II GZ 663/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Maciejko po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 4211/24 w zakresie oddalenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi M. Z., C. Z. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 29 kwietnia 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 4211/24, oddalił wniosek R. K. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi M. Z. i C. Z. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z 29 września 2022 r. Bankowy Fundusz Gwarancyjny (dalej: BFG, Fundusz) wszczął przymusową restrukturyzację wobec G. S.A. z siedzibą w W. (dalej: G., G.), umorzył według stanu na koniec dnia wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, enumeratywnie wskazane instrumenty kapitałowe, wyemitowane przez Bank wraz z należnymi odsetkami (akcje i obligacje), zastosował wobec G. instrument przymusowej restrukturyzacji w formie instytucji pomostowej, w ten sposób, że do instytucji pomostowej B. S.A. z dniem [...] października 2022 r. przeniesiono wskazane w decyzji składniki majątkowe z jednoczesnym enumeratywnym wskazaniem wyjątków, m.in. praw majątkowych wynikających z czynności faktycznych, prawnych lub czynów niedozwolonych dotyczących umów kredytów i pożyczek denominowanych we franku szwajcarskim (CHF) lub indeksowanych kursem franka szwajcarskiego (CHF), oraz roszczeń wynikających z tych praw majątkowych, w tym objętych postępowaniami cywilnymi, administracyjnymi, niezależnie od daty ich podniesienia; ustanowił w podmiocie w restrukturyzacji administratora, określając szczegółowo jego uprawnienia oraz zobowiązania wobec Funduszu. Rada Nadzorcza G., korzystając z przysługującego jej w tym zakresie prawa, wniosła na decyzję BFG skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę na tę decyzję złożyli również M. Z. i C. Z.. Dalej, WSA wywiódł, że decyzja BFG wydana została na podstawie ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 793 ze zm.; dalej: ustawa o BFG). Zgodnie z art. 11 ust. 6 tej ustawy, do postępowania w sprawie skarg na decyzje, o których mowa w ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Mając na uwadze, że w ustawie o BFG wprowadzone zostały regulacje prawne dyscyplinujące zarówno BFG, jak i sąd administracyjny do szybszego procedowania sprawy niż w normalnym toku czynności (zob. art. 11 ust. 5 i art. 104 ustawy o BFG), Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że w ramach postępowania sądowego ze skargi Rady Nadzorczej G. lub skargi innego podmiotu na decyzję BFG, nie powinien mieć zastosowania przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. Odpowiednie stosowanie przepisów p.p.s.a. należy bowiem w tym przypadku rozważać przy uwzględnieniu całościowej regulacji, jaką w sprawach decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji przyjął polski ustawodawca. Skoro zaś w ustawie o BFG, dla zapewnienia szybkości załatwienia sprawy, wprowadzono rozwiązania prawne wyłączające zastosowanie niektórych instytucji procesowych tamujących bieg postępowania, w tym wykluczono udział w tym postępowaniu innych podmiotów, to zastosowanie art. 33 § 2 p.p.s.a. przez sąd administracyjny, który również powinien sprostać narzuconemu wymogowi sprawności rozpoznania skargi, godzi we wspomniane powyżej cele regulacji. Dopuszczenie do udziału w sprawie przed sądem administracyjnym podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, z istoty rzeczy wydłuża bowiem czas rozpoznania sprawy. Podmiotowi temu zostają automatycznie przypisane wszystkie uprawnienia procesowe do czynnego udziału w sprawie sądowoadministracyjnej (np. prawo do składania pism procesowych czy środków zaskarżenia). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że przyjęta wykładnia art. 11 ust. 6 ustawy o BFG statuującego prawo do odstąpienia przez sąd administracyjny od stosowania przepisu art. 33 § 2 p.p.s.a. w postępowaniu sądowym ze skargi na decyzję w sprawie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji znajduje swoje uzasadnienie także w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 grudnia 2024 r. (sygn. akt C-118/23) zawierającym rozstrzygnięcie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie ze skargi Rady Nadzorczej G. na Decyzję BFG (sygn. akt VI SA/Wa 2964/22). TSUE bowiem jednoznacznie przesądził możliwość odstąpienia przez Sąd od stosowania przepisu krajowego prawa procesowego, jeżeli jego stosowanie jest sprzeczne z prawem do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, zapisanym w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zob. motyw 78 i 84 wyroku TSUE). Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w postępowaniu sądowym wnioskodawcy nie przysługuje, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a, prawo do skutecznego złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu i na podstawie art. 11 ust. 6 ustawy o BFG w związku z art. 33 § 2 p.p.s.a. rozstrzygnął jak w sentencji. Zażalenie na to postanowienie wniósł R. K.