II GZ 467/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. Sp. k. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 674/23 w zakresie odrzucenia skargi B. Sp. z o.o. Sp. k. w L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 20 lipca 2021 r. nr POD.503.148.2021.MT.2 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 674/23, odrzucił skargę B. Sp. z o.o. Sp. k. w L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 20 lipca 2021 r., w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 kwietnia 2023 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1000 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem jej odrzucenia. W dniu 16 sierpnia 2023 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Prawomocnym postanowieniem z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt V SPP/Wa 236/23 referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 15 lutego 2024 r. skarżącą wezwano do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 11 kwietnia 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka z wezwaniem wróciła do sądu z adnotacją "zwrot, nie podjęto w terminie". Z informacji znajdujących się na kopercie wynika, że przesyłka ta została prawidłowo przechowywana w placówce pocztowej w związku z niemożnością doręczenia jej w sposób przewidziany w art. 65-72 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), o czym adresat został powiadomiony stosownym zawiadomieniem. WSA wskazał, że pierwsze awizo miało miejsce w dniu 19 lutego 2024 r., zaś powtórne dnia 27 lutego 2024 r., a zatem 14-dniowy termin przechowywania przesyłki w placówce pocztowej rozpoczął bieg 20 lutego 2024 r. i zakończył się 4 marca 2024 r. Sąd wskazał, że skutek doręczenia przesyłki nastąpił w dniu 4 marca 2024 r., w rozumieniu art. 73 § 4 p.p.s.a, zgodnie z zarządzeniem z dnia 15 marca 2024 r. Sąd I instancji wskazał, że brak uiszczenia wpisu sądowego od skargi został potwierdzony informacją z rejestru opłat sądowych z dnia 18 marca 2024 r., w konsekwencji czego, działając na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., WSA skargę odrzucił. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 37ap ust. 11 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 ustawy Prawo farmaceutyczne; - przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj. art. 91 § 2 i 3 oraz art. 113 § 1 tej ustawy, przez niewłaściwe zawiadomienie skarżącego oraz nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez skarżącego; - nieprzydzielenie skarżącemu profesjonalnego adwokata z urzędu w celu profesjonalnej obsługi przed NSA i niezwolnienie z kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca akcentowała okoliczność braku przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oraz sygnalizowała, że sąd przeprowadził rozprawę w jej sprawie pod nieobecność skarżącej i postępowanie zostało zamknięte. Zdaniem skarżącej w rozpoznawanej sprawie doszło do poważnych uchybień proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienia te doprowadziły w konsekwencji do nierozpoznania merytorycznego istoty sprawy, a WSA wydał postanowienie jedynie w oparciu o argumentację organu administracji, nie uwzględniając ani nie ustosunkowując się do twierdzeń skarżącej. Do zażalenia skarżąca załączyła pisma procesowe odnoszące się do kwestii wniosku o prawo pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu, bowiem podniesione w nim okoliczności nie podważają prawidłowości postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. Na wstępie rozważań stwierdzić należy, że żaden z argumentów nie odnosi się wprost do objętego zażaleniem postanowienia o odrzuceniu skargi. Stanowisko zaprezentowane w zażaleniu, w całości skupiając się na kwestii nieprzyznania stronie prawa pomocy oraz na rzekomym rozpoznaniu sprawy na rozprawie pod nieobecność skarżącej, nie może odnieść zamierzonego przez stronę skutku, gdyż nie odnosi się ono do merytorycznej treści zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji oraz wywiedzionych w nim motywów odrzucenia skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. W pierwszej kolejności wskazać należy, ze sprawa wpadkowa w przedmiocie przyznania stronie prawa pomocy została już prawomocnie osądzona przez referendarza sądowego, który postanowieniem odmówił wnioskującej przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt V SPP/Wa 236/23). Przechodząc do oceny kontrolowanego w niniejszej sprawie postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi, wskazać należy, że na tle art. 220 § 3 p.p.s.a. w sprawach o stanach faktycznych zbieżnych z niniejszym, wyklarowała się linia orzecznicza, zgodnie z którą prawomocne postanowienie sądu o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalnia strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie (por. m.in. postanowienia NSA z: dnia 29 października 2018 r., sygn. akt I FZ 259/18; dnia 28 października 2018 r., sygn. akt II OZ 1058/18; dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 764/14). Podzielając powołane stanowisko judykatury i przenosząc je na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zobligowany był w tej sprawie do odrzucenia skargi strony na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Jak bowiem wynika z analizy akt sprawy, skarżącej nie zostało przyznane prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, a zatem Sąd pierwszej instancji zasadnie, zarządzeniem z dnia 15 lutego 2024 r. wezwał spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 11 kwietnia 2023 r. Taki stan sprawy, mając na uwadze powołaną linię orzeczniczą, oznaczał, że skarżąca zobowiązana była do uiszczenia wpisu od skargi w terminie wynikającym z daty uznania przesyłki sądowej za doręczoną w trybie doręczenia zastępczego z powodu jej niepodjęcia z placówki pocztowej pomimo prawidłowej awizacji (vide: koperta zawierająca dwukrotnie awizowaną przesyłkę sądową z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego oraz zwrotne potwierdzenie odbioru – karta akt sądowych nr 55), tj. w ciągu 7 dni liczonych od dnia 4 marca 2024 r., czyli do dnia 11 marca 2024 r. Podkreślić raz jeszcze należy, że kolejne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez stronę nie wyłącza ani nie wstrzymuje obowiązku uiszczenia wpisu i przewidzianego na dokonanie tej czynności terminu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania) pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Złożona w niniejszej sprawie skarga jest pismem procesowym podlegającym opłacie. Zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne ma zatem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1-3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo wskazał na bezskuteczny upływ terminu zakreślonego na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie, bowiem dostrzeżony brak fiskalny nie został uzupełniony pomimo stosownego wezwania. Okoliczność ta została potwierdzona informacją z Rejestru opłat sądowych WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2024 r., z której wynika, iż wymaganej w sprawie należności nie zidentyfikowano. Tym samym nieuiszczenie wpisu do określonej daty oznaczało, że WSA zobligowany był do odrzucenia skargi na podstawie powołanego art. 220 § 3 p.p.s.a., co też prawidłowo uczynił. Na marginesie już tylko podnieść należy, że nie zasługuje na uwzględnienie zaprezentowana w zażaleniu argumentacja skarżącej odnośnie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 37ap ust. 11 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 ustawy Prawo farmaceutyczne. Na obecnym etapie postępowania procedowaniu nie podlegało bowiem meritum sprawy, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał jedynie kwestię procesową w zakresie kontroli prawidłowości odrzucenia skargi przez Sąd I instancji. Zawarte w zażaleniu zarzuty dotyczące legalności zaskarżonej decyzji nie mają zatem wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Ponadto stwierdzić również trzeba, że Sąd I instancji – wbrew stanowisku skarżącej – nie przeprowadził w rozpoznawanej sprawie rozprawy pod nieobecność strony, bowiem sprawa ta w ogóle nie przeszła do etapu merytorycznego rozpoznania na rozprawie, z uwagi na jej odrzucenie ze względów procesowych i nieuzupełnionego braku fiskalnego, który uniemożliwił merytoryczne rozpoznanie wniesionej skargi. Tym samym zupełnie bezzasadne i w całości oderwane od przebiegu i etapu niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 91 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz art. 113 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.