II GZ 475/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2756/20 w zakresie odrzucenia zażalenia A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2756/20 w zakresie odrzucenia skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z 30 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2756/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2756/20 odrzucające skargę A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że postanowieniem z 26 lutego 2021 r., odrzucił skargę A. S.A. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z [...] października 2020 r. Pismem z 23 marca 2021 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata T. K., wniosła zażalenie na to postanowienie. Zarządzeniem z dnia 13 maja 2021 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez przedstawienie pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej udzielonego zgodnie z zasadami reprezentacji skarżącej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej przedstawił datowane na 2 marca 2020 r. pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi, które zostało udzielone w imieniu skarżącej przez Prezes Zarządu – E. C. Następnie zarządzeniem z 29 czerwca 2021 r. Sąd wezwał pełnomocnika do nadesłania - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia - stosownego dokumentu, z którego wynika umocowanie E. C. na dzień 2 marca 2020 r. do jednoosobowego działania w imieniu skarżącej spółki. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącej nadesłał: - pełny odpis z KRS-u skarżącej (stan na dzień 21 lipca 2021 r.), z którego wynikało, że do jej reprezentacji uprawnionych jest dwóch współdziałających członków zarządu lub członek zarządu łącznie z prokurentem. - kopię uchwały nr [...] Rady Nadzorczej A. S.A. z 23 czerwca 2017 r., z której wynika, że powołany został nowy Zarząd w osobie E. C. (Prezes Zarządu) oraz B. P. (Wiceprezes Zarządu). - kopię oświadczenia z 31 października 2017 r. B. P. o rezygnacji z funkcji Wiceprezesa Zarządu, - oświadczenia D. K., B. Z. oraz A. K. z 23 czerwca 2017 r. o rezygnacji z funkcji prokurentów. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że zarząd skarżącej jest jednoosobowy, w związku z czym E. C. była uprawniona do samodzielnego udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania spółki, zgodnie z przepisami dotyczącymi reprezentacji. Sąd I instancji stwierdził następnie, że z danych zawartych w KRS w dziale 2 w rubryce 1 zatytułowanej "Organ uprawniony do reprezentacji podmiotu" pod lp. 1.1. "Nazwa organu uprawnionego do reprezentacji podmiotu" widnieje zapis "Zarząd", a w lp. 1.2. "Sposób reprezentacji podmiotu" zapis: "Dla skuteczności oświadczeń woli składanych w imieniu Spółki konieczne jest współdziałanie dwóch członków zarządu lub członka zarządu i prokurenta łącznie". Z dokumentu rejestrowego wynika również, że w dniu udzielenia pełnomocnictwa, które pełnomocnik skarżącej dołączył w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych zażalenia, tj. 2 marca 2020 r., powołani byli: Prezes Zarządu – E. C. (od 6 grudnia 2017 r.) oraz prokurent samoistny – B. P. (od 7 maja 2018 r.). Zdaniem Sądu I instancji, udzielenie 2 marca 2020 r. pełnomocnictwa (wbrew zapisanej w KRS reprezentacji) wyłącznie przez Prezes Zarządu, w sytuacji ustanowionej od maja 2018 r. prokurent samoistnej, nie wypełniało braku formalnego zażalenia. A. S.A. z siedzibą w W. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 373 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 505 ze zm., powoływanej dalej jako k.s.h.) poprzez jego niezastosowanie i żądanie reprezentacji łącznej w sytuacji, gdy zarząd spółki jest jednoosobowy, podczas gdy przepis ten jednoznacznie stanowi, że określone w ustawie lub statucie zasady reprezentacji dotyczą wyłącznie zarządu wieloosobowego. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu spółka podkreśliła, że sposób reprezentacji wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego obowiązuje jedynie w przypadku gdy Zarząd jest wieloosobowy. W przypadku gdy Zarząd spółki jest jednoosobowy, to ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym sposób reprezentacji nie obowiązuje. W takim wypadku spółkę zawsze reprezentuje jedyny członek zarządu, niezależnie od sposób reprezentacji, co wprost wynika z art. 373 §1 k.s.h. W przypadku zarządu jednoosobowego, jak w niniejszym przypadku, Prezes Zarządu może reprezentować spółkę samodzielnie bez udziału prokurenta, pomimo że w sposobie reprezentacji spółki wskazane jest, iż członek zarządu reprezentuje spółkę łącznie z prokurentem. W przypadku zarządu jednoosobowego zawsze obowiązuje bowiem reprezentacja jednoosobowa przez jedynego członka zarządu, niezależnie