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów: a) art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 6 ustawy o BFG w stopniu mającym istotny wpływ na treść postanowienia poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie brak jest przesłanek dla ich kumulatywnego zastosowania, w sytuacji gdy ograniczenie to nie wynika z treści przepisu oraz nie prowadzi do przewlekłości postępowania, zaś rozstrzygnięcie sprawy wpłynie w istotnym zakresie na sytuację prawną skarżącego; b) art. 33 § 2 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść postanowienia poprzez jego niezastosowanie pomimo, że zostały spełnione przesłanki udziału skarżącego w sprawie w charakterze uczestnika, który posiada bezpośredni interes prawny w rozstrzygnięciu postępowania; c) art. 134 § 1 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść postanowienia poprzez nieprzeprowadzenie pełnej i wszechstronnej analizy sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego, a w konsekwencji brak odniesienia się do dokumentów wykazujących, że rozstrzygnięcie postępowania wpłynie na prawa i obowiązki skarżącego; d) art. 11 ust. 6 ustawy o BFG poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy ustawy o BFG pozwalają na odstąpienie przez sąd administracyjny od stosowania art. 33 § 2 p.p.s.a.; e) art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej jego nieprawidłową wykładnię polegającą na niedopuszczeniu skarżącego do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika z uwagi na konieczność zachowania szybkości postępowania, w sytuacji gdy sąd oddalając wniosek pozbawił skarżącego prawa do "skutecznego środka prawnego przed sądem". Mając powyższe zarzuty na uwadze wnoszący zażalenie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i dopuszczenie go do udziału w postępowaniu w charakterze strony postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zażalenie złożone przez R. K. okazało się nieusprawiedliwione z powodów natury formalnej. Jak wynika z art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Element, jakim jest uzasadnienie postanowienia nie jest składnikiem rytualnym, tzn. istotne dla sprawy zażaleniowej jest nie to czy pismo procesowe zawiera formalnie wyodrębnioną partię wskazującą na zawarcie w nim jakichkolwiek stwierdzeń żalącego się, ale to, czy realnie zawiera (prawidłowe lub nie) argumenty, racje żalącego się przemawiające za błędną oceną prawa lub faktów dokonaną przez Sąd I instancji co do okoliczności spornej. Istotą sporu w prowadzonym na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. postępowaniu incydentalnym było to, czy żalący się R. K. spełnił określone tym przepisem wymogi stawiane uczestnikowi postępowania sądowego, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym. Regulacja art. 33 § 2 p.p.s.a. wskazuje jednoznacznie, że dopuszczenie takiej osoby do udziału w postępowaniu jest uzależnione od tego, czy "wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego". Sąd I instancji wyłożył – jak zrelacjonowano wcześniej – szereg racji z jakich uznał, że taki interes nie przysługuje R. K.. Zażalenie odpowiadające wymogom art. 194 § 3 p.p.s.a. powinno zatem w realiach badanej sprawy wskazywać z jakich powodów (choćby jednego powodu) wynik sprawy toczącej się przed WSA (w przedmiocie legalności decyzji BFG z dnia 29 września 2022 r.) dotyczy interesu prawnego R. K.. Tekst zażalenia R. K. z dnia 19 maja 2025 r., pomimo znaczniej objętości, składa się jednak z samego żądania oraz relacji z dotychczasowego przebiegu postępowania. Wyłącznie na s. 9 zawarto jednozdaniowe stwierdzenie, iż "Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia nie odniósł się do dokumentów uzasadniających sytuację prawną skarżącego (tj. umowy kredytu oraz aneksu), które mają kluczowe znaczenie dla zagwarantowanego prawa do sądu i skutecznej ochrony interesu prawnego". Takie stwierdzenie w żadnym razie nie spełnia wymogów uzasadnienia w rozumieniu art. 194 § 3 p.p.s.a. bowiem nie zawiera najkrótszego choćby wywodu odnoszącego się do istoty prowadzonego postępowania incydentalnego, tzn. do istnienia lub nieistnienia interesu prawnego po stronie R. K.. Stwierdzenie, które w realiach badanej sprawy mogłoby uchodzić za realne uzasadnienie zażalenia, powinno jednoznacznie wskazywać, jakie prawa i obowiązki żalącego się krzyżują się z prawami i obowiązkami adresata zaskarżonej do WSA decyzji i w jaki sposób wynik postępowania ze skargi sądowoadministracyjnej może wpłynąć na sytuacją prawną żalącego się, a więc na sytuację zakotwiczoną w konkretnym przepisie prawa. Tymczasem żalący się w całym tekście zażalenia nie zawarł choćby jednego argumentu, który wskazywałby, że jego sytuacja prawna jest tej natury, że przyrównując ją do treści i skutków decyzji, tworzy jego interes prawny. Uzasadnienie zażalenia wymagane przez art. 194 § 3 p.p.s.a. jest elementem zażalenia, który otwiera dostęp do II instancji sądowej. Uzasadnienie to nie może być rozumiane jako jakikolwiek tekst zamieszczony obok żądania zażalenia; uzasadnienie powinno choćby w najmniejszym stopniu logicznie nawiązywać do istoty regulacji stanowiącej podstawę zaskarżonego postanowienia (w badanej sprawie, do art. 33 § 2 p.p.s.a.) i przynajmniej podejmować (choćby nieuprawnioną) próbę wykazania, że konstrukcyjna dla wyniku sprawy okoliczność (w badanej sprawie - interes prawny) istnieje. Samo powołanie się na jakąś umowę kredytu (której nawet nie załączono do zażalenia i nie wskazano kto był jej stronami), nie mówiąc już o ocenie wspólnych punktów relacji cywilnej (wywodzonej z tej umowy) i publicznoprawnej (inkorporowanej w zaskarżonej decyzji), jest oczywiście niewystarczające, aby mówić o wyposażeniu zażalenia w wymagane bezwzględnie przez art. 194 § 3 p.p.s.a. uzasadnienie. Podkreślenia wymaga, że nawet w tych wypadkach, w których żalący się (osoba ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu pomimo nie brania udziału w postępowaniu administracyjnym) zawarła w swoim środku odwoławczym minimalne wymogi stawiane zażaleniu (w tym sformułowała uzasadnienie) i podjęła próbę wykazania swojego interesu prawnego wynikającego z relacji krzyżujących się z materialnym stosunkiem prawa administracyjnego wynikającym z decyzji, nie jest w mechaniczny sposób włączana do katalogu uczestników postępowania (zob. postanowienie NSA z dnia 9 września 2025 r., sygn. akt II GZ 593/25, CBOSA). W badanej jednak sprawie żalący się nie podjął nawet próbny wykazania na czym polegały jego prawa i obowiązki, oraz że ich natura była taka, iż wynik postępowania ze skargi mógłby w ogóle oddziaływać na niego. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.