II GZ 660/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2467/16 w zakresie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego oraz referendarza sądowego w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie od opłaty za egzamin notarialny postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2467/16 Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) pozostawił bez rozpoznania wnioski o wyłączenie sędziego oraz referendarza sądowego w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie od opłaty za egzamin notarialny. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w odpowiedzi na powyższe skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy oraz o wyłączenie sędziego. Zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2017 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziego w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 10 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wniósł o wyłączenie referendarza z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2017 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie referendarza sądowego przez jednoznaczne wskazanie (z imienia i nazwiska) w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. R. P. nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Powołując się na przepisy art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a., Przewodniczący Wydziału wskazał, że wniosek o wyłączenie sędziego i referendarza powinien zawierać m.in. wskazanie konkretnej osoby (z imienia i nazwiska), którego dotyczy żądanie, a także wskazywać przyczyny uzasadniające wyłączenie, które powinny być uprawdopodobnione przez stronę. Brak tych elementów uzasadnia wezwanie do uzupełnienia wniosku w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (art. 49 § 2 zdanie 1 p.p.s.a.). W zażaleniu na powyższe postanowienie R. P wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie. W niniejszej sprawie Przewodniczący Wydziału trafnie ocenił, że wniosek o wyłączenie sędziego i referendarza obarczony jest brakami formalnymi podlegającymi uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 49 § 1 p.p.s.a. Art. 18 § 1 p.p.s.a. (w związku z art. 24 § 1 p.p.s.a. odnośnie do referendarza) wskazuje na przyczyny wyłączenia sędziego, stanowiące procesową gwarancję bezstronności sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego (referendarza) na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego (referendarza) można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonego sędziego (referendarza) i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego (referendarza) są uzasadnione. Oprócz elementów formalnych wskazanych w art. 46 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego (referendarza) powinien zatem zawierać: oznaczenie sędziego (referendarza) poprzez wskazanie jego imienia i nazwiska, a także podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie i powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Bez dochowania wskazanych wymogów nie można bowiem stwierdzić, czy zachodzi w ogóle przesłanka wyłączenia określona w ustawie jako istnienie okoliczności, która w odniesieniu do konkretnej osoby mogłaby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności. Brak tych danych niewątpliwie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu i uzasadnia wezwanie strony do uzupełnienia jego braków, stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego nie odpowiadał wskazanym powyżej wymogom. Skarżący nie wskazał z imienia i nazwiska sędziego ani referendarza, którego wniosek dotyczy, nie podał również konkretnych i obiektywnych okoliczności wyłączenia w stosunku do tego sędziego i referendarza, a tym samym okoliczności tych nie uprawdopodobnił. W tych okolicznościach zasadnie wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez sprecyzowanie, wyłączenia którego sędziego i którego referendarza - z imienia i nazwiska - domaga się, a także do podania powodów żądania. Skarżący, mimo wezwania i prawidłowego pouczenia o skutkach niezastosowania się do niego, w wyznaczonym terminie nie uzupełnił wskazanych w wezwaniu braków formalnych wniosku. W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału był zobowiązany pozostawić wnioski o wyłączenie sędziego i referendarza bez rozpoznania, na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a., co też nastąpiło w zaskarżonym zarządzeniu, które uznać należy za wydane prawidłowo. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.