II GZ 675/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 30 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 3871/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi F. w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 września 2024 r. nr DT-SP.ZS.2022.00107.322.2024.23.kkaf w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia znaku towarowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem 29 maja 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 3871/24, odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi F. w K. (Fundacja, strona skarżąca, skarżąca) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (UPRP, organ) z dnia 25 września 2024 r. w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia znaku towarowego. Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 12 grudnia 2024 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału VI WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1000 (słownie: tysiąc) złotych, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Niniejsze wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 18 grudnia 2024 r. (ZPO – k. 58 akt sądowych), a zatem termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął z dniem 27 grudnia 2024 r. Z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika Sądu w dniu 23 stycznia 2025 r. (k. 60 akt sądowych) wynika, że w Rejestrze Opłat Sądowych nie odnotowano wpisu od niniejszej skargi do dnia 22 stycznia 2025 r. Postanowieniem z 25 lutego 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 3871/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę strony skarżącej z uwagi na nieuiszczenie w terminie wpisu sądowego od skargi. Jak wynika z akt sprawy, odpis niniejszego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 31 marca 2025 r. (ZPO – k. 86 akt sądowych). Pismem z 7 kwietnia 2025 r. (data nadania: 7 kwietnia 2025 r.) pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu ww. wniosku wskazał, że skarżąca dokonała opłaty w wysokości 1.000 złotych na konto Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, będąc w przekonaniu, że środki wpłaca na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz wskazując w danych do przelewu właściwy podmiot, na który winna być dokonywana wpłata (WSA w Warszawie) oraz właściwe dane adresowe sądu administracyjnego. Pełnomocnik podkreślił, że numery rachunków bankowych WSA w Warszawie oraz UPRP "są do siebie bardzo zbliżone". Ponadto zaznaczył, że po wykonaniu prawidłowo oznaczonego przelewu na rachunek bankowy UPRP skarżąca do dnia dzisiejszego nie otrzymała zwrotu środków ani żadnej informacji dot. błędnie dokonanej wpłaty, co dodatkowo nie wzbudziło podejrzeń co do nieprawidłowości użytego numeru rachunku bankowego. Pełnomocnik wskazał także, że skarga z dnia 14 listopada 2024 r. została wniesiona w ustawowym terminie, a uchybienie terminu do uiszczenia wpisu nastąpiło bez winy strony skarżącej, która pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu, iż skarga została opłacona w prawidłowy sposób. Sąd I instancji, odmawiając przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Podniesione we wniosku skarżącej okoliczności, tj. omyłkowe dokonanie wpłaty na nieprawidłowy numer rachunku bankowego, nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Sąd Wojewódzki podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika. WSA w Warszawie podniósł, że istotą pracy zawodowego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, m.in. poprzez dokonywanie w terminie wszystkich czynności proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się zawodowego pełnomocnika, w tym także negatywnych skutków uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że skutki prawne działań i zaniechań pełnomocnika obciążają zastępowaną przez niego stronę. Sąd I instancji podkreślił, że udzielenie przez stronę postępowania pełnomocnictwa radcy prawnemu lub adwokatowi ma na celu uchronienie się przed negatywnymi skutkami nieznajomości przez nią przepisów tak w sferze prawa materialnego, jak też prawa procesowego, aby minimalizować możliwości wystąpienia sytuacji, kiedy klient bez swej winy nie może dochodzić swoich praw. WSA w Warszawie podniósł, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy dochowaniu największego w danych warunkach stopnia ostrożności. Zdaniem Sądu I instancji, pełnomocnik strony w niniejszej sprawie należytej ostrożności nie zachował. Z powyższych względów, Sąd I instancji na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu. Strona skarżąca wniosła zażalenie na wskazane na wstępie postanowienie, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od złożonej w terminie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 87 §1 p.p.s.a. i nieprzywrócenie terminu, w sytuacji gdy strona nie dokonała czynności bez swojej winy i termin winien zostać przywrócony. W uzasadnieniu pisma podniesiono argumentację na poparcie zarzutu sformułowanego w petitum zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw podlegało oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w przedmiotowej sprawie podziela ustalenia i oceny prawne Sądu Wojewódzkiego, który trafnie przyjął, że strona skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego będącego adwokatem nie uprawdopodobniła w należyty sposób przesłanki braku winy (art. 87 § 2 p.p.s.a.) pełnomocnika w niedochowaniu terminu do uiszczenia w sposób prawidłowy i skuteczny wpisu od skargi. Odnosząc się do stanowiska pełnomocnika procesowego strony skarżącej, należy przypomnieć, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., jako surogat dowodu, wymaga wykazania prawdopodobieństwa zaistnienia okoliczności świadczących o tym, że stronie (lub działającemu za nią pełnomocnikowi procesowemu) nie można przypisać choćby najniższego stopnia winy w zakresie obowiązku dbałości o własne (cudze) sprawy. Oznacza to, że strona jest zobowiązana do wykazania wysokiego stopnia prawdopodobieństwa, że uchybienie terminu zostało spowodowane zdarzeniami lub stanami od niej niezależnymi, których przyczyna zaistnienia miała charakter zewnętrzny, nadzwyczajny i nieprzewidywalny. Przy ocenie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu należy ponadto przyjąć pewien obiektywny miernik staranności podmiotów prawnych, co jest równoznaczne z przyjęciem – jako wzorca oceny prawnej spełnienia przesłanki braku winy – sposobu zachowania podmiotu należycie i solidnie dbającego o terminowe wykonywanie swoich obowiązków. W konsekwencji uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (w tym czynności uiszczenia wpisu sądowego) jest prawnie możliwe tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że strona nie tylko nie mogła przewidzieć przeszkody w terminowym dokonaniu czynności procesowej, lecz także nie mogła jej przezwyciężyć. Okoliczności uchybienia terminu muszą być więc – jak już wskazano – względem strony (jej pełnomocnika procesowego) całkowicie niezależne, nieprzewidywalne i obiektywnie nieprzezwyciężalne. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, że brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem i życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Powyższe wymogi podlegają odpowiedniemu zastosowaniu do sytuacji pełnomocnika procesowego, który profesjonalnie – wykonując zawód adwokata lub radcy prawnego – zajmuje się reprezentowaniem stron w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W takim wypadku wina pełnomocnika procesowego (w tym nawet lekkie niedbalstwo) obciąża mocodawcę, który nie jest uprawniony do ekskulpacji z powołaniem się na okoliczności związane z brakiem wpływu na zachowania pełnomocnika lub brakiem winy w jego wyborze. Rozwiązanie to należy uznać za racjonalne i konieczne nie tylko z uwagi na samą istotę konstrukcji pełnomocnictwa procesowego, lecz także ze względu na konieczność przeciwdziałania negatywnym skutkom możliwego rozdziału odpowiedzialności strony i jej pełnomocnika dla sprawności, terminowości i efektywności postępowania sądowego (zob. np. postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2025 r., II GZ 399/25). W tym stanie rzeczy, oceniając wskazaną we wniosku o przywrócenie terminu przyczynę uchybienia terminu do wniesienia wpisu sądowego od skargi, związaną z omyłką pełnomocnika procesowego, będącego adwokatem, w zakresie numerów kont bankowych organu oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, należy przyjąć, że nie stanowi ona okoliczności wskazującej na brak winy w niedochowaniu terminu procesowego. Mając na względzie podniesione argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia.