II GZ 486/22

POSTANOWIENIE Dnia 13 stycznia 2023 r. ` Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Po 395/22 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 marca 2022 r. nr DN-HP.906.3.2022 w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Po 395/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek P. K. o wyłączenie sędziów: sędziego WSA Danuty Rzyminiak-Owczarczak i asesora WSA Arkadiusza Skomry. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z dnia 14 listopada 2022r. skarżący powołując się na przepis art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. dalej: p.p.s.a.) złożył wniosek o wyłączenie z rozpoznawania tej sprawy sędziów: sędziego WSA Danuty Rzyminiak-Owczarczak i asesora Arkadiusza Skomry podając w uzasadnieniu, że wskazani sędziowie brali udział w wydaniu wyroku z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. II SA/Po 369/22, w innej sprawie z jego skargi na decyzję tego samego organu, to jest Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która to skarga została tym wyrokiem oddalona. W ocenie wnioskodawcy powyższa okoliczność wywołuje wątpliwość co do bezstronności tych sędziów, bowiem niniejsza sprawa oraz sprawa II SA/Po 396/22 dotyczą tego samego organu i przedmiotu to jest stwierdzenia choroby zawodowej, a parantele podmiotowe i przedmiotowe między tymi sprawami są ściśle tożsame i przenikają się chronologicznie i faktologicznie, a nadto decyzje są tożsame w zakresie daty. Zdaniem skarżącego rodzi to obawę, iż sędziowie objęci wnioskiem o wyłączenie mają już wyrobiony pogląd i oceny w zakresie niniejszej sprawy rozpoznawanej pod sygnaturą II SA/Po 395/22, a wydany wyrok będzie powieleniem i petryfikacją stanowiska zajętego w sprawie II SA/Po 396/22. Sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy, złożyli w formie pisemnej wyjaśnienia, o jakich mowa w art. 22 § 2 p.p.s.a., w których wskazali, że w ich ocenie nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek o wyłączenie uznając, że w sprawie nie zachodzą zarówno przesłanki, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., jak i przesłanki wynikające z wskazywanego przez stronę jako podstawa prawna jej wniosku art. 19 p.p.s.a. WSA podkreślił, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony co do tego, że skoro konkretni sędziowie byli w składzie orzekającym rozpoznającym inną sprawę z jej skargi i sprawa to zakończyła się niepomyślnym dla niej wyrokiem oddalającym skargę, to zakładać należy istnienie wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sąd I instancji wskazał, że sprawy II SA/Po 396/22, w której zapadł już wyrok oddalający skargę, jak i niniejsza sprawa II SA/Po 395/22, dotyczą wprawdzie tych samych stron postępowania, jednakże nie są tożsame, albowiem przedmiotem zaskarżenia są różne decyzje, zapadłe w różnych postępowaniach i - co należy szczególnie podkreślić - dotyczące stwierdzenia u skarżącego różnych chorób zawodowych. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu, w którym podtrzymał swój wniosek z 14 listopada 2022 r. oraz zarzuty w nim zawarte. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 18 i art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego może nastąpić z mocy ustawy, bądź na żądanie sędziego lub wniosek strony. Wyłączenie sędziego z mocy ustawy następuje na podstawie przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Niezależnie od przyczyn wymienionych w powołanym przepisie, stosownie do art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego, w świetle wskazanego art. 19 p.p.s.a., zależy więc od okoliczności faktycznych w konkretnej sprawie, które w sposób obiektywny uzasadniają wątpliwość co do bezstronności sędziego. W literaturze wskazuje się, że chodzi o takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może stać się nieobiektywny (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2012, str. 94). We wniosku o wyłączenie sędziego strona, zgodnie z art. 20 p.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia, którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość ta powinna być skonkretyzowana i uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji odnoszącej się do okoliczności wskazującej na zagrożenie brakiem bezstronności w konkretnej sprawie. Niewystarczające jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego, w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie uznał sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie skarżący nie wskazał na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź sędziów, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie, rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Sama okoliczność wydania przez tych sędziów uprzednio wyroku w innej sprawie, tego nie dowodzi. Wobec zaś braku wskazania przez skarżącego przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziów oraz wobec złożonych do akt oświadczeń sędziów – nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku skarżącego. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania w toku postępowania sądowego sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. m.in. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2011 r., K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji trafnie zatem ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie wykazano istnienia przesłanek z art. 18 § 1 p.p.s.a., jak również nie wskazano okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że sędziowie, których wyłączenia domagał się skarżący, złożyli oświadczenia, że nie zachodzą w ich przypadku żadne okoliczności określone w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od orzekania w sprawie. Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważałyby ich prawdziwość – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów było zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.