II GZ 6/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 18 listopada 2008 r. sygn. akt III SA/Po 416/07 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości wniosku o wydanie zaświadczenia z ewidencji działalności gospodarczej postanawia: zażalenie oddalić.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/Po 416/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2007 r. o nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości wniosku o wydanie zaświadczenia z ewidencji działalności gospodarczej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Po 416/07, skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od obowiązku poniesienia kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Adwokatowi wyznaczonemu przez Okręgową Radę Adwokacką w P. skarżący nie odesłał podpisanego pełnomocnictwa, ani nie skontaktował się z wyznaczonym adwokatem, zaś do protokołu rozprawy w dniu 18 października 2007 r. J. M. wyjaśnił, że nie udzieli pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi z uwagi na szereg przegranych procesów oraz wątpliwości co do rzetelności dotychczasowych pełnomocników. Po odrzuceniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. skargi kasacyjnej J. M., która nie została sporządzona przez osobę wymienioną w art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Referendarz sądowy (postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2008 r.), a po wniesieniu sprzeciwu także Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. (postanowieniem z dnia 15 maja 2008 r.) odmówili skarżącemu przyznania prawa pomocy, zaś zażalenie J. M. na ostatnie z tych orzeczeń zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2008 r. o sygn. akt II GZ 167/08. W dniu 23 lipca 2008 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji uznał, że wniosek ten nie ma uzasadnionych podstaw, bowiem w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt III SA/Po 416/07 skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej, a zobowiązanie Skarbu Państwa do poniesienia wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków wynikających z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu pozostaje aktualne także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Realizacja powyższego uprawnienia wynikającego z postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 maja 2007 r. zależy jedynie od zachowania skarżącego, który powinien udzielić pełnomocnictwa adwokatowi wyznaczonemu przez Okręgową Radę Adwokacką. Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji z dnia 18 listopada 2008 r. wniósł J. M. W obszernym uzasadnieniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się żadnych zarzutów odnośnie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że na obecnym etapie postępowania przedmiotem badania Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zasadność odmowy przyznania J. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zakres kontroli zaskarżonego postanowienia, wobec braku sformułowania zarzutów w stosunku do Sądu I instancji, ograniczony jest tylko do oceny zgodności z prawem. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując niniejsze zażalenie zbadał, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, czy też to prawo narusza. Zażalenie jest bezzasadne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 powyższej ustawy). Z prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 maja 2007 r. o sygn. akt III SA/Po 416/07 jednoznacznie wynika, że J. M. przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym. W przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych oraz został mu wyznaczony adwokat z urzędu. Wobec tego kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym są bezzasadne. Nie można bowiem skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy takie prawo w zakresie całkowitym zostało już skarżącemu przyznane prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego. Podkreślenia wymaga, że sąd, przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, decyduje wyłącznie o ustanowieniu pełnomocnika będącego adwokatem, natomiast o tym, jaka konkretnie osoba będzie tym pełnomocnikiem, decyduje właściwa okręgowa rada adwokacka (zob. art. 253 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). To właśnie ten podmiot jest wyłącznym adresatem skarg strony na jej relacje ze wskazanym pełnomocnikiem. Strona nie może skutecznie domagać się w takiej sytuacji od sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, bowiem jej prawo w tym zakresie zostało skonsumowane prawomocnym postanowieniem (zob. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 466). Skorzystanie z usług ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi (zob. art. 244 § 2 powołanej wyżej ustawy). Nieskorzystanie z tego uprawnienia jest rzeczą skarżącego. Nie uprawnia to jednak strony do domagania się od sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. PG