II GZ 541/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2495/14 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2495/14, pozostawił bez rozpoznania wniosek T. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. I W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że zarządzeniem z dnia 7 września 2015 r. wezwano T. C. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie, zawierając w nim wniosek o przyznanie prawa pomocy. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 3 listopada 2015 r., wezwano skarżącego do wypełnienia i nadesłania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, zakreślając stronie 7-dniowy termin na wykonanie powyższego wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Do pisma załączono urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, zgodny z wzorem formularza stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257; powoływanego dalej jako: rozporządzenie RM z dnia 19 sierpnia 2015 r.). Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu 2 grudnia 2015 r. W dniu 8 grudnia 2015 r. skarżący przesłał do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, złożony na urzędowym formularzu stanowiącym załącznik do nieobowiązującego już rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r., Nr 227 poz. 2244; powoływanego dalej jako: rozporządzenie RM z dnia 16 grudnia 2003 r.). Sąd I instancji uznał zatem, iż skarżący nie wykonał prawidłowo wezwania Sądu i nie uzupełnił braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2015 r. referendarz sądowy WSA w W. pozostawił złożony wniosek bez rozpoznania. Na powyższe zarządzenie referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, w treści którego wyraził niezadowolenie z doręczonego mu rozstrzygnięcia oraz wniósł o ponowne przeanalizowanie całości materiału dowodowego i zwolnienie go od kosztów sądowych. Sąd I instancji pozostawiając wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania przywołał treść art. 252 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przedmiotowy wniosek składa się do sądu na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, stanowiącym w przypadku osób fizycznych załącznik nr 1 do rozporządzenia RM z dnia 19 sierpnia 2015 r. Sąd podkreślił, iż niezachowanie powyższego wymogu stanowi brak formalny wniosku w rozumieniu art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z uchwałą NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08. Sąd wskazał, iż z dniem 15 sierpnia 2015 r. utraciło moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy /.../. W związku z powyższym, w dacie złożenia przedmiotowego wniosku w rozpoznawanej sprawie, warunki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy określało rozporządzenie RM z dnia 19 sierpnia 2015 r. WSA podkreślił, że wzory formularzy określone w obu powołanych wyżej rozporządzeniach różnią się od siebie. Obowiązujący wzór zawiera bardziej rozbudowane i szczegółowe rubryki 4 i 7, przeznaczone odpowiednio na oznaczenie zakresu wniosku oraz złożenie oświadczeń na temat stanu majątkowego wnioskodawcy. Zupełnie odmienny jest również tytuł 11 rubryki, która obecnie służy wskazaniu zobowiązań i stałych wydatków, podczas gdy w przypadku wzoru poprzedniego należało w nią wpisać inne dane, jakie składający oświadczenie uważał za istotne. W aktualnym formularzu odmiennie ukształtowano też rubrykę 13, w której wnioskodawca oświadcza, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, podczas gdy we wcześniej obowiązującym stanie prawnym oświadczał, że znana jest mu treść przepisu, który tę odpowiedzialność przewiduje. Sąd I instancji stwierdził, że warunki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy spełnia wniosek złożony na formularzu odpowiadającym wzorowi określonemu w rozporządzeniu obowiązującemu w chwili jego wniesienia. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie złożył urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaś termin do wykonania wezwania upłynął bezskutecznie z dniem 9 grudnia 2015 r. W ocenie WSA, wykonania wezwania nie stanowi bowiem złożenie wniosku na formularzu nieobowiązującego już wzoru. Ponadto Sąd wskazał, że prawidłowy formularz załączono do wezwania, lecz skarżący z niego nie skorzystał i pozyskał go samodzielnie z innego źródła. Skoro zaś prawidłowy formularz wniosku został doręczony skarżącemu, zdaniem Sądu brak było podstaw do ponowienia takiego doręczenia. Reasumując Sąd I instancji stwierdził, iż w sytuacji obowiązywania nowego wzoru formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie można było uznać za prawidłowe posługiwania się formularzem według nieaktualnego wzoru. Akceptacja takiego działania przekreślałaby sens zmiany prawa dokonanej rozporządzeniem z dnia 19 sierpnia 2015 r. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji, na podstawie art. 257 p.p.s.a., pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, uznając go za niezłożony na urzędowym formularzu. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożył T. C., domagając się jego zmiany poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie prowadzonej przed WSA z jego skargi, ponownego rozpatrzenia wniosku oraz zwolnienia z kosztów sądowych i administracyjnych od niniejszego zażalenia. Ewentualnie strona wnosząca zażalenie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podtrzymał wszelkie wyjaśniania i wnioski złożone w toku prowadzonego dotychczas postępowania administracyjnego. Stwierdził, iż w oparciu o zgromadzoną dokumentację i dowody znajdujące się w aktach sprawy, dotychczasowe nieuwzględnienie złożonego przez niego wniosku, stanowiło jedynie przeoczenie Sądu I instancji. Strona wnosząca zażalenie podniosła, że z uwagi na stan prawny, majątkowy oraz dobro skarżącego, Sąd przychylnie potraktuje złożony przez niego wniosek w przedstawionym zakresie, w konsekwencji czego będzie mógł on dochodzić swoich słusznych praw. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór takiego formularza dla fizycznych został zawarty w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie skarżący został w sposób prawidłowy pouczony o konieczności złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Ponadto, poza pouczeniem, skarżącemu przesłano właściwy, aktualnie obowiązujący formularz wniosku PPF. Nie ulega wątpliwości, że skarżący, pomimo skierowanego do niego wezwania wraz z właściwym formularzem, nie uzupełnił braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i nie nadesłał odpowiedniego urzędowego formularza PPF. Stosownie zatem do treści art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, należało pozostawić bez rozpoznania. Postępowanie sądowe, a więc również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest bowiem postępowaniem sformalizowanym, a ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania złożonego wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. Podniesienia w sprawie wymaga, że Sąd I instancji dopełnił ciążącego na nim obowiązku przesłania skarżącemu stosownego formularza. Z treści § 2 ust. 3 rozporządzenia RM z 19 sierpnia 2015 r. wynika bowiem, że jeżeli wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony przez stronę na urzędowym formularzu, przesyła się stronie formularz w celu jego wypełnienia. Z regulacji tej wynika, że zachodzi konieczność przesłania przez Sąd stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy stosowego dokumentu celem jego wypełnienia, w sytuacji gdy składając swój wniosek nie skorzystała ona z obowiązującego wzoru pisma. Sąd I instancji czynności tej dopełnił. W przedstawionych okolicznościach sprawy postanowienie WSA o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy, z uwagi na złożenie go na formularzu nieobowiązującego już wzoru, należy uznać za prawidłowe. Sąd szczegółowo w treści uzasadnienia wskazał różnice pomiędzy dawnym i aktualnym wzorem wymaganego dokumentu i uargumentował w sposób niebudzący wątpliwości brak możliwości rozpoznania wniosku strony, który nie odpowiadał swą treścią formularzowi wprowadzonemu do porządku prawnego mocą rozporządzenia RM z dnia 19 sierpnia 2015 r. W świetle powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.