II GZ 515/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1096/22 w zakresie wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 6 czerwca 2022 r. nr SKO.4117.25.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postoje pojazdu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1096/22, oddalił wniosek S. K. o wyłączenie sędziego WSA Artura Żurawika w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 6 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postoje pojazdu. Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 17 października 2022 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie ww. sędziego od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1096/22. Okolicznością uzasadniającą wyłączenie jest osobista znajomość sędziego, która datuje się od roku 2000. W dniu 21 października 2022 r. sędzia WSA Artur Żurawik złożył wyjaśnienie, o którym mowa w art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), na okoliczności podane przez skarżącego, wskazując, że nie zachodzą przyczyny, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Sędzia ten oświadczył, że ze skarżącym zna się tylko w takim zakresie, w jakim zna się z innymi osobami z aplikacji sędziowskiej, skarżący był jednak w innej grupie. Poza tym nie miał ze skarżącym żadnych bliższych kontaktów prywatnych np. na spotkaniach towarzyskich. Zdaniem WSA okoliczności wskazane przez skarżącego nie uzasadniają wyłączenia sędziego WSA Artura Żurawika od udziału w niniejszej sprawie. Sąd I instancji podkreślił, że obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego spoczywa na wnioskodawcy, o czym świadczy treść art. 20 § 1 p.p.s.a. Co więcej, okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi przy tym nie tylko faktycznie wystąpić, ale i być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. Przesłanki wyłączenia ww. sędziego nie może stanowić sama znajomość tego sędziego z czasów aplikacji sędziowskiej. Za stosunek osobisty w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. nie można bowiem uważać każdej osobistej znajomości. Przede wszystkim należy odróżnić kontakty zawodowe łączące sędziów z innymi osobami w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych od stosunków natury emocjonalnej czy gospodarczej. Tylko te drugie stosunki mają charakter stosunków osobistych w rozumieniu powołanego przepisu, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Fakt znajomości określonych osób wyłącznie na płaszczyźnie zawodowej, nie może przesądzać o braku jej obiektywizmu w rozpatrywaniu sprawy. Tym bardziej, iż z oświadczenia złożonego przez sędziego sprawozdawcę wynika, że nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. W sytuacji natomiast, gdy prawdziwość złożonego przez sędziego oświadczenia, iż nie zachodzą żadne z okoliczności określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., nie budzi żadnych wątpliwości, wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez wyłączenie sędziego WSA Artura Żurawika od orzekania w sprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 19 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że z ww. sędzią zna się osobiście od 22 lat i jest z nim po imieniu. Dalej skarżący wyjaśnił, że oboje pochodzą z tego samego miasta i razem odbywali aplikację sędziowską. Skarżący stwierdził, że znane mu są zainteresowania i zdolności artystyczne sędziego WSA Artura Żurawika, a umiejętności artystyczne demonstrował podczas spotkań towarzyskich jeszcze podczas odbywania aplikacji sądowej. Do chwili obecnej skarżący posiada w swoim telefonie numer telefonu sędziego WSA Artura Żurawika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony, lub na żądanie sędziego, sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Przy czym, stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasadnie przyjął, że brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie objętego wnioskiem sędziego WSA Artura Żurawika. W sprawie nie zachodzą bowiem przesłanki wyłączenia określone w art. 18 p.p.s.a., a podane przez skarżącego okoliczności nie są tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Podstawę wyłączenia sędziego nie może stanowić sama znajomość tego sędziego z czasów aplikacji sędziowskiej. Jak słusznie zauważył WSA za stosunek osobisty w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. nie można uważać każdej osobistej znajomości. Należy wszakże odróżnić kontakty zawodowe łączące sędziów z innymi osobami w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych od stosunków natury emocjonalnej czy gospodarczej. Natomiast twierdzenia skarżącego, że znane mu są zainteresowania i zdolności artystyczne sędziego WSA Artura Żurawika, które sędzia miał demonstrować podczas spotkań towarzyskich jeszcze w trakcie odbywania aplikacji sądowej – nie mogą przesądzać o tym, że skarżącego i ww. sędziego łączą stosunki osobiste w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. Nie przesądza również o tym podnoszona przez skarżącego okoliczność, że jest z sędzią WSA Arturem Żurawikiem po imieniu. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (zob. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Podkreślenia wymaga, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 86/12). Istnieniu takich okoliczności zaprzeczył również sam sędzia w pisemnych wyjaśnieniach złożonych na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi zaś w rozpoznawanym przypadku wątpliwości. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.