II GZ 639/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Po 42/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r. (sygn. akt I SA/Po 42/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odmówił skarżącemu Z. J. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. (nr [...]), która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł za urządzanie gier na trzech automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący wskazał, iż: 1) utrzymuje się z działalności gospodarczej (gastronomicznej), polegającej na prowadzeniu Baru Szybkiej Obsługi "[...]" w [...], 2) jest głównym żywicielem swojej rodziny, 3) posiada na swoim utrzymaniu żonę. Wnioskodawca podniósł, że w 2014 r. z tytułu działalności gospodarczej osiągnął dochód brutto w łącznej wysokości [...] zł, zaś z analizy zestawienia obrotów (sporządzonego za okres od stycznia do listopada 2015 r.) wynika, że dochód brutto skarżącego wyniósł [...] zł. Skarżący oświadczył, że: 1) cały uzyskiwany dochód jest przeznaczany na zaspokojenie potrzeb rodziny, w tym na zaspokajanie wszelkich zobowiązań skarżącego, 3) nie posiada żadnych innych składników majątkowych, z których wymierzona mu kara pieniężna mogłaby być wyegzekwowana (w szczególności składników, które można łatwo spieniężyć), 4) nie posiada oszczędności, z których mógłby zaspokoić roszczenie Urzędu Celnego, oczekując następnie na rozstrzygnięcie merytoryczne złożonej skargi. Z uwagi na to skarżący podniósł, że egzekucja kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł zostanie skierowana do jego jedynego składnika majątkowego, tj. bieżącego dochodu z prowadzonej działalności, a następnie - w związku z zamiarem zakończenia tej działalności z końcem 2015 r. - do składników osobistych skarżącego, co może mieć poważne i nieodwracalne konsekwencje dla skarżącego i jego rodziny. Skarżący dodał, że ocena zasadności wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji powinna również uwzględniać okoliczność prowadzenia przeciwko niemu przez organ I instancji podobnego postępowania o wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł. Skarżący zauważył, że kwota, która stanowi wymierzoną karę, w zasadzie odpowiada kwocie jego rocznego dochodu. Natomiast łączna suma kar w obu wskazanych sprawach stanowi kwotę, której zapłata wykraczałaby poza możliwości płatnicze skarżącego w realiach gospodarczej kondycji wyznaczanej przedmiotem jego działalności (prowadzenie baru szybkiej obsługi). Do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący załączył zeznania podatkowe (PIT 36L, PIT/B) za 2014 r., zestawienie obrotów od stycznia do listopada 2015 r. oraz wynik roczny na dzień 7 grudnia 2015 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżący nie uprawdopodobnił we wniosku, że w sprawie spełniona została którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie wskazał bowiem w treści złożonego wniosku konkretnych okoliczności, z których wynikałoby, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla niego istotną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd podkreślił, że w tym zakresie nie jest wystarczający sam gołosłowny wywód strony, zaś swoje twierdzenie skarżący powinien poprzeć dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej i majątkowej. Sąd zaznaczył, że skarżący wprawdzie załączył do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji deklaracje podatkowe za 2014 r., zestawienie obrotów od stycznia do listopada 2015 r. oraz wynik roczny na dzień 7 grudnia 2015 r., jednak nie podał żadnych informacji o wielkości swojego majątku, np. czy w skład majątku chodzą jakieś nieruchomości, przedmioty wartościowe, jaki jest stan majątkowy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a także nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, kont czy lokat bankowych. Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył Z. J. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz orzeczenie o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji. Strona wnosząca zażalenie zarzuciła orzeczeniu Sądu pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną interpretację i tym samym niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w bezpodstawnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 36 000 zł jak również przyjęcie, że w realiach przedmiotowej sprawy wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a co najmniej skarżący nie przedłożył dowodów na poparcie swojego stanowiska, podczas gdy skarżący w dostateczny sposób wykazał (przedkładając stosowną dokumentację), że zarówno ta jednostkowa kara pieniężna, jak również zbiorcza ich liczba (wobec skarżącego prowadzone są bowiem dwa inne postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, każde dotyczące kary 36 000 zł) stanowi kwotę , której zapłata wykraczałaby poza możliwości płatnicze skarżącego w realiach sytuacji rodzinnej i finansowej kondycji wyznaczanej przedmiotem jego aktywności zawodowej, w związku z czym wniosek skarżącego zasługiwał w całości na uwzględnienie. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie stwierdził w szczególności, że w związku z postępowaniami wszczętymi wobec skarżącego o wymierzenie kolejnych kar pieniężnych, przy jednoczesnym faktycznym zaprzestaniu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, sytuacja finansowa skarżącego nie jest stabilna i nawet stosunkowo "nieznaczna" kara finansowa za urządzanie gier na automatach może mieć nieodwracalne skutki dla bytu skarżącego i jego rodziny. Do zażalenia skarżący załączył wydruk z rachunku bankowego prowadzonego w [...] Banku Spółdzielczym, z którego wynika, że według stanu na dzień 31 marca 2016 r. nie dysponuje środkami pieniężnym niezbędnymi dla uiszczenia zasądzonej kary pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować wystąpienie w jego przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny było uznanie przez Sąd, że przedłożone przez skarżącego dokumenty źródłowe nie są wystarczające dla zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena nie jest prawidłowa. Stwierdzić należy, że skarżący jest przedsiębiorcą prowadzącym w Lesznie indywidualnie działalność gospodarczą w branży gastronomicznej (bar szybkiej obsługi). Z dokumentów nadesłanych do akt sprawy wynika, że skarżący w 2014 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł (przed opodatkowaniem), a działalność gospodarcza od stycznia do listopada 2015 r. przyniosła dochód (przed odliczeniem składek na ubezpieczenie społeczne i opodatkowaniem podatkiem dochodowym) w wysokości od [...] zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w takich okolicznościach faktycznych uprawniona jest teza, że wykonanie zaskarżonej decyzji, czyli zapłata kary pieniężnej w wysokości zbliżonej lub przekraczającej roczne dochody strony, może doprowadzić do utraty płynności finansowej, co z kolei - przy tak udokumentowanej skali prowadzonej działalności gospodarczej - czyni prawdopodobnym zagrożenie ogłoszeniem upadłości i koniecznością zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, że postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I SA/Po 652/16) WSA w Poznaniu odmówił skarżącemu wstrzymania innej decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł. Oznacza to, że aktualnie na skarżącym ciąży obowiązek zapłaty kar pieniężnych przekraczających dwukrotnie jego roczne dochody. Z uwagi na powyższe uznać należy, że w okolicznościach tej sprawy zostało uprawdopodobnione, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji brak zastosowania ochrony tymczasowej może sprawić, że kontrola sądowa - o ile jej wynik będzie dla skarżącego korzystny - okaże się w tym przypadku iluzoryczna, a nie skuteczna. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. - uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. PG