II GZ 590/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. P., T. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2647/24 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. P., T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2024 r., nr KOC/2336/Ru/24 w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 14 maja 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2647/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. P. i T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2024 r. nr KOC/2336/Ru/24 w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że w wykonaniu zarządzeń z dnia 9 października 2024 r., pismami z dnia 23 października 2024 r. wezwano skarżących, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi, do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie numerów PESEL skarżących oraz do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 382 złotych. Przesyłka zawierająca oba powyższe wezwania została doręczona skarżącemu B. P. w dniu 28 października 2024 r. Natomiast korespondencja kierowana do T. P., po dwukrotnym awizowaniu (w dniach 28 października 2024 r. i 5 listopada 2024 r.), w dniu 13 listopada 2024 r. została zwrócona do Sądu i w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935.; dalej: "p.p.s.a."), uznana za doręczoną z dniem 12 listopada 2024 r. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżący B. P. uiścił wpis od skargi, natomiast żaden ze skarżących nie wykonał wezwania Sądu w zakresie wskazania swojego numeru PESEL. Sąd I instancji wskazał na treść art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. oraz art. 57 § 1 p.p.s.a. i stwierdził, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego obwarowane jest spełnieniem szeregu wymogów formalnych, bez spełnienia których skarga nie może być merytorycznie rozpoznana. Jednym z takich wymogów jest wskazanie w skardze numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną. W rozpoznawanej sprawie skarżący – pomimo stosownego wezwania – nie uzupełnili braków skargi w tym zakresie, co skutkowało, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., odrzuceniem skargi oraz na podstawie art. 232 § 1 p.p.s.a. zwrotem uiszczonego wpisu od skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu I instancji skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia; przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; ewentualnie, przy przyjęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny dopuszczalności – o rozpoznanie skargi co do istoty na podstawie art. 188 p.p.s.a. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegające na uznaniu, że brak wskazania numerów PESEL stanowi przeszkodę nieusuwalną, pomimo iż sąd dysponował danymi pozwalającymi na jednoznaczną identyfikację skarżących; - art. 73 § 1-4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie fikcji doręczenia przesyłki skierowanej do T. P., bez należytego ustalenia spełnienia wszystkich przesłanek skutecznego pozostawienia zawiadomień (awiz); - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasady dostępu do sądu wynikającej z art. 6 ust. 1 EKPC, poprzez zastosowanie nieproporcjonalnego formalizmu procesowego; - art. 58 § 2 w zw. z art. 133 § 1a p.p.s.a. przez zaniechanie skorzystania z uprawnienia do podjęcia czynności niezbędnych dla usunięcia braków formalnych z urzędu, w szczególności pozyskania numerów PESEL z rejestru PESEL. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że przesyłka adresowana do T. P. została przez operatora pocztowego zwrócona do sądu z adnotacją "ZWROT" – bez potwierdzenia skutecznego dwukrotnego awizowania. Sąd przyjął fikcję doręczenia z dniem 12 listopada 2024 r. Ponad to skarżący wnieśli o przywrócenie terminu podstawie art. 87 § 1-4 p.p.s.a., gdyż uchybienie nastąpiło z uwagi na wadliwie zastosowaną fikcję doręczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pismo procesowe strony, oprócz wymogów określonych w art. 46 § 1 p.p.s.a., powinno zawierać - gdy jest pierwszym pismem w sprawie – także numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku. Brak wskazania numeru PESEL strony skarżącej stanowi usuwalny – na wezwanie Sądu – brak formalny wniesionego środka zaskarżania, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie do usunięcia braków skargi, w tym również braku w postaci niewskazania numerów PESEL obu skarżących, doręczono skarżącemu B. P. w dniu 28 października 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 21), natomiast korespondencja zawierająca ww. wezwanie skierowana do T. P., po jej zwrocie do nadawcy, została uznana za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 12 listopada 2024 r. Tym samym termin do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru PESEL dla skarżącego B. P. upływał 4 listopada 2024 r. a dla skarżącego T. P. w dniu 19 listopada 2024 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu, WSA w Warszawie zasadnie odrzucił skargę, ponieważ jej brak formalny w zakresie nadesłania numerów PESEL obu skarżących nie został usunięty w wyznaczonym terminie. Wskazać w tym miejscu należy, że przywołana w skardze linia orzecznicza dotycząca kwestii uzupełnienia braku numeru PESEL jest nieaktualna. Przywołać tu należy treść uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r. sygn. akt ., sygn. akt II GPS 3/22 (publ. ONSAiWSA 2023/6/82), w której Sąd stwierdził, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Na stronie wnoszącej pismo spoczywa obowiązek wypełnienia wszystkich warunków formalnych określonych w art. 46-47 p.p.s.a. