II GZ 53/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia N. Sp. z o.o. w Ś na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1698/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w Ś. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 7 lipca 2023 r. nr RzPP-DPR-WPZ.45.1.2023.MA w przedmiocie kary pieniężnej za niepodjęcie działań niezbędnych do zaniechania praktyk podmiotu leczniczego naruszającego zbiorowe prawa pacjentów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1698/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił N. Sp. z o.o. w Ś. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 7 lipca 2023 r. nr RzPP-DPR-WPZ.45.1.2023.MA w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za niepodjęcie działań niezbędnych do zaniechania praktyk podmiotu leczniczego naruszającego zbiorowe prawa pacjentów. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że strona domagając się wstrzymania wykonania konkretnej decyzji winna wskazać we wniosku na takie okoliczności, które mogą świadczyć o możliwości wystąpienia zagrożeń, na skutek jej wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione Sąd I instancji podniósł, że w przedmiotowej sprawie wnioskiem o zastosowanie ochrony tymczasowej objęto decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 7 lipca 2023 r. nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 29 250 zł za brak podjęcia działań niezbędnych do zaniechania praktyk uznanych decyzją tego organu za naruszające zbiorowe prawo pacjentów do dokumentacji medycznej. Sąd stwierdził ponadto, że na poparcie wniosku opartego o przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") skarżąca nie przytoczyła żadnej argumentacji, ograniczając się do ogólnego stwierdzenia o trudnej sytuacji finansowej. W wyniku tego Sąd uznał, że nie jest możliwa ocena, czy na skutek wykonania decyzji może dojść do powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja dotyczy sankcji pieniężnej, a strona na uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie podała żadnej argumentacji, w tym żadnych danych dotyczących swojej sytuacji majątkowej, to w konsekwencji nie było zdaniem Sądu I instancji możliwe ustalenie, jakie negatywne skutki mogą wynikać z wykonania decyzji o nałożeniu kary. Sąd przypomniał, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie ma na celu ochrony strony przed jakimikolwiek skutkami wynikającymi z tej decyzji, a jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Sąd dodał także, że na etapie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie ocenia się zasadności skargi i podniesionych w niej zarzutów. W konsekwencji przedstawione argumenty na poparcie zasadności skargi nie zostały przez Sąd I instancji wzięte pod uwagę w postępowaniu dotyczącym ochrony tymczasowej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia skarżący przedstawił okoliczności faktyczne na poparcie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w szczególności likwidację części poradni w wyniku pandemii (co miało skutek finansowy), poniesienie straty w 2022 r. oraz zmniejszenie wielkości etatów. Na dowód poniesienia strat skarżący załączył do zażalenia formularz CIT-8. W zażaleniu skarżący zamieścił także zarzuty skierowane wobec organu w odniesieniu do postępowania administracyjnego, w wyniku którego wydano zaskarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 63 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wprowadzona w omawianym przepisie tzw. ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W tzw. postępowaniu wpadkowym, wszczętym na skutek wniesienia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym to wniosku mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu w oparciu o analizę wniosku strony oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Trafnie Sąd I instancji zauważył w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że to na wnioskującym o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów i okoliczności świadczących o możliwości zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Istotnie złożony wniosek nie był należycie uzasadniony i na jego poparcie skarżący nie przedstawił stosownej dokumentacji, niemniej uczynił to w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności, podnosząc nowe okoliczności faktyczne oraz załączając stosowny dokument. Stosownie zaś do treści art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że dwustopniowość kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia silniej zaznacza się przy wnoszeniu zażalenia na postanowienie z racji wyposażenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie tylko w formalne, lecz także w merytoryczne kompetencje w sprawie zarzutów podnoszonych w zażaleniu (tak B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, WK 2015). Mając na uwadze powyższe oraz istotne w sprawie okoliczności, to jest podniesione w zażaleniu nowe okoliczności faktyczne oraz złożoną przez skarżącego zażalenia dokumentację, wątpliwe wydaje się dokonanie przez Sąd I instancji szczegółowej analizy tej dokumentacji, wobec uprawnień autokontrolnych określonych w art. 195 § 2 p.p.s.a. Z zapisanej w karcie nr 89 akt sprawy adnotacji o nadaniu sprawie dalszego biegu, z której wynika, że nie stwierdzono podstaw do zastosowania art. 195 § 2 p.p.s.a. nie sposób jest wnioskować o rzetelnie dokonanej autokontroli. Sąd I instancji, orzekając ponownie w sprawie z wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności oceni, czy podniesione w zażaleniu nowe okoliczności faktyczne, dołączony do niego dokument i powołana argumentacja mogą mieć wpływ na udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązkiem Sądu I instancji jest bowiem odniesienie się do całokształtu zgromadzonej w aktach dokumentacji i na tej podstawie dokonanie oceny sytuacji strony w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W związku z powyższym, na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.