od ujawnionych w Rejestrze zasad reprezentacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, mające zdolność sądową, dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby upoważnione do działania w ich imieniu. Stosownie natomiast do art. 29 p.p.s.a., te organy lub osoby, przy pierwszej czynności w postępowaniu mają obowiązek wykazać umocowanie do działania, składając stosowny dokument. Z kolei w myśl art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Jak wynika z kolei z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła okoliczność uzasadniająca odrzucenie zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., bowiem nie było ono obarczone brakiem formalnym. Zażalenie na postanowienie z dnia 26 lutego 2021 r. zostało podpisane w imieniu skarżącej spółki przez adw. T. K. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że pełnomocnik ten był upoważniony do występowania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi w niniejszej sprawie. Otóż w dniu 2 marca 2020 r. E. C., działająca jako Prezes Zarządu spółki A. S.A., ustanowiła adw. T. D. pełnomocnikiem spółki do wszelkich czynności faktycznych i prawnych przed wszystkimi sądami we wszystkich instancjach, w tym również przed sądami administracyjnymi. Adwokat T. D. udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego adw. T. K. Odpis pełnomocnictwa został nadesłany do Sądu wraz ze skargą (k. 11 akt sądowych). Jak z kolei wynika z nadesłanych do Sądu: odpisu KRS, uchwały Rady Nadzorczej A. S.A. z dnia 23 czerwca 2017 r. nr [...] oraz oświadczenia B. P. z dnia 31 października 2017 r., w dniu udzielenia pełnomocnictwa (tj. w dniu 2 marca 2020 r.) zarząd spółki A. S.A. był jednoosobowy, a jedynym członkiem zarządu była E. C. Należy zauważyć, że okoliczność ta nie jest kwestionowana przez Sąd I instancji, który jednak upatruje wadliwości udzielenia pełnomocnictwa w niezgodności z reprezentacją skarżącej wynikającą z załączonego do skargi odpisu Krajowego Rejestru Sądowego. To stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie znajduje jednak potwierdzenia w przepisach normujących zasady reprezentacji spółki akcyjnej. Jak bowiem wynika z art. 368 § 1 k.s.h., zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Przepis ten wyznacza zatem zarząd spółki jako organ upoważniony do jej reprezentowania, a więc również do składania oświadczeń woli, w tym udzielania pełnomocnictw w imieniu spółki. Z kolei art. 368 § 2 k.s.h. stanowi, że zarząd składa się z jednego albo większej liczby członków. Ustawodawca przewidział więc możliwość ustanowienia w spółce akcyjnej zarządu jednoosobowego. Powoływany przez skarżącą w zażaleniu art. 373 § 1 k.s.h. reguluje sposób reprezentacji spółki w przypadku powołania zarządu wieloosobowego, stanowiąc, że sposób reprezentowania spółki określa jej statut. Jeżeli statut nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Z treści cytowanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że ma on zastosowanie wyłącznie w przypadku zarządu wieloosobowego. W sytuacji zatem gdy zarząd jest jednoosobowy wpisany do KRS-u sposób reprezentacji - dotyczący zarządu wieloosobowego nie może ograniczać podstawowej reguły reprezentacji spółki akcyjnej przez zarząd. Odnosząc się do stanowiska Sądu I instancji, który uznał, że w przypadku ustanowienia w skarżącej spółce prokurenta, pełnomocnictwo powinno zostać podpisane przez jedynego członka zarządu łącznie z prokurentem, należy zauważyć, że jak przyjmuje się w doktrynie, posiadanie przez spółkę organu zarządzającego niemogącego reprezentować jej bez udziału osób niewchodzących w skład tego organu (prokurenta, pełnomocnika lub innych) byłoby sprzeczne z przepisem art. 38 k.c. Jak zauważa M. Juśko, "skoro zarząd został ważnie powołany i istnieje jako organ, to narzucenie mu wymogu współdziałania z innym podmiotem (w omawianym przypadku z prokurentem) za każdym razem gdy działa, oznaczałoby pozbawienie go prawa do reprezentowania spółki. Byłoby to również zaprzeczeniem samej istoty zarządu jako organu, którą jest uprawnienie do reprezentowania spółki" (M. Juśko, Sposób reprezentacji spółki kapitałowej przez jednoosobowy zarząd, PPH 2013, nr 10, s. 15 i n.). Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zażalenie na postanowienie z dnia 26 lutego 2021 r. nie było obarczone brakiem formalnym, a więc wezwanie skarżącej przez Sąd I instancji do jego uzupełnienia należy ocenić jako nieprawidłowe. W konsekwencji odrzucenie zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. było niezasadne. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. NSA nie orzekł natomiast o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie dają ku temu podstaw.