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że na wezwanie przewodniczącego strona uzupełnia braki formalne pisma, które uniemożliwiają nadanie mu prawidłowego biegu. Wniesienie pisma zawierającego wszystkie wymagane elementy, a także uzupełnienie jego braków niewątpliwie należy zaliczyć do czynności strony. Przyjęty w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podział czynności z uwagi na kryterium podmiotowe (czynności sądu, strony i innych uczestników postępowania), wyklucza podejmowanie czynności nienależących do danego podmiotu, co jest związane z określoną w ustawie pozycją każdego z tych podmiotów. W związku z tym nie można oczekiwać, że sąd będzie podejmował czynności należące do strony postępowania. Poszukiwanie przez sąd numeru PESEL strony w aktach administracyjnych nie ma normatywnej podstawy i nie jest obowiązkiem sądu. Jego podanie należy do strony inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne. Odnosząc się do zarzutu skarżących o zastosowaniu błędnej fikcji doręczenia podkreślić należy, że zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji stanowi dokument urzędowy w znaczeniu nadanym przez art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm.) (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. II FSK 3421/14, postanowienie SN z dnia 22 marca 2019 r., sygn. I CZ 118/17, postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II OZ 500/19, postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2024 r., sygn. akt I OZ 9/24), przez co podlega ono domniemaniu prawdziwości. W konsekwencji domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 73, a także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 1861/11, 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2228/13, 14 maja 2014 r. sygn. akt I FZ 25/14 oraz z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I OZ 967/19) i to na stronie, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, spoczywa obowiązek udowodnienia tych okoliczności. Jednym ze sposób obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. Akt I FSK 1029/14 oraz postanowienia NSA z dnia: 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 811/12, 17 listopada 2015 r., II FZ 857/15). Skarżący w zażaleniu nie przedstawili żadnej okoliczności wskazującej na to, że informacje zawarte w znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz uwidocznione na kopercie zwróconej do nadawcy są niezgodne z rzeczywistością. Nie przedstawili również dokumentów świadczących o przeprowadzeniu przez operatora pocztowego postępowania reklamacyjnego i uznania reklamacji skarżących za uzasadnioną. Z tych względów skarżącym nie udało się obalić domniemania prawdziwości informacji zawartych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, z którego wynika, że po dwukrotnym pozostawieniu awiza w skrzynce odbiorczej T. P. (w dniach 28 października i 5 listopada 2024 r.), korespondencję sądową zwrócono do nadawcy w dniu 13 listopada 2024 r. W rekapitulacji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział żadnych prawnych możliwości uzupełnienia przez Sąd braków formalnych pism procesowych, zaś przepisy art. 46 § 2 pkt 1 lit. b), art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie zawierają wyjątków. Tym samym, w przypadku nieuzupełnienia przez stronę braku formalnego skargi poprzez podanie numerów PESEL skarżących w zakreślonym terminie, tj. do dnia 4 listopada 2024 r. w przypadku B. P. i do 19 listopada 2024 r. w przypadku T. P., Sąd I instancji zobowiązany był do odrzucenia skargi. Wskazać należy, że przesłanka odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zachodzi również wówczas, jeżeli braków formalnych wniesionego środka zaskarżenia było więcej, zaś strona wezwanie Sądu do ich usunięcia wykonała w części, czyli tylko poprzez uzupełnienie jednego ze stwierdzonych braków. Jednocześnie należy podkreślić, że niewykonanie wezwania sądu musiało skutkować odrzuceniem skargi, o czym skarżący zostali pouczeni w skierowanym do nich wezwaniu. Brak jest w związku z tym podstaw do twierdzenia, że doszło do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.