II GZ 409/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 13 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2026 r. sygn. akt VI SA/Wa 3427/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2025 r. nr KOC/4303/Ru/25 w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zwrócić P. J. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 czerwca 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 3427/25, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę P. J. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 12 sierpnia 2025 r. w przedmiocie skierowania w celu kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżący przekroczył termin do wniesienia skargi od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 12 sierpnia 2025 r. Sąd wyjaśnił, że ww. decyzja została doręczona skarżącemu 29 sierpnia 2025 r., jednak zważywszy na treść przepisu art. 83 § 2 p.p.s.a. (jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy), ostatnim dniem na wniesienie skargi był 29 września 2025 r. (poniedziałek). Zdaniem Sądu, wobec nadania skargi w placówce pocztowej 6 października 2025 r., co obrazuje data stempla pocztowego na kopercie (k. 20), skarga została wniesiona z przekroczeniem terminu ustawowego. Sąd podkreślił także, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, który zaskarżając je w całości wniósł o jego uchylenie i skierowanie sprawy do dalszego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ewentualnie – jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że okoliczności sprawy są dostatecznie wyjaśnione – rozstrzygnięcie o dalszym biegu skargi zgodnie z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 1-2 p.p.s.a. w związku z art. 45, art. 46 § 1 pkt 2 i 3 oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podczas gdy z treści pisma z 22 grudnia 2025 r. jednoznacznie wynikało wskazanie przyczyn uchybienia terminowi, uprawdopodobnienie braku winy oraz żądanie umożliwienia merytorycznego rozpoznania skargi, co zobowiązywało Wojewódzki Sąd Administracyjny do dokonania oceny tego pisma według jego rzeczywistej treści i celu procesowego, a nie wyłącznie według jego nazwy lub braku formalnego oznaczenia jako "wniosku o przywrócenie terminu", ewentualnie do wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych tego pisma; 2. naruszenie art. 163 § 2 i 3 w zw. z art. 166 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób uniemożliwiający skuteczną kontrolę instancyjną, polegające na poprzestaniu wyłącznie na stwierdzeniu, że "skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi", bez dokonania jakiejkolwiek analizy treści pisma skarżącego z 22 grudnia 2025 r., bez wyjaśnienia przyczyn odmowy nadania temu pismu charakteru wniosku o przywrócenie terminu oraz bez wskazania motywów, dla których Sąd uznał, że pismo to nie wywołuje skutków procesowych przewidzianych w art. 86 i nast. p.p.s.a., czym uniemożliwił dokonanie pełnej kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia; 3. naruszenie art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie nadmiernie formalistycznej wykładni przepisów p.p.s.a., prowadzącej do pozbawienia skarżącego prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, pomimo że z treści pisma z 22 grudnia 2025 r. jednoznacznie wynikała wola usunięcia skutków uchybienia terminowi oraz doprowadzenia do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi, a Wojewódzki Sąd Administracyjny ograniczył się wyłącznie do formalnego stwierdzenia, iż skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu, nie dokonując wykładni treści tego pisma zgodnie z jego rzeczywistą intencją; 4. naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez zastosowanie nadmiernie formalistycznej wykładni przepisów procesowych, skutkującej nieproporcjonalnym ograniczeniem prawa skarżącego do dostępu do sądu, polegającej na odmowie dokonania wykładni pisma procesowego z 22 grudnia 2025 r. zgodnie z jego rzeczywistą treścią i celem oraz na poprzestaniu wyłącznie na formalnym stwierdzeniu, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, pomimo iż z treści tego pisma jednoznacznie wynikała wola usunięcia skutków uchybienia terminowi i doprowadzenia do merytorycznego rozpoznania sprawy; 5. naruszenie utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonej między innymi w postanowieniu z 30 lipca 2021 r., sygn. akt III OZ 531/21, poprzez dokonanie oceny pisma wyłącznie przez pryzmat jego formalnego oznaczenia, podczas gdy zgodnie z przywołanym orzeczeniem: "Jeżeli treść pisma i wynikający z niej zamiar wnoszącego pismo nie są zgodne z oznaczeniem pisma, to prymat należy nadać treści pisma, bowiem to z niej wynika intencja strony". Pomimo tej zasady Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał wykładni treści pisma z 22 grudnia 2025 r., nie ustalił rzeczywistej intencji skarżącego i błędnie przyjął, że nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadku wniesienia jej po tym terminie, sąd odrzuca skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 39 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.; dalej: k.p.a.), organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 3 ze zm.; dalej: u.d.e.), chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu. W myśl natomiast art. 39 § 2 k.p.a., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem: 1) przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 u.d.e., albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie z art. 39 § 3 k.p.a., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma: 1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 Prawo pocztowe, albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Z powyższego wynika, że podstawowym sposobem doręczania pism przez organy administracji publicznej, zgodnie z ustawą Kodeks postępowania administracyjnego, jest doręczanie na adres do doręczeń elektronicznych, z zastrzeżeniem pierwszeństwa