II GZ 528/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1994/22 w zakresie umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego oraz zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M. A. na czynność Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w przedmiocie zablokowania strony internetowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1994/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 poz. 655 dalej: "p.p.s.a".) po rozpoznaniu skargi M. A. na czynność zablokowania stron internetowych przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w pkt. 1. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w pkt. 2. zwrócił skarżącemu M. A. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżący wniósł do WSA w Warszawie skargę na czynność zablokowania stron internetowych portalu wolnemedia.net przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W odpowiedzi na skargę, pismem z 25 lipca 2022 r., organ wniósł o umorzenie postępowania ze względu na ustanie przesłanek dalszego blokowania przekazu informacji na stronie wolnemedia.net. Pismem z dnia 15 czerwca 2022 r., skarżący wniósł o odrzucenie wniosku organu o umorzenie postępowania potwierdzając jednocześnie, iż portal wolnemedia.net został odblokowany. Umarzając postępowanie sądowoadministracyjne Sąd I instancji podniósł, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe ze względu na to, że organ pismem z 25 lipca 2022 r., powiadomił, iż ustały przesłanki blokowania portalu w związku z czym zwrócił się do operatora P. sp. z o. o. o odblokowanie przekazu na stronie w..net. Portal został odblokowany. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarżacy i wniósł o jego uchylenie w całości. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że odblokowanie strony ¡nteretowej www.wolnemedia.net czyni postępowanie sądowe w przedmiocie skargi na czynność żądania zablokowania przekazu informacji, tj. strony internetowej www.wolnemedia.net, bezprzedmiotowym. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na zażalenie Organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzona w granicach zarzutów zażalenia kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji wydanego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnia twierdzenie, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do jego uchylenia. Strona skarżąca nie bez usprawiedliwionych podstaw podnosi bowiem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W relacji do normatywnej treści tego przepisu prawa – który stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe – podejście Sądu I instancji do jego rozumienia oraz zastosowania w rozpatrywanej sprawie przywołanego przepisu należy uznać za nieprawidłowe i błędne. Abstrahując już nawet od tego, że analiza uzasadnienia kontrolowanego postanowienia – wobec jego deficytów argumentacyjnych – prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji w istocie rzeczy uchylił się od rozpoznania skargi, należy stanowczo podważyć zasadność twierdzenia tego Sądu, z którego wynika, że wobec powiadomienia przez organ administracji o ustaniu przesłanek blokowania portalu, w sprawie miałby "zniknąć" przedmiot kontroli sądowej, w związku z czym postępowanie w sprawie inicjowanej skargą strony na czynność zablokowania przekazu informacji (zablokowania stron internetowych) miałoby stać się bezprzedmiotowe, a to wobec "zniknięcia" jego przedmiotu. Wbrew stanowisku prezentowanemu w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia, powiadomienie organu administracji z dnia 25 lipca 2022 r. o ustaniu przesłanek blokowania portalu, z którego innymi słowy wynika – co trzeba podkreślić – odstąpienie przez organ od wcześniej podjętej czynności zablokowania przekazu, w żadnym stopniu, ani też zakresie nie mogło stanowić przesłanki wnioskowania o zaktualizowaniu się podstaw stosowania w rozpatrywanej sprawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie dość bowiem, że – co trzeba zaakcentować – Sąd I instancji nie uwzględnił znaczenia konsekwencji wynikających z art. 133 § 1 p.p.s.a., których istota wyraża się w nakazie rozpatrywania sprawy na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania (podjęcia) zaskarżonego aktu (czynności), to również błędnie z punktu widzenia wskazanej zasady zrekonstruował znaczenie zwrotu, "postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe", którym na gruncie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. operuje ustawodawca. Podkreślając, że istota regulacji prawnej zawartej w art. 161 § 1 p.p.s.a. odnosi się do umorzenie postępowania na skutek zajścia w toku postępowania sądowoadministracyjnego zdarzeń, które czynią wydanie wyroku zbędnym lub niedopuszczalnym, "inne przyczyny bezprzedmiotowości", o których mowa w pkt 3 § 1 art. 161 p.p.s.a., rozumiane są – jak się powszechnie przyjmuje – jako przyczyny, które uniemożliwiają osiągnięcie celu postępowania albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna (rzecz jasna, w związku ze zdarzeniami zaistniałymi dopiero w toku postępowania). W związku z powyższym, w relacji do znaczenia konsekwencji wynikających z zasady wyrażonej w art. 133 § 1 p.p.s.a., do których ponownie należy się odwołać, nie sposób jest więc zasadnie twierdzić, że powiadomienie organu administracji o ustaniu przesłanek blokowania portalu i tym samym odstąpienie przez organ od wcześniej już podjętej, i utrzymywanej w określonej przestrzeni czasu, czynności blokowania przekazu (a więc czynności o charakterze trwałym), powodowało tym samym zaistnienie zdarzenia, które czyniło wydanie orzeczenia w sprawie ze skargi strony zbędnym lub niedopuszczalnym, a jeszcze ściślej rzecz ujmując, zaistnienie zdarzenia uniemożliwiającego osiągnięcie celu postępowania albo powodującego, że kontrola zaskarżonej czynności stała się zbędna. Wymienione powiadomienie organu administracji – w tym również w relacji do daty zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego w rozpatrywanej sprawie (30 maja 2022 r.) – konsekwencji tego rodzaju nie mogło bowiem wywołać, czyniąc postępowanie w sprawie bezprzedmiotowym z "innych przyczyn". Zwłaszcza, gdy wobec istoty oraz charakteru czynności polegającej na blokowaniu przekazu, które nakazują uwzględniać okoliczności czasu jej trwania, odstąpienie przez organ administracji od tej czynności nie oznaczało, że – jak ujął to Sąd I instancji – "zniknął" przedmiot kontroli, co w konsekwencji miałoby prowadzić do wniosku – bo taki się rysuje – o braku możliwości osiągnięcie celu postępowania, a mianowicie kontroli legalności zaskarżonej czynności. Wobec tego więc, że – i abstrahując od tego, że przywoływane przez organ administracji w piśmie z dnia 7 grudnia 2022 r. judykaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mogły być uznane za przydatne dla wykazania zasadności umorzenia postępowania w sprawie, a co za tym idzie wykazania, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a to z uwagi na zdecydowanie inne, niż w rozpatrywanej sprawie stany faktyczne, na gruncie których judykaty te zostały wydane oraz zdecydowanie inną istotę rozstrzyganych nimi kwestii, co aż nadto jasno i wyraźnie wynika z wyrażonych w ich uzasadnieniach ocen prawnych – zaskarżone postanowienie nie mogło być uznane za prawidłowe. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.