II GZ 436/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 862/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 stycznia 2024 r. nr 31/11/2024/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 862/24, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę A. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 stycznia 2024 r., w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 25 marca 2024 r., skarżący został wezwany pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r., do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie numeru PESEL, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie Sądu zostało doręczone skarżącemu w dniu 15 kwietnia 2024 r., w związku z czym termin do uzupełnienia braków upływał w dniu 22 kwietnia 2024 r. Do dnia wydania postanowienia, skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu. WSA wskazał na treść art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. oraz art. 57 § 1 p.p.s.a. i stwierdził, że skarżący pomimo wezwania doręczonego w dniu 15 kwietnia 2024 r. nie uzupełnił braków formalnych skargi poprzez wskazanie numer PESEL, wobec czego zachodziła podstawa do odrzucenia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o przyjęcie skargi do rozpatrzenia. W uzasadnieniu zażalenia podniósł m.in., że postępował zgodnie z pouczeniem zawartym w skarżonej decyzji Prezesa NFZ, w której na pierwszej stronie zawarty został tłustym drukiem jego numer PESEL. Skarżący wyjaśnił, że odwołał się od tego pisma podpisując je podpisem osobistym, wobec czego jednoznacznym jest, że wniosek złożyła ta sama osoba. Ponadto wnoszący zażalenie wskazał, iż brak jest w Pouczeniu na stronach 7/8-8/8 informacji o obowiązkowym naniesieniu numeru Pesel w odwołaniu oraz o tym, że pismo z tego powodu może zostać cofnięte. W jego ocenie organ w swoim pouczeniu powinien jednoznacznie określić, co powinno zawierać odwołanie. Skarżący dodał, że nie był osobą odbierającą pismo z Sądu o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych i któryś z domowników przez zapomnienie mógł mu tego pisma nie przedstawić. Zdaniem strony, pismo takie powinno być przeznaczone do odbioru osobistego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu, WSA zasadnie odrzucił skargę, ponieważ jej brak formalny w zakresie nadesłania numeru PESEL nie został przez skarżącego usunięty w wyznaczonym terminie. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pismo procesowe strony, oprócz wymogów określonych w art. 46 § 1 p.p.s.a., powinno zawierać - gdy jest pierwszym pismem w sprawie - także numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku. Brak wskazania numeru PESEL strony skarżącej stanowi brak formalny skargi, bez względu na to, czy numer PESEL znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje Sąd (vide: uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22). Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny wniesionego środka zaskarżania, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., a w sytuacji, gdy strona nie uczyni zadość wezwaniu, Sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru PESEL skarżącego, doręczono stronie w dniu 15 kwietnia 2024 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru, wskazujące tę właśnie datę (vide: karta nr 20 akt sądowych). Siedmiodniowy termin na wykonanie ww. wezwania upłynął zatem w dniu 22 kwietnia 2024 r., co słusznie zauważył WSA. W okolicznościach niniejszej sprawy trafnie Sąd I instancji stwierdził, że skarżący we wskazanym terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi, wobec czego zachodziła podstawa do jej odrzucenia. Ustawodawca nie przewidział żadnych prawnych możliwości uzupełnienia przez Sąd braków formalnych pism procesowych, zaś przepisy art. 46 § 2 pkt 1 lit. b), art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie zawierają wyjątków. Tym samym, w przypadku nieuzupełnienia przez stronę braku formalnego poprzez podanie numeru PESEL w zakreślonym terminie, Sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja skarżącego zawarta w uzasadnieniu zażalenia nie mogła spowodować uchylenia zaskarżonego postanowienia. Nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony w zażaleniu argument, że numer PESEL skarżącego widnieje w treści zaskarżonej decyzji, umieszczony na pierwszej stronie tłustym drukiem. Stanowisko takie wprost wynika z wyżej przywołanej uchwały składu 7 sędziów NSA, sygn. akt II GPS 3/22. W odniesieniu do powyższego należy stwierdzić, że bez znaczenia pozostaje okoliczność, że numer PESEL znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, ponieważ postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Wprowadzając w Dziale III w Rozdziale I ustawy p.p.s.a. regulację odnoszącą się do pism w postępowaniu sądowym, ustawodawca wyraźnie zastrzegł konieczność wskazania numeru PESEL osoby fizycznej przy pierwszym piśmie w sprawie, mając na uwadze, że chodzi o sprawę sądowoadministracyjną, bowiem przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normują postępowanie sądowe, a nie postępowanie administracyjne prowadzone przed organami administracji publicznej (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2022 r., sygn. akt I OZ 518/22, z 21 września 2022 r., sygn. akt I OZ 418/22, z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OZ 373/22 i I OZ 320/22, z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt I OZ 207/22, z 3 lutego 2022 r., sygn. akt II OZ 31/22, z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt III OZ 1164/21, z 5 października 2021 r., sygn. akt I OZ 316/21 i III OZ 787/21, z 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OZ 262/21, dostępne na stronie internetowej: https://cbois.nsa.gov.pl). Nie zasługuje również na uwzględnienie argument, że skarżący nie był osobą odbierającą pismo z Sądu wzywające go do uzupełnienia braku formalnego skargi, przy czym możliwym było, że któryś z domowników nie przedstawił mu tego pisma. Wyjaśnić należy, że stosownie do art. 77 § 1 p.p.s.a. odbierający pismo potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym podpisem. Określenie daty na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest istotne z tego względu, że od daty doręczenia należy zacząć liczyć bieg terminów na dokonanie określonej czynności procesowej w toczącym się postepowaniu. Ratio legis tego przepisu prowadzi do stwierdzenia, że data i podpis odbiorcy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru służą możliwości identyfikacji odbiorcy i daty, w jakiej pismo zostało odebrane. W postępowaniu sądowym istotne jest więc określenie w jakiej dacie pismo zostało rzeczywiście odebrane i czy zostało odebrane przez uprawnioną osobę. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w sytuacji, gdy pod adresem wskazanym przez stronę w aktach sprawy, w czasie jej nieobecności przebywają jeszcze inne dorosłe osoby, domownicy, którym listonosz może zostawić przesyłkę, dokonując w ten sposób doręczenia zastępczego z art. 72 § 1 p.p.s.a., strona musi liczyć się z tym, że ewentualne skutki uchybień powyższych osób, będą miały bezpośredni wpływ na bieg jej sprawy w postępowaniu sądowym. Podmiot ponosi zatem konsekwencje działań tych osób. W przypadku, gdy strona nie godzi się na doręczenie zastępcze dokonywane do rąk konkretnej osoby, tj. na doręczenie zgodne z treścią art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1640), może dokonać w placówce pocztowej zastrzeżenia pocztowego przesyłek rejestrowanych. Niezłożenie stosownego zastrzeżenia pocztowego w zakresie niedoręczania przesyłek określonym osobom powoduje, że skutki ich zaniedbań, obciążają samego skarżącego, który przyjmuje na siebie ryzyko uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności procesowej. W związku z powyższym, skoro skarżący został prawidłowo wezwany do usunięcia braku formalnego wniesionej skargi poprzez podanie numeru PESEL i został pouczony o skutkach niedochowania terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności, niewykonanie wezwania w zakreślonym przez Sąd terminie musiało skutkować odrzuceniem skargi. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.