doręczania pism na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu. Przesłanką natomiast stosowania kolejnych sposobów doręczania pism określonych w art. 39 § 2 k.p.a. jest brak możliwości doręczania pism w sposób wyżej przedstawiony. W takim przypadku organ administracji publicznej ma pozostawiony do wyboru sposób doręczenia pisma: 1) za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem usługi hybrydowej lub 2) przez pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Publiczną usługą hybrydową, zgodnie z art. 2 pkt 7 u.d.e., jest usługa pocztowa, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 Prawo pocztowe, świadczona przez operatora wyznaczonego, jeżeli nadawcą przesyłki listowej jest podmiot publiczny. Wskazaną w ww. przepisie usługą pocztową jest przesyłanie przesyłek pocztowych przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, jeżeli na etapie przyjmowania, przemieszczania lub doręczania przekazu informacyjnego przyjmują one fizyczną formę przesyłki listowej (art. 2 ust. 1 pkt 3 Prawo pocztowe). Sposób realizacji publicznej usługi hybrydowej został uregulowany w art. 46 ust. 1 zd. 1 u.d.e., który przewiduje, że operator wyznaczony, świadcząc publiczną usługę hybrydową, przekształca dokument elektroniczny nadany przez podmiot publiczny z adresu do doręczeń elektronicznych w przesyłkę listową w celu doręczenia korespondencji do adresata. Zgodnie z art. 46 ust. 4 u.d.e., jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, dniem nadania korespondencji w ramach publicznej usługi hybrydowej jest dzień odebrania dokumentu elektronicznego przez operatora wyznaczonego. Operator wyznaczony niezwłocznie w sposób automatyczny wystawia dowód odebrania korespondencji. Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę na decyzję z 12 sierpnia 2025 r. nie wskazał precyzyjnie w uzasadnieniu, które dokumenty stanowiły podstawę ustalenia, że skarga na ww. decyzję została wniesiona przez skarżącego po terminie. W aktach administracyjnych przy zaskarżonej decyzji znajduje się wydruk z publicznej usługi hybrydowej, z którego wynika, że adresat odebrał 29 sierpnia 2025 r. przesyłkę nadaną 12 sierpnia 2025 r., co jest zgodne z ustaleniami wskazanymi przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie została nadana do skarżącego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej. Oznacza to, że organ drugiej instancji przekazał operatorowi wyznaczonemu (tj. Poczcie Polskiej S.A. w Warszawie) dokument elektroniczny (tj. zaskarżoną decyzję), a obowiązkiem operatora było przekształcenie tego dokumentu elektronicznego, nadanego przez podmiot publiczny z adresu do doręczeń elektronicznych, w przesyłkę listową, w celu doręczenia korespondencji do adresata, czyli do skarżącego. Należy jednak zwrócić uwagę, że znajdujący się w aktach administracyjnych ww. wydruk z publicznej usługi hybrydowej zawiera wzmiankę, która ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a która została pominięta przez Sąd pierwszej instancji. W dolnej części dokumentu znajduje się informacja o następującej treści: "niniejszy plik PDF wygenerowano z systemu Poczty Polskiej S.A. Plik zawiera prezentację informacji z dowodu doręczenia/zwrotu H.EPO dla przesyłki rejestrowanej nadanej w ramach Publicznej Usługi Hybrydowej i nie stanowi dowodu doręczenia/zwrotu przesyłki". Zacytowana uwaga nie pozostawia żadnej wątpliwości co do tego, że treść wydruku nie może stanowić podstawy do ustaleń, czy i w jakim terminie doszło do doręczenia bądź zwrotu przesyłki do/od adresata. Wydruk z publicznej usługi hybrydowej – rejestrowanej, znajdujący się w aktach administracyjnych, może stanowić dowód odebrania korespondencji, o którym mowa w art. 46 ust. 4 zd. 2 u.d.e., jednak jeżeli tak jest, to jego treść wskazywałaby na datę otrzymania przesyłki przez operatora wyznaczonego, a nie na datę doręczenia tej przesyłki rzeczywistemu adresatowi, tj. skarżącemu. W związku z powyższym stwierdzić należy, wbrew ustaleniom Sądu pierwszej instancji, że w aktach administracyjnych nie ma dowodu bezspornie wskazującego na to, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu 29 sierpnia 2025 r. Odnosząc się do argumentacji skarżącego zawartej w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w piśmie z 22 grudnia 2025 r., wobec wniesienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie, skarżący poinformował, że według jego wiedzy skargę wniósł bez uchybienia terminowi, a w przypadku popełnienia błędu rachunkowego i z daleko idącej ostrożności procesowej, skarżący wniósł o przyjęcie skargi. W związku z tym trzeba podkreślić, że organ, wnosząc o odrzucenie skargi, poprzestał na twierdzeniu, że została ona złożona po terminie. Mając na uwadze twierdzenia skarżącego zawarte w ww. piśmie, Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił precyzyjnie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w jaki sposób ustalił termin doręczenia decyzji z 12 sierpnia 2025 r. skarżącemu i które konkretnie dokumenty przyjął za podstawę swoich ustaleń, co także przemawia za tym, iż przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi nie miało oparcia w aktach sprawy, a więc było co najmniej przedwczesne. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien zażądać od organu pełnych dokumentów potwierdzających nadanie i doręczenie przesyłki w ramach publicznej usługi hybrydowej, co pozwoli mu ustalić, czy zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona skarżącemu oraz czy w związku z tym weszła do obrotu prawnego, co spowodowałoby rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi. Sąd powinien więc ponownie zbadać terminowość wniesienia skargi i w zależności wyniku tych ustaleń zobowiązany będzie do podjęcia dalszych czynności w sprawie. W przypadku stwierdzenia niedochowania terminu do wniesienia skargi, skarżący będzie mógł wnosić o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.