prezesa URE w piśmie z 23 grudnia 2021 r. Mając powyższe na uwadze, stosownie do treści art. 156 § 1 i § 2 zd. pierwsze w zw. z art. 166 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.