II GZ 410/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1368/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zaskarżonym postanowieniem odmówił W. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd wskazał, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 60 m2. Źródłem utrzymania strony jest świadczenie emerytalne w wysokości 2090 zł. Nie posiada innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Do wydatków zaliczył koszt zakupu leków, opłaty związane z utrzymaniem mieszkania oraz alimenty w kwocie 600 zł w miesiącu. Odpowiadając na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów oraz przedstawienia dodatkowych informacji skarżący przedstawił zeznania podatkowe za lata 2013 – 2014, protokół zawarcia ugody przez Sądem Rejonowym w O. III Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie wypłaty przez skarżącego na rzecz jego żony alimentów w wysokości 600 zł oraz dowody wypłaty emerytury za luty, marzec i kwiecień 2015 r. Dokonując analizy ww. dokumentów Sąd stwierdził, że skarżący nie przedstawił wszystkich dokumentów i informacji wskazanych w wezwaniu z 17 kwietnia 2015 r. Z przedstawionych zeznań podatkowych wynika, że w 2013 r. Skarżący uzyskał dochód z wykonywanej działalności w wysokości 1.566,40 zł, a w 2014 r. dochód w łącznej kwocie 36.579,81 zł w tym 32.458,06 zł z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych. Z akt sprawy wynika, iż skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1.478,15 zł i 1.474,15 zł (wypłaty w marcu i kwietniu 2015 r.). Skarżący nie przedstawił natomiast wyciągów z rachunku bankowego, dowodów potwierdzających, że faktycznie wypłaca alimenty w ustalonej wysokości. Nie wykazał również, ile wynoszą miesięczne koszty utrzymania, w tym deklarowane na formularzu PPF koszty leczenia i utrzymania mieszkania (nie przedstawił np. faktur za korzystanie z energii elektrycznej, gazu, wody, wymiaru czynszu). Zatem w ocenie Sądu zasadny jest wniosek, że skarżący nie udokumentował ponoszonych kosztów utrzymania. W konsekwencji nie jest możliwe określenie rzeczywistych relacji dochodów do wydatków, co pozwoliłoby na ocenę zasadności przyznania prawa pomocy, w tym uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, od uiszczenia którego zależy rozpoznanie sprawy przez Sąd. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że to na Skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie, że skarżący nie wykazał, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy, WSA na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił przyznania prawa pomocy. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku. Zarzucił Sądowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, dotyczący faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawcy. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej reguły stanowi instytucja prawa pomocy. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy podkreślić, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, iż jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie i przyznanie pomocy z budżetu państwa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że strona nie wykazała istnienia przesłanki pozwalającej na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący pomimo wezwania nie nadesłał wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych oraz kont i lokat dewizowych - skarżącego - z okresu od 1 stycznia 2015 r. do dnia otrzymania wezwania, a w przypadku ich likwidacji – dokumentu potwierdzającego ten fakt wraz z historią rachunku z ostatnich 3 miesięcy, dowodów potwierdzających, że faktycznie wypłaca alimenty w ustalonej wysokości, dokumentów potwierdzających miesięczne koszty utrzymania, w tym deklarowane na formularzu PPF koszty leczenia i utrzymania mieszkania. Sąd I instancji w swoich rozważaniach ujął wszystkie informacje przedstawione przez skarżącego i prawidłowo uznał, że nie jest możliwe określenie rzeczywistych relacji dochodów do wydatków, co pozwoliłoby na ocenę zasadności przyznania prawa pomocy. W zażaleniu strona ograniczyła się do ogólnych twierdzeń, niepowiązanych z konkretnymi argumentami Sądu I instancji. W tej sytuacji należy uznać, że skarżący nie zdołał w sposób skuteczny podważyć stanowiska WSA odnośnie zasadności odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Należy też zauważyć, że skarżący może wystąpić z nowym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie, w szczególności gdy jego sytuacja majątkowa ulegnie zmianie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.