II GZ 432/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ł.Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2167/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Ł.Ż. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2024 r. nr ZPŚ.642.39.2024.KZB w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2167/24, odmówił Ł.Ż. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania objętego skargą postanowienia Ministra Zdrowia (dalej: Minister, organ) z dnia 22 maja 2024 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych. Sąd I instancji wskazał, że w skardze na powołane postanowienie skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie jego wykonania podnosząc, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy rozpatrywać wszechstronnie, z uwzględnieniem nie tylko bezpośrednich skutków jakie niesie ze sobą zapłacenie grzywny, ale również biorąc pod uwagę, że została ona nałożona na skarżącego w celu zaszczepienia jego syna. Skarżący stwierdził we wniosku, że obawa o pogorszenie stanu zdrowia syna na skutek podania szczepionek jest przyczyną opóźnień w wykonaniu u niego szczepień ochronnych, a skutków tych nie można rozpatrywać w oderwaniu od skutków wydania postanowienia o nałożeniu grzywny. W ocenie skarżącego nałożenie grzywny w celu przymuszenia może spowodować, iż skarżący zaszczepi dziecko, mimo iż wcześniej musi zostać przeprowadzone badanie kwalifikacyjne, w ramach którego lekarz wykluczy u małoletniego wszystkie przeciwwskazania do podania konkretnej szczepionki. Skarżący wskazał, że o ile bezpośredni skutek nałożenia grzywny jest odwracalny (gdyż uiszczoną grzywnę można zwrócić), to negatywne następstwa zdrowotne podania szczepionki mogą utrzymywać się u małoletniego wiele lat oraz mogą zaistnieć nieodwracalne powikłania. W związku z powyższym skarżący wskazał na zachodzącą w przedmiotowej sprawie szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia w sprawie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Wskazano, iż argumentacja wniosku odnosi się przede wszystkim do negatywnych konsekwencji oraz potencjalnie nieodwracalnych skutków wykonania obowiązku szczepienia u dziecka skarżącego. Przedmiotem postępowania nie jest zaś bezpośrednio kwestia obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, lecz nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Podkreślono, że obowiązujące przepisy nie przewidują przymusowego dokonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, co oznacza, że tak długo jak skarżący nie podda dziecka szczepieniu, tak długo nie zostanie ono wykonane. Sąd stwierdził, iż uzasadnienie wniosku powinno wskazywać jakie negatywne konsekwencje mogą nastąpić w przypadku uiszczenia, czy też wyegzekwowania, nałożonej na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Ponadto Sąd I instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie niemożliwym jest zweryfikowanie tego, czy zapłata grzywny w wysokości 1000 zł doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na to, że skarżący nie dołączył do wniosku żadnej dokumentacji, która pozwalałaby na zobrazowanie jego aktualnej sytuacji finansowej. Skarżący wniósł zażalenie od powyższego postanowienia Sądu I instancji żądając jego zmiany i wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż zaskarżone postanowienie nie nosi znamienia wykonalności, mimo że otwiera możliwość egzekucji nałożonej grzywny czy też nałożenia kolejnej, a zatem spełniona jest przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Minister wniósł odpowiedź na zażalenie skarżącego wskazując, że nie zasługuje ono na rozpatrzenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez pojęcie szkody wymienione w powyższym przepisie należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. np. postanowienia NSA: z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienia NSA: z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności udzielenia ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające samo złożenie wniosku bez wyczerpującego uzasadniania, w tym odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy (np. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA: z 23 marca 2020r., sygn. akt II FZ 131/20; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną przez Sąd I instancji w zakresie braku podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, a oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona przez skarżącego w zażaleniu. Skarżący zarówno we wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej, jak również w zażaleniu ograniczył się bowiem do ogólnych twierdzeń koncentrujących się na jego obawie związanej z poddaniem jego dziecka obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu i wynikających z tego możliwych negatywnych konsekwencji dla stanu zdrowia dziecka. Należy podkreślić, iż przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest nałożenie na skarżącego grzywny w wysokości 1000 zł, które wynika z niepoddania dziecka szczepieniu ochronnemu i stanowi środek przymuszający do dopełnienia tego obowiązku. Skarżący we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej powinien był więc, co słusznie zauważył Sąd I instancji, odnieść się do nałożonej przez organ grzywny, jej wpływu na swoją sytuację finansową oraz powiązać te okoliczności z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec nieuczynienia tego oraz niedołączenia do wniosku jakichkolwiek dokumentów, które pozwalałyby na ocenę aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, zasadnie Sąd I instancji stwierdził, iż niemożliwym było ustalenie jaki wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonego postanowienia na sytuację skarżącego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał, iż ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec powyższego nie było podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia Sądu I instancji oraz jego uchylenia i wstrzymania wykonania objętego skargą postanowienia. Z związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.