II GZ 639/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Stowarzyszenia A na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 2328/16 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z 24 sierpnia 2016 r. (sygn. akt V SA/Wa 2328/16) Przewodniczący Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał skarżące Stowarzyszenie A do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 613 zł od skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] czerwca 2016 r. (nr [...]) w przedmiocie nakazu zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Przewodniczący wskazał, że kwotę tę należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") oraz § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Skarżące stowarzyszenie złożyło zażalenie na powyższe zarządzenie, wnosząc o jego uchylenie. Jednocześnie złożyło wniosek o przyznania prawa pomocy przez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu, wskazując na sytuację finansową stowarzyszenia i wiek jego członków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest niezasadne. Z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności zwalniających skarżące stowarzyszenie z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. W szczególności w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia skarżące stowarzyszenie nie miało przyznanego prawa pomocy, które obejmowałoby zwolnienie od kosztów sądowych (złożony w tym zakresie wniosek strony został oddalony postanowieniem referendarza sądowego z 21 listopada 2016 r., od którego nie złożono sprzeciwu). Zgodnie ze wskazanym w zaskarżonym zarządzeniu art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przewodniczący prawidłowo zatem wezwał skarżące stowarzyszenie do uiszczenia w terminie siedmiu dni wpisu sądowego od złożonej skargi, pod rygorem odrzucenia tejże skargi. Wspomniany rygor wynika z kolei z art. 220 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] sierpnia 2015 r. nakazującą skarżącemu stowarzyszeniu zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, w łącznej wysokości 20 414,34 zł. W związku z tym od skargi należało pobrać wpis stosunkowy, skoro zgodnie z art. 231 zdanie pierwsze p.p.s.a. tego rodzaju wpis pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Wysokość wpisów sądowych została określona w wydanym na podstawie art. 233 p.p.s.a. rozporządzeniu Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z § 1 tego rozporządzenia wynika, że wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja dotyczyła zwrotu dofinansowania w wysokości 20 414,34 zł, a zatem zastosowanie znajdował § 1 pkt 2 wspomnianego rozporządzenia, który określa, że przy wartości przedmiotu zaskarżenia ponad 10 000 zł i do 50 000 zł wpis stosunkowy wynosi 3% tej wartości (nie mniej jednak niż 400 zł). Skoro 3% z 20 414,34 zł daje 612,43 zł, to Przewodniczący – po zaokrągleniu tej kwoty wzwyż do pełnych złotych, stosownie do art. 219 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. - zasadnie wezwał skarżące stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 613 zł. Przy ocenie legalności zaskarżonego zarządzenia nie mogły mieć znaczenia prawnego wskazane w zażaleniu okoliczności, odnoszące się do stanu majątkowego stowarzyszenia i wieku jego członków. Badając zgodność z prawem zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny ocenia bowiem wyłącznie to, czy była podstawa prawna do wystosowania takiego wezwania, czy podstawa ta została prawidłowo określona oraz czy prawidłowo wskazano wysokość należnego wpisu sądowego. Natomiast to, czy strona wezwana do uiszczenia wpisu sądowego jest w stanie uiścić ten wpis, może być przedmiotem oceny w postępowaniu inicjowanym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (co zresztą - jak wskazano wyżej - miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy). Